Kınossenarıı M.Áýezov atyndaǵy qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynda sahnalanǵan belgili jazýshy, dramatýrg D.Isabekovtiń «Jaýjúrek» pesasynyń jelisi boıynsha jazylǵan. «Balýan Sholaq» – buǵan deıin derekti fılmder sıklin túsirip kelgen rejısser N.Sadyǵulovtyń tolyqmetrajdy kórkem fılm janryndaǵy alǵashqy tájirıbesi. Fılmdi Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tapsyrysymen Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasy túsirgen.
– Bul – Balýan Sholaq týraly tuńǵysh fılm. Sondyqtan balýan atamyzdyń beınesin barynsha shynaıy kórsetýge tyrystyq. 1998 jyldan bastap derekti fılmder túsirip kelemin. Sol kezderden beri Balýan Sholaqtyń ómirine erekshe qyzyqtym. Ssenarıı avtory – Dýlat Isabekov aǵamyz. Osyndaı belgili tulǵalar týraly halyq kóbirek bilýi tıis, – deıdi fılmniń rejısseri Nurgeldi Sadyǵulov.
Áıgili tulǵanyń ánderi, oǵan qatysty ómirbaıandyq derekteri tolyq jınalyp bolmaǵany belgili. Sol sııaqty áli kúnge deıin onyń sýreti de tabylǵan joq. Bul rette fılm avtorlary Balýan Sholaq beınesin sýretteýde tarıhı derekterdi, oǵan qosa ómiriniń eleýli kezeń-belesterin ərdaıym óz ənderine qosyp otyrǵan óleńderin negizge alǵan.
– Balýan Sholaqqa qatysty bir de bir fotoqujat saqtalmaǵan. Fılmniń ázirlik jumystary kezinde Almaty, Pavlodar qalalaryndaǵy mýzeıler men arhıvterdi qarastyrdyq. Týystary Qaırolla, Shaıdolla Sholaqovtarmen kezigip, keıbir tyń derekterdi jazyp aldyq. Odan soń balýannyń avtorlyq ánderine kóbirek mán berdik. Al Reseı arhıvterine barýǵa múmkindik bolmady, oǵan arnaıy komıssııa qurylýy tıis. Qazir bizde bary – Ábilhan Qasteevtiń «Balýan Sholaq» portreti. Balýannyń nemeresi «mine, mynaý atama uqsaıdy» degenshe sýretshi 500-den astam eskız salyp shyqqan, degen rejısser tulǵanyń ekrandyq beınesin jasaýda qolda bar tarıhı derekterge júgingenin aıtady.
2016 jyly jeltoqsan aıynda bastalǵan fılmniń túsirilim jumystary Almaty oblysy, Pavlodar qalasy jáne Býrabaıda ótken. Kópshilik sahnalarǵa 500-ge jýyq adam qatysqan. Rejısserdiń aıtýynsha, fılmde kompıýterlik grafıka kóp qoldanylǵan.
Bas keıipkerdi klassıka men zamanaýı dramatýrgııada negizgi sahnalyq rólderdi somdap júrgen, kópke tanymal talantty akter Erkebulan Daıyrov somdaǵan. Onyń aıtýynsha, fılmde Balýan Sholaqtyń ánshi-sazgerliginen bólek kúreskerligin, ádiletke adaldyǵyn kórsetýge den qoıylǵan.
– Bul shyǵarmamen 2010 jyldan beri tanyspyn. Dýlat Isabekovtiń «Jaýjúrek» qoıylymy (rej. E.Obaev) M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynda sahnalanyp keledi. Pesany alǵash qolyma alǵan kezde osy qoıylymǵa kıno túsirilse eken degen oı boldy. Araǵa jeti jyl salyp, fılmde basty róldi oınap shyqtym. Keıipker maǵan óte tanys, jatyq obraz, – deıdi Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, akter Erkebulan Daıyrov.
«Sholaqtyń ánderi osy kezde radıodan, konsert sahnalarynan, keńes kompozıtorlary týyndylary ishinen únemi estilip otyrady. Ánshi, balýan jaıly belgili jazýshymyz Sábıt Muqanov povest jazdy. Áli de Sholaq týraly kórkem týyndylar jaryqqa shyǵady. О́ıtkeni onyń ómiri men shyǵarmashylyq isteri ónegeli», dep Ahmet Jubanov jazǵandaı, tarıhı tulǵalardyń taǵdyry men olar ómir súrgen dáýirdiń kórkemdik beınesin usynar tarıhı-bıografııalyq fılmder qatary jańa bir kartınamen tolyǵyp otyr. Fılmniń resmı tusaýkeseri 2019 jyldyń 11 sáýir kúni elorda tórinde ótedi.
