2017-2018 jyldar aralyǵynda Úkimet iskerlik ahýaldy jaqsartý boıynsha Qazaqstanda buryn-sońdy bolmaǵan túbegeıli reformalardy júrgizgen bolatyn. Úkimet qoldanystaǵy zańnamany reformalaý, ruqsattama júıesin jetildirý, bıznesti ashý rásimderin jeńildetý, memlekettik baqylaý-qadaǵalaý qyzmetin ońtaılandyrý, eldegi bıznes ahýaldy jáne halyqaralyq reıtıngterdegi Qazaqstannyń pozısııalaryn jaqsartý boıynsha júıeli jumys atqaryp, nátıjesinde bıznes júrgizý jeńildigi boıynsha 30 eldiń qataryna kirip, 28 orynǵa turaqtady. QR Ulttyq ekonomıka mınıstrligi kásipkerlikti damytý departamenti qalanyń bıznes-qaýymdastyǵyn Búkilálemdik banktiń «Doing Business» reıtıngilik saýalnamasyna belsendi túrde qatysýǵa shaqyrdy. Bul úshin bar bolǵany doingbusiness.gov.kz saıtyna tirkelip, memlekettik organdardyń qyzmet kórsetýi týraly suraqtaǵa jaýap berý qajet. «Bul respýblıkadaǵy bıznes-klımatty, eldiń ımıdjin kóterý úshin ǵana mańyzdy emes, sonymen birge, ár jeke kásipker úshin de mańyzdy. Sheteldik áriptestermen baılanys ornatqanda, olarǵa nelikten sizben jumys isteýi kerek ekenin túsindirip jatpaısyz. Jalpyǵa qoljetimdi álemdik reıtingidegi elde bıznes júrgizýdiń jeńildigin aıshyqtap turǵan eldiń deńgeıin kórsetseńiz de jetkilikti bolady», – deıdi Grýzııadan kelgen sarapshy, Reformatics konsaltıngtik kompanııasynyń dırektory Vahtang Lejava.
Vahtang Lejava kelisimsharttarda sheteldik kásipkerler birinshi kezekte jalpyǵa birdeı qol jetimdi álemdik reıtıngtegi deńgeıińe basymdyq beretinin tilge tıek etip ótti. «Memleket –aǵza, bıznes klımat onyń densaýlyǵyn emes, dene qyzýynyń qandaı ekenin kórsetip turatyn barometr. Qazaqstan úkimetiniń osy salaǵa basymdyq bere bastaǵany kóp uzamaı nátıje beredi dep oılaımyn », -dep aıtyp ótti halyqaralyq sarapshy.
Vahtang Lejava halyqaralyq reıtıngtegi deńgeıdi joǵarylatý Qazaqstan zańnamalyq turǵyda daıyn ekenin aıtyp ótti.
QR Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Kásipkerlikti damytý departamenti dırektory Aslanbek Jaqypov bıznesti damytý úshin naqty jaǵdaıdy is júzinde jaqsartý baǵyttalǵan jumystar Úkimettiń qabyldaǵan sharalarymen shektelmeıtinin aıtty. Mınıstrlik júrgizgen saraptamaǵa sáıkes, sońǵy segiz jylda kásipkerlerdi tekserý 5 esege azaıdy. Eger 2010-2011 jyldary bul kórsetkish 500 myń bolsa, qazirgi tańda 100 myńǵa deıin azaıyp otyr.
Aslanbek Jaqypovtyń aıtýynsha, bıznes ókilderine júkteletin aýyr mindetterdiń biri – memlekettik mekemeler suratatyn aqparattyń kóptigi. Qazirgi tańda zańnamaǵa sáıkes kásipkerlerdiń moınynda 1624 aqparattyq jaýapkershilik bar, bolashaqta vedomstvo bul kórsetkishti azaıtýǵa baryn salmaq. Ol kásipkerler tapsyratyn eseptiń qaıtalanyp beriletinin de aıtyp ótti. Sebebi saraptama barysynda statıstıkalyq esep pen memlekettik organdarǵa beriletin eseptiń arasynda aıyrmashylyq joq ekendigi anyqtalǵan. Keıbir esepterdi egov.kz elektrondy bazasy arqyly alýǵa bolsa, qosymsha aqparatty suratýdyń qajeti joq.
Qazirgi tańda 77 zań men 747 zańǵa qosymsha aktide básekelestikti qıyndatatyn normalarǵa tekserý júrgizgen. Nátıjesinde 2165 ereje básekege kedergi keltiretini anyqtaldy.
Aıta keterligi, kedergilerdiń 45-i ekiden artyq múshe memlekette qoldanylady, toǵyzy– Reseıde, beseýi – bizdiń elde, altaýy – Belarýste, úsheýi – Qyrǵyzstan, ekeýi Armenııa aýmaǵynda.
«Qazaqstan ózindegi iskerlik ahýaldy jaqsartýǵa myqtap den qoıǵanyn jáne osy iske shyn berilgenin jyl ótken saıyn tabandy túrde dáleldep keledi. Buǵan súısinbeý qıyn. Budan qarapaıym halyq ta utady. Sebebi, el Úkimeti ekonomıkanyń ustyny bolyp tabylatyn jeke sektordyń damýy úshin óte berik bazanyń irgesin qalaýda. Respýblıkanyń bıznes júrgizýdiń jeńildigi boıynsha álemdegi jetekshi elderdiń «otyzdyǵyna» kirýi endi odan osy baǵyttaǵy jumystardy jalǵastyrýy úshin burynǵydan da batyl reformalar júrgizýin talap etedi,– dedi halyqaralyq sarapshy Vahtang Lejava.
Memlekettik quzyrly oryndardyń ókilderi men salarshylar kezdesý sheńberinde «Nesıe alý», Mınorıtarly ınvestorlardy qorǵaý» jáne «Energo kózderimen qamtamasyz etý » ındıkatorlaryndaǵy pozısııamyzdy jaqsartý týraly óz oılaryn ortaǵa saldy. Sebebi bizdiń bul baǵyttaǵy reıtıngimiz ázirge máz emes.
Gúlbarshyn SABAEVA,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
