«2015 jyly 14 mamyrda Tóle bı aýyldyq okrýginiń ákimi Erbol Daberovpen kelisip, 4200-ge tarta úı turǵyndaryn kógildir otynmen qamtamasyz etpekshi bolǵan «Parıev» seriktestigi jerdiń ústimen ár úıge kirgizýge 380 myń teńgege hattama jasasyp, «QazTransGaz Aımaq» aksıonerlik qoǵamynan tehnıkalyq shart alady. Biraq ony eki jyldan keıingi 2017 jylǵy 14 maýsymdaǵy Shý aýdandyq sotynyń otyrysynda «chernovoı varıant» dep, eldi taǵy aldaıdy. Dál sol 14 mamyrda jerdiń astymen júrgizemiz, polıetılen qubyrlar bolat qubyrlardan 2-3 ese arzan, ári 2-3 ese az jumsalatyndyǵyna qaramastan qymbatqa túsedi dep, ár úıge 420 myń teńgeden ekinshi hattama jasaıdy. Qýlyqpen arttyrylǵan 40000 teńgeni aýyldaǵy 4200 úıge kóbeıtsek, 168 mıllıon teńge bolady eken. Kelisimshart amalymen ár úıge qosymsha «QazTransGazAımaq» bólimine tirkelýge tólenetin 40000 teńgedeı qarajat taǵy da bar», deıdi aýdannyń qurmetti azamaty Máken Ýaqtegi.
Turǵyndardyń sózine súıensek, bul máselelerden keıin taǵy da «Parıev» kompanııasy 2016 jyly qubyrlardyń baǵasy qymbattady degen syltaýmen ár úıge gaz kirgizý baǵasyn 570 myń teńgege birden qymbattatqan. Alaıda halyq kógildir otynǵa qosyla qoımaǵan soń 2016 jyly odan 62000 teńgeni alyp tastap, merdiger basshylary amalsyz ár úıdi gazdandyrý qunyn 508000 teńgege túsiredi. Shý qalasy men kórshi aýyldarda ár úıdi gazǵa qosý quny 330-350 myń teńge kóleminde bolǵandyqtan, baǵanyń bulaı aspandaýy jurtshylyq narazylyǵyn týdyrýda. Halyqtyń áleýmettik jaǵdaıynyń birdeı emes ekenin alǵa tartqan aýyl turǵyndary kópshiliktiń bul qarajatty tóleı almaıtynyn aıtyp másele kóterýde.
Atalǵan máselege oraı, M.Ýaqtegi bastaǵan aýyl turǵyndary Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetovke de hat jazypty. «Alaıda 1200-deı aýyl turǵyndarynyń ákimge jazǵan ótinish hatymen turǵyndar árekettengende, aýyldyq okrýg ákimi Erbol Daberov jáne taǵy da basqa atqaminerlerdiń yqpalymen «Parıev» seriktestigi túkpir-túkpirdegi kóshelerdiń bárin qazyp tastap, kópshiliktiń talap-tilegine kedergi keltirdi. О́zimiz tańdaǵan «Erkebulan ı K» seriktestigine Tóle bı aýylyndaǵy 4200 úı ornalasqan 136 shaqyrymdyq kósheler men aýlalarǵa jer astymen júrgiziletin jumystarynyń jobalyq-smetalyq qujaty boıynsha 1 mıllıard 029 mıllıon teńge qajet. Sonda ár úıge 368000 teńgeden keledi. Al, parıevtikter 1 mıllıard 491 mıllıonmen ár úıge shaqqanda 475000 teńgeden talap etýde. «QazTransGazAımaqqa» qosylý úshin kelisimshart qýlyǵymen syrtqa shyǵarylǵan 40000 teńgemen sonda turǵyndarǵa 515 myń teńgeden aınalady. Sonda ár úıge aıyrma 147000 teńgeden keledi. Qazirgi kezde bul da halyqqa ońaı emes», deıdi M.Ýaqtegi.
Turǵyndardyń aıtýynsha, «Parıev» mekemesi tehnologııalyq talaptardy durys oryndamaı, qubyrlardy qalaı bolsa solaı ornalastyrǵandyqtan, ortalyq kóshe mańyndaǵy «Jandos» dúkeniniń aldynda ótken jyly 11 aqpanda jarylys oryn alǵan eken. Gazǵa qosylǵan 400-deı úı qaqaǵan sýyqta 2-3 kúndeı jylýsyz qalypty. Sondyqtan da tólebılik turǵyndar «Parıev» kompanııasynyń jumysynan bas tartyp, ózge seriktestikpen jumys isteýge nıetti. Alaıda, bul da múmkin bolmaı turǵan kórinedi.
Bul oraıda Jambyl oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy da kezinde aýyl turǵyndarynyń qatysýymen «Parıev» JShS men ár turǵyn úı ıesi arasynda kelisimshart jasaý jáne ár úıge gaz tartý qunyn 420 myń teńge dep belgileý týraly hattama qabyldanǵanyn jáne 2015 jyldyń mamyr aıynda «QazTransGazAımaq» AQ Jambyl óndiristik fılıaly aýyldyq okrýg ákimi Erbol Daberovtyń senimhaty negizinde merdigerge joba boıynsha tehnıkalyq shart bergenin rastap otyr. Basqarmanyń málimetinshe, 2015 jyldyń maýsymy men 2016 jyldyń qańtary aralyǵynda merdiger uıym 88 abonentpen kelisimshartqa otyrǵan jáne 2016 jyldyń tamyz aıynan bastap alǵashqy abonentter gaz tutyna bastaǵan. «2016 jyldyń qańtar aıynda merdiger uıym aýyl turǵyndaryna qurylys materıaldarynyń qymbattaýyna baılanysty ár úıge gaz tartý qunynyń 570 myń teńgege kóterilgenin málimdegen. Aýylǵa gaz keltiretin qubyr qurylysyna 60 myń, aýyl ishinde gaz taratý qubyrlary qurylysyna 390 myń, úıge kirgizýge 120 myń teńge. Keıingi baǵamen 2016 jyldyń qańtary men 2017 jyldyń sáýiri aralyǵynda 22 abonent qana kelisimshartqa otyrǵan», deıdi atalǵan basqarmanyń gazdandyrý jáne ónerkásiptik qaýipsizdik bóliminiń basshysy Baqtybaı Qyryqbaev.
2017 jylǵy sáýir aıynda baǵany tómendetý maqsatynda, oblystyq bıýdjetten 251,1 mıllıon teńge bólinip, Shý qalasy mańyndaǵy joǵary qysymdy gaz qubyrynan Tóle bı aýylynyń irgesine deıingi uzyndyǵy 8,7 shaqyrymdy quraıtyn merdiger júrgizgen joǵary qysymdy gaz qubyry aýdan ákimdiginiń teńgerimine satyp alynǵan. Osy sharadan keıin ár úıge gaz tartý quny 95 myń teńgege arzandatylyp, nátıjesinde baǵa 475 myń teńgege toqtaǵan. Endi «Parıev» seriktestigi 2017 jyldyń sáýir aıynan bastap, aýyl turǵyndaryna alǵash 100 myń teńge tólep, qalǵan somany 1 jyl ishinde bólip tóleý múmkindigin usynǵan. Sonymen qatar, alǵashqy somany tólegen turǵynǵa birden gaz qosyp berýge kelisetindigin málimdegen. Bul jeńildik ótken jyldyń basynda qaıta qaralyp, alǵashqy tólem taǵy da 50 myń teńgege túsirilip, qalǵan somany tóleý merzimi bir jarym jylǵa uzartylǵan. Búgingi tańda Tóle bı aýylynda 4200 úı bar bolsa, sonyń ishinde 954 úı gaz tutynýda eken. «Merdiger uıymnyń málimetine sáıkes, búginge joba boıynsha jalpy uzyndyǵy 136 shaqyrym qubyrdyń 106 shaqyrymy júrgizilgen. Qalǵan 30 shaqyrymnyń basym bóligi aýlalarǵa tartylatyn qubyrlardyń esebinen qalyp otyr. Qazirgi ýaqytta Tóle bı aýylynda alǵashqy tólem 50 myń teńge, endi qalǵan somany 18 aıǵa bólip tóleý ár aıǵa 2 3611 teńgeden aınalady», deıdi Baqtybaı Qyryqbaev.
Al Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Tabıǵı monopolııalardy retteý, básekelestikti jáne tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń Jambyl oblysy boıynsha departamenti 2017 jylǵy 17 qazan jáne 2018 jylǵy 4 qańtar aralyǵynda Tóle bı aýyly turǵyndarynyń ujymdyq aryzy negizinde «Parıev» JShS-ne qatysty tekseris júrgizgen. Tekserý qorytyndylary boıynsha, merdigerdiń 2016 jyl men 2017 jyldyń 6 aıynda 292 abonenttiń esebinen 4 mıllıon 905 600 teńge negizsiz paıda tapqanyn anyqtaǵan. Iаǵnı, atalǵan seriktestik ár abonentten 16800 teńgeden tapqan. Atalǵan departament basshysynyń orynbasary Jandos Ázimovtiń aıtýynsha, departament tarapynan merdigerge qatysty ákimshilik is qozǵalyp, materıaldar Merki aýdandyq sotyna joldanǵan. Al Merki aýdandyq soty 2018 jylǵy 9 aqpanda isti qaraý nátıjesi boıynsha ákimshilik quqyq buzýshylyq belgileri joqtyǵyna baılanysty Qaýlymen óndiristi toqtatqan. Osydan keıin departament Merki aýdandyq soty sheshiminiń kúshin joıý týraly talappen Jambyl oblystyq prokýratýrasyna júginipti. Oblystyq prokýratýra isti Merki aýdanyna joldaǵan. Al aýdandyq prokýratýra nysannyń aıaqtalmaǵandyǵyna baılanysty prokýrorlyq akt engizýge negiz joqtyǵyn habarlaǵan.
«Mundaı máselelerdi biz birinshi óz quziret shegimizde qaraımyz. Tergeý-tekserý jumystaryn ashamyz. Qorytyndy boıynsha «Parıev» seriktestigin monopoldy úlken baǵa dep anyqtap, hattama toltyrdyq. Negizinen atalǵan mekeme zańdy túrde Merki aýdanynda tirkelgen. О́zimiz gaz tartý qunyn 470 myń teńge bolý kerek dep sheshtik. Qazirgi kezde turǵyndardyń úıine deıin gazdy kirgizip berý quny 458 200 teńge bolady», deıdi J.Ázimov.
Turǵyndar úshin túıtkilge aınalǵan gaz tartý máselesiniń endi qashan sheshimin tabatyny belgisiz. Bıyl tórtinshi jylǵa aıaq basqan kógildir otyn daýy kópshiliktiń kóńiline kúdik uıalatýda.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
