Toǵjan Majıtova, Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵy Juqpaly aýrýlardyń aldyn alý departamentiniń mamany:
Vaksınasııa – bul zamanaýı medısınada belgili, juqpaly aýrýlarǵa qarsy qorǵanýdyń tıimdi quraldarynyń biri. Pasıenttiń azǵasyna aýrý qozdyrýshylarmen kúresý úshin antıdenelerdi yntalandyratyn álsizdendirilgen nemese óli aýrý týdyrýshy agent (nemese agent nárýyzy tárizdes jasandy sıntezdelgen nárýyz) engiziledi. Kez-kelgen vaksınasııa aǵzanyń qorǵanys qabiletin nyǵaıtýǵa, onyń turaqtylyǵyn qalyptastyryp, túrli qaýipti aýrýlardy qabyldamaýyna yqpaldasady.
Qazaqstanda Ulttyq ekpe kúntizbesi bekitilgen, soǵan sáıkes mamandar josparly vaksınasııa úshin belgilengen merzimderdi saqtaýǵa keńes beredi.
Zamanaýı vaksınasııa balalar men eresekterdi polıomıelıt, qyzamyq, qyzylsha, kókjótel, týberkýlezdiń kúrdeli túrleri sııaqty qaýipti aýrýlardan qorǵaýǵa kómektesedi.
Vaksınasııalaýdyń arqasynda, búgingi tańda 14-ke jýyq juqpaly aýrýlardyń aldyn alýǵa bolady. Onyń barlyǵy Ulttyq ekpe kúntizbesine engizilgen jáne olardy tegin alýǵa bolady.
Budan bólek, ár medısınalyq mekemede ekpeler týraly, ekpeden bas tartý saldary týraly tolyq aqparat alýǵa, sondaı-aq, vaksınasııa alýdyń aldynda tolyq medısınalyq tekserýlerden ótýge bolady.
Vaksına jeke bir adamdy ǵana emes, aınaladaǵylardy da qorǵaıdy. Eger kóp adam ekpe alǵan bolsa (shamamen 75-94% halyq), onda qalǵandaryna qorqýdyń qajeti joq — óıtkeni ujymdyq ımmýnıtet óz jumysyn jasaıdy. Nárestelerge, júkti áıelderge jáne ımmýnıteti álsiz adamdarǵa ekpe salynbaıdy, biraq olarǵa vaksınasııa alǵan adamdardyń esebinen qaýip tónbeıdi.
Vaksınalar jappaı shyǵarylatyn kezde tolyq qaýipsizdikke, zııansyzdyǵyna jáne nátıjeliligine qaraı qatań baqylaýdan ótkiziledi. Ár óndirýshi mindetti túrde shyǵarylǵan vaksınalardy tekseredi. Olar ekpe qoldanylatyn elde tirkeletin kezde taǵy da tekserýden ótedi.
Profılaktıkalyq ekpeler memlekettik emdeý-profılaktıkalyq mekemelerde (emhanada), nemese halyqty ımmýndaý mamandandyrylǵan ortalyqtarynda, nemese osyndaı medısınalyq em-sharany júzege asyrýǵa lısenzııasy bar jekemenshik klınıkalarda júrgiziledi. Profılaktıkalyq ekpeler belgili talaptar men normalarǵa sáıkes keletin ekpe egý kabınetinde salynady.
Ekpe salar aldynda balany naýqastarmen baılanysýdan qorǵaý qajet. Taǵamdyq allergııasy bolǵan jaǵdaıda qatań túrde dıeta saqtap, as úlesine jańa taǵam túrlerin kirgizbegen jón. Bundaı tártipti ekpeden keıin 5-7 kún ustaný qajet.
Ekpe salynǵan kúni dalada serýendeýdi, basqa balalarmen baılanysýdy shektetip, balany táýlik boıy shomyldyrmaýǵa keńes beriledi.
Ekpeden keıin balaǵa ata-anasy tarapynan kóńil bólinýi qajet, sonymen qatar emhananyń medısınalyq personaly da belgilengen merzimderde jeke baqylaýǵa alýlary tıis. Ekpeden keıin balada shuǵyl áserler paıda bolǵan jaǵdaıda, balaǵa medısınalyq baqylaýdy qamtamasyz etý úshin ata-analaryna balasymen birge ekpe salynǵan kabınettiń aldynda 30 mınýt kóleminde otyrý qajet.
Osyndaı kishigirim keńesterdi saqtaı otyryp, asqyný qaýpin aıtarlyqtaı tómendetýge jáne balańyzǵa ekpeden keıingi kezeńdi áldeqaıda jeńil ótkizýine kómektese alasyz.
