«Qaralyp otyrǵan Zań jobasy áleýmettik salaǵa, qaýipsizdik pen ınfraqurylymǵa mán bere otyryp, bıýdjet shyǵystarynyń basymdyqtaryn qaıta qaraý arqyly halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan asa mańyzdy qujat» deıdi Senat depýtaty.
Zań jobasyna sáıkes, 2019 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet shyǵystaryn naqtylaý kezinde Elbasynyń «Áleýmettik qamqorlyq» jańa áleýmettik qoldaý sharalary sheńberinde kelesi qadamdar qarastyrylǵan:
Birinshi: - azamattardyń jekelegen sanattaryna áleýmettik qoldaýdy kúsheıtý, oǵan-224 mlrd. teńge kózdelgen:
- bul jerde ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaý mehanızmi ózgeredi, bıylǵy jyldyń 1 sáýirinen bastap alýshylar sany bir jarym esege artyp, adamǵa 20 789 teńge beriledi;
- 18 jasqa deıingi múgedek balalardy tárbıelep otyrǵan ata-analarǵa, qamqorshylarǵa járdemaqy, sondaı-aq bala jasynan birinshi toptaǵy múgedekke kútim jasaý jónindegi járdemaqy mólsheri 10 395 teńgege ulǵaıady;
Ekinshi: - az qamtylǵan kóp balaly otbasylardy turǵyn úımen qamtamasyz etý, oǵan 100 mlrd.teńge bólinedi.
Búgingi bıýdjetten bastap, endi jyl saıyn satyp alý quqyǵynsyz jaldamaly turǵyn úı negizinde az qamtylǵan kópbalaly otbasylar úshin 6 myń páter bólinedi dep úlken senimmen aıtýǵa bolady, al jalpy 2025 jylǵa deıin 42 myń páter beriledi, osy sharalarǵa 350 mlrd.teńge jumsalady.
Sonymen qatar, «Turǵyn úı qurylys jınaq banki» arqyly áleýmettik nesıelik turǵyn úı berý kezinde basymdyqty, bizdiń oıymyz boıynsha, az qamtylǵan kóp balaly otbasylar ıelenýi qajet.
Úshinshi: «Jastar jylyn» ótkizý aıasynda 24,6 mlrd.teńge, sondaı-aq 180 kolledjdi jańǵyrtýyna baılanysty «Jas maman» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa 8 mlrd. teńge bólinedi.
Jalpy, naqtylanǵan bıýdjet jobasyna sáıkes 2019 jylǵa áleýmettik salaǵa arnalǵan shyǵystar 323,7 mlrd. teńgege ulǵaıyp, 5 155,1 mlrd. teńgeni quraıdy, onyń ishinde:
- áleýmettik qamtamasyz etý jáne áleýmettik kómekke 179,8 mlrd. teńge; densaýlyq saqtaýǵa 74,2 mlrd.teńge; bilim berýge 12,5 mlrd. teńge; mádenıet jáne sportqa 15,1 mlrd. teńge qarastyrylǵan.
Bıýdjet salasynyń jalaqysy tómen jumyskerleriniń jáne atqarýshy organdardyń sanattary tómen memlekettik qyzmetshileriniń jalaqysyn 30% - ǵa deıin arttyrý merzimin 2019 jyldyń 1 shildesinen 1 maýsymyna aýystyrý bóliginde Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes kózdelgen 169,7 mlrd. teńgege qosymsha 37 mlrd. teńge bólý qajet bolyp otyr. Osyǵan baılanysty, biz Bas Komıtettiń kestedegi usynysyn qoldaımyz.
Sonymen qatar, meniń oıymsha, bıýdjetti qalyptastyrý kezinde kelesi mańyzdy jaǵdaılar eskerilmegen
Birinshiden - elimizdiń óńirleri boıynsha árbir azamattyń ómir súrý sapasynyń naqty ǵylymı negizdelgen memlekettik standarttarynyń bolmaýy.
Bul standarttarda óńirdegi mektepter sany, mektepke deıingi bilim berý uıymdarynyń sany, eń tómengi kúnkóris deńgeıi, tutyný korzınasy jáne t. b. máseleler eskerilýi tıis.
Mundaı standarttardy paıdalaný - bıýdjetti qalyptastyrý prosesine oń áser etetini sózsiz.
Respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha shyǵyndarǵa qol jetkizý úshin barynsha múmkin jáne múmkin emes quraldarmen óńir basshylaryn qarajatty suraýdan bosatýǵa septigin tıgizer edi. Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn odan ári jaqsartýǵa baǵyttalǵan ortalyq organdar men óńirlerdiń birlesken jumysyna kómekteser edi.
Ekinshiden - ıpotekalyq qaryzdar boıynsha bastapqy jarnany jabý úshin turǵyn úı sertıfıkattaryn berý kezinde jergilikti atqarýshy organdar qandaı mehanızmdi qoldanatyndyǵyn naqty ári senimdi bilgimiz keledi.
Úshinshiden - qabyldanatyn bıýdjet túpkilikti nátıjege naqty baǵdarlanýy tıis. Bıýdjet shyǵystarynyń ekonomıkalyq tıimdiligin aıqyn bilýimiz kerek.
Tutastaı alǵanda men «2019-2021 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn tolyǵymen qoldaı otyryp, áleýmettik salany qosymsha qarjylandyrý halyqtyń ál-aýqatynyń ósýine áser etedi jáne ómirlik qıyn jaǵdaılardaǵy muqtaj adamdarǵa, otbasylarǵa naqty kómek kórsetedi dep esepteımin» deıdi B.Áıtimova.
