Halyqaralyq Túrki akademııasynyń Prezıdenti Darhan Qydyráli, Túrkııa Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne О́kiletti elshisi Nevzat Ýıanyk, Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Tótenshe jáne О́kiletti elshisi Rashad Mammadov, Majarstannyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Andrash Baranı, Mońǵolııa elshisi Lývsan Battýlga qatysqan sharada ejelgi túrki dástúri boıynsha balǵamen tós soǵý, alaý jaǵý, temir soǵý sekildi ejelgi túrki dástúrleri oryndaldy.
Jıynda sóz alǵan Túrki akademııasynyń Prezıdenti Darhan Qydyráli jınalǵan qaýymdy Naýryz merekesimen quttyqtady.
«Ulystyń uly kúni – kún men tún teńeletin, barsha jurt jaqsylyqqa keneletin bizdiń ulyq merekemiz. Qazaqta «eski jylda esirke, jańa jylda jarylqa» degen sóz bar. Biz úshin eski jyl jaqsylyqqa toly boldy. Ázerbaıjanda Prezıdent saılaýy ótip, qurmetti Ilham Álıev myrza qaıta saılanyp, ókilettigi uzardy. Túrkııa Prezıdenttik júıege kóship, qurmetti Rejep Taııp Erdoǵan myrza Memleket basshysy retinde qyzmetine kiristi. Bıylǵy taǵy bir erekshe oqıǵa – Majarstannyń Túrki akademııasyna múshe bolýy. Baýyrlas qyrǵyz elinde úlken sammıt ótti. Sonymen qatar, Halyqaralyq Túrki akademııasynyń IýNESKO-da úlken jıyny boldy. Túrki akademııasy ázirlegen Túrki áleminiń ıntegrasııasynyń konsepsııasy bekitildi. Akademııa ázirlegen ortaq tarıh, ortaq geografııa, ádebıet boıynsha jumystar jalǵasyn tapty» dedi D.Qydyráli.
«Sonymen qatar bıyl elimiz úshin de berekeli boldy. Naýryzdyń basynda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy óz ókilettigin toqtatyp, jańa Prezıdentimiz qyzmetine kiristi. Elordamyzdyń ataýy ózgerdi. Jańa jylǵa josparlarymyz kóp. Bıylǵy jyl ózderińiz biletindeı, Túrki keńesiniń on jyldyǵymen tuspa-tus kelip otyr. Kitaphanamyzǵa atyn berip otyrǵan Ishtvan Qońyr Mandokı aǵamyzdyń 75 jyldyǵyn toılaýdy bastap kettik. Bıyl Alash arystarynyń kópshiliginiń 125 jyldyǵy toılanady. Sondaı-aq bıyl Altyn ordanyń, Moǵolstannyń 750 jyldyǵyn atap ótemiz. Atatúrik bastaǵan «Samsýn qozǵalysyna» 100 jyl tolyp otyr. Júsip Balasaǵunnyń «Qutty bilik» kitabynyń jaryq kórgenine 950 jyl toldy» dedi Darhan Qydyráli.
Merekelik jıynǵa jınalǵan qaýymǵa elimizdiń memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov bata berdi. Sondaı-aq elimizdiń eńbek sińirgen qaıratkeri Ádil Ahmetov Naýryz merekesi týraly pikirimen bólisti.
«Naýryzdyń tarıhı tereńde jatyr. Bul – bizdiń zamanymyzǵa deıin de toılanyp kelgen úlken meıram. Jýannyń jińishkerip, jińishkeniń úziletin, maldyń aýyzy kókke tıetin kezi. Bul – BUU-da, IýNESKO-da tirkelgen, halyqaralyq dárejedegi mereke. «Naýryz» parsy tilinen aýdarǵanda jańa kún degen maǵyna beredi. Tarıhqa úńiletin bolsaq, zoroastrızm dinimen, otpen baılanysty. Biraq ár elde óziniń sıpaty, qyry bar. Keńes Odaǵynda Naýryz toılaýǵa tıym salynǵanymen, bul keremet mereke umyt bolǵan emes. Jyl saıyn ár úıde dastarhan jaıylyp, naýryz kóje pisirilip, jarapazan aıtylady. Jastar úlkenderge kelip sálem berip, jyldan aman shyǵýymen quttyqtap, kórisedi. Bul keremet dástúr elimizdiń batysynda 14 naýryzda bastalyp ketedi. Halyq arasynda «Amal» merekesi dep tanylǵan. Al bıyl elordamyzda «Nur Otan» partııasynyń shtab-páterinde toılandy. Iаǵnı, bul elimizdiń basqa oblystaryna da taralyp jatqanynyń belgisi» dedi Á.Ahmetov.
Naýryz merekesiniń shyǵý tarıhy týraly derekter kóp. Rashıd ad-Dınniń «Jámıǵat-taýarıh» kitabyndaǵy ańyzǵa súıinsek, áıgili Oǵyz hannan taraǵan El hannyń eli shapqynshylyqqa túsip, Altaı taýynyń baýraıyndaǵy Ergeneqon shatqalyna tyǵylyp, aman qalady. Tar shatqalda ósip-ónip, kóbeıgen halyq naýryzda taýdyń temirmen qursalǵan bóligin eritip, kók bóriniń jol kórsetýimen taýdan etekke túsedi. Sóıtip, olar jaýyn jeńip Otanyn azat etedi. Osylaısha, Ergeneqonnan shyqqan kúnin jyl saıyn naýryzda toılaı bastaıdy. Jańǵyrý men jańarýdyń bul meıramy sol zamannan bastap Ulystyń uly kúni dep atalady. Túrki bıleýshileriniń kúni balǵamen tós soǵyp, kómir jaǵyp, temir soǵý salty osy ańyzǵa baılanysty qalyptasqan dástúr desedi.
Bul eski dástúr búgin Halyqaralyq Túrki akademııasynda qaıta jańǵyrdy. Naýryz meıramyna jınalǵan túrki tildes memleketterdiń elshileri, qoǵam jáne memleket qaıratkerleri ejelgi túrki dástúri boıynsha balǵamen tós soǵyp, alaý jaǵyp, temir soǵyp, ejelgi túrki dástúrin jańǵyrtty.
Jıyn sońy merekelik dastarhanǵa ulasty.
