Tegin kásiptik bilim berýdiń keleshegi zor

Al bul suranysty qanaǵattandyrý úshin birqatar quzyretti organdar mańyzdy jobalar men baǵdarlamalardy iske qosty. Sonyń biri – «Barshaǵa arnalǵan tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý» jobasy. Osydan eki jyl buryn qolda­nysqa engizilgen bastamanyń nátı­je­sin­de qazaqstandyq jastardyń tegin bilim alýyna múmkindik týdy. Joba Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen júzege asyrylǵan bolatyn. Onyń tártibi «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017 – 2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasynyń birinshi baǵytynda aıqyndalǵan. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilimi bar kadrlardy daıar­laýdy qarjylandyrý jergilikti bıýd­jet esebinen júrgiziledi. Kásiptik-tehnı­kalyq bilimdi tegin alýǵa jol ashyl­ǵan alǵashqy jyldyń ózinde kolledj tabal­dyryǵyn 200 myńǵa jýyq jas óren attaǵan bolatyn. Al ótken jyly olar­dyń sany júzden asty. Elimizde, 2018-2019 oqý jylynda kolledjderge tegin bilim alý úshin 98,5 myń adam qabyldanǵan. Jalpy jospar boıynsha 2021 jylǵa deıin 718 myń adam kásiptik-tehnıkalyq bilimi bar maman atanbaq, ıaǵnı bilikti jumysshy kadr­lardy daıarlaýdyń kólemi 40 paıyzǵa ulǵaıa­dy. Tegin tehnıkalyq jáne kásiptik bil­im tehnıkalyq, tehnologııalyq, aýyl­­sharýashylyq, servıs jáne qyzmet kórse­tý mamandyqtary boıynsha beri­le­di.

Sonymen qatar medısına, bilim, óner mamandyqtary boıynsha daıarlyq memlekettik bilim berý tapsyrysy negi­zin­de júzege asyrylady. Al quqyq, ekono­mıka mamandyqtary boıynsha daıar­lyq aqyly negizde júrgiziledi. Jobaǵa 9-11-synyptardy bitirýshiler, oqý oryndaryna túspegen, jumys izdep júrgen adamdar jáne turmysy tómen otbasylardyń músheleri, sondaı-aq kóp balaly otbasylardan shyqqan balalar, jetim balalar, ata-analarynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, damý múmkindikteri shekteýli balalar, múgedek balalar qatysa alady.

Joba sheńberinde kolledjderdiń oqý úderisine jańa deńgeıdegi bilim berý baǵdarlamalary engizildi. Bul baǵdarlamalardyń qurylymy jumysshy mamandyǵyn alý barysynda birneshe biliktilikti ıgerýge jáne qalaýy boıynsha orta býyn mamandyǵyn alýǵa múmkindik beredi.

Joba sheńberinde memlekettik tapsyrys boıynsha oqıtyn stýdentter úlesi 54%-ǵa deıin ósti. Bul kolledj kontın­gentiniń sońǵy 5 jylda bolǵan jyl saıyn­ǵy tómendeýin toqtatýǵa múmkin­dik berdi. Sondaı-aq jobaǵa qaty­sýshylar stıpendııamen, bir rettik ys­tyq taǵammen, jolaqymen qamtamasyz eti­ledi. Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytýǵa baǵyt­talǵan baǵdarlamada tek naryqta sura­nysqa ıe mamandyqtarǵa basymdyq beril­gen. Joba aıasynda jastar keıbir maman­dyq boıynsha kolledjderge emtıhansyz, suhbattasý qorytyndylary boıynsha qabyldanady.

Elimiz boıynsha, barlyǵy 821 kol­ledj jumys isteıdi, onyń 479 kol­ledji – memlekettik, 342-i – jeke­men­shik. Jumys­shy kadrlardy daıarlaý 213 maman­dyq jáne 693 biliktilik boıyn­­sha júrgiziledi. Memlekettik kolled­jderdegi 488,7 myń bilim alýshy kontın­genti­niń 275,5 myńy memlekettik tapsyrys boıynsha bilim alýda. Joba bas­taý alǵan jyly oqýǵa túskender bıyl kolledjdi támamdap, dıplom alady. Iаǵnı, óndiriske qosylmaq.

Osydan úsh jyl buryn «Barshaǵa arnalǵan tegin kásiptik bilim berý» joba­sy boıynsha oqytýdy bastaǵan oqý oryn­da­rynyń biri – Nur-Sultan qalasyndaǵy Qoǵamdyq tamaqtandyrý jáne servıs kol­ledji. Irgetasy sonaý sekseninshi jyl­dardyń basynda qalanǵan bilim ordasy 9 myńnan astam daıyn maman daıyn­dap shyǵarǵan. Búgingi tańda kol­led­­jdiń 911 kontıngenti bar. Stýdent­ter 3 mamandyq, 11 biliktilik boıynsha oqytylady. Barlyǵy boıynsha jumysshy mamandar daıyndalady. Oqý baǵdarlamasynyń 40 paıyzy teorııalyq, al 60 paıyzy praktıkaly bilim berýge qurylǵan. Praktıkalyq bilimdi stýdentter áleýmettik seriktester bazasynda alady. Iаǵnı, biryńǵaı praktıkadan ótedi.

Záýre QYLYShBAEVA,

Qoǵam­dyq tamaqtandyrý jáne servıs kolledji­niń dırektory:

«Elordada servıs mamandyqtaryn daıyndaımyz. Bizdiń negizgi áleýmettik seriktesterimiz Astanadaǵy sheteldik qonaqúıler men meıramhanalar. Keıin stýdentter oqý bitirgende sol jerlerge 100 paıyz jumysqa ornalasyp ketedi. Bizde oqıtyn balalar 1 kýrstan bastap is-tájirıbeden ótedi. Tegin bilim alatyn balalardyń barlyǵyna stıpendııa berilip, tamaqpen qamtamasyz etiledi. Tipti joldaryna da aqsha tólenedi».

Bıyl qoǵamdyq tamaqtandyrý jáne servıs kolledjin 205 túlek bitirip shyǵady. Olardyń barlyǵy qazirdiń ózinde jumysqa ornalasyp qoıǵan. Oqý orny álemniń 9 elimen yntymaqtastyq ornatqan. Jyl saıyn stýdentter kolledj esebinen túrli halyqaralyq jarys­­tar­ǵa qatysyp turady. О́tken jyly kolledj stýdenti Oljas Alda­na­zar Krasnodar qalasynda ótken «WorldSkills» baıqaýynda ekinshi oryn aldy. Ol baıqaýǵa meıramhana servısi boıyn­sha qatysqan bolatyn. Al bıyl Nur-Sultan qalasynda ótetin baıqaýǵa oqý orny­nan 6 bala qatyspaq. Qazirdiń ózinde daıyn­dyq qarqyndy júrip jatyr deıdi kolledj dırektory. Sondaı-aq kásiptik-tehnıkalyq bilim beretin oqý orda­synyń stýdentteri Krasnodar qala­syna baryp, halyqaralyq festıval­den qanjyǵalaryn maılap qaıtty. Jerles­te­rimizge bas júlde buıyrǵan eken.

Aspazdyq – bul mamandyq qana emes, óner deıdi stýdentter. О́ıtkeni aspaz­dyq­ty tańdaǵandar bar jan-tánimen tamaq daıyndaýdy jaqsy kóre­tin­der. Elordalyq Qalymbek Atageldıev úshinshi synyptan bastap aspaz bolýdy armandaǵan. Anasymen birge ashanada jaǵalasyp ósken bala tamaq ázirleýdi erte kezden meńgergen eken. Keıin mektep oqýshysy ınternetten kolledj týraly beınerolıkti kózi shalyp qalady. Osylaısha onyń armany jalǵasyn taýyp, Nur-Sultandaǵy tamaqtaný jáne servıs kolledjiniń stýdenti atanady.

«Men grantqa tústim. 16 myń teńge stıpendııa alamyn. Bul – ortasha kórsetkish. Eger oqýyńdy jaqsy oqy­sań 20 myńnan astam aqsha ala alasyń. Men «Hılton Astana» qonaq úıinde tájirı­beden ótip jatyrmyn. Maǵan dál son­daı jerlerde jumys istegen unaıdy. О́ıtkeni tájirıbeden ótý kezinde biz qazaqstandyq emes, sheteldik standarttarmen tanysamyz. Bizdiń stýdentterdiń kóbi úshinshi kýrsta tolyq­ jumys isteıdi. Jumys istemeı­tinderi biren-saran bolar. Tipti olar jalaqy da alady. О́ıtkeni jumys berýshilerge de bilikti maman qajet. Al bizdiń stýdent­ter óz isiniń sheberleri», deıdi Q.Atageldıev.

Qalymbek jas bolsa da, úlken iske bas bolǵysy keledi eken. Jaı aspaz emes, Qazaqstannyń atyn aıdaı álemge tanytpaq. Bozbala, tipti «Mıshlen juldy­zyn» ıelenemin dep otyr.

«Áýeli Amerıka Qurama Shtattaryna «Work and Travel» baǵdarlamasy bo­ıynsha baryp, ári qaraı Eýropaǵa oqýǵa túskim keledi. О́ıtkeni elimizde gastro­no­­­mııa salasy damymaǵan. TMD elderi «Mıshlen juldyzyn» áli 50 jyldaı ala almaı­tyn shyǵar.

Qalymbektiń aıtýynsha, dámi jaǵy­nan ıtalııa­lyq ashana keremet, al tehno­lo­gııa jaǵynan qaraıtyn bolsaq, fran­sýz men japon ashanasyna jeteri joq eken. Qalymbek aspazdyq ónerdi myqty meńgergen stýdent qana emes, son­daı-aq belsendi jastardyń biri. Bos ýaqytynda kolledjde ótetin is-shara­larǵa jıi qatysyp turady. О́zi sekil­di stýdentterdi únemi qasyna jınap alady. Solardyń biri – Dıana Olja­baı. Qalymbekke qaraǵanda Dıana kolledj­ge ne úshin túskenin bilmegen eken. Biraq kýlınarlyq ónerdiń qyr-syryn meńgergen boıjetken endi bul maman­dyq­syz keleshek ómirin elestete almaıdy. Onyń da armany asqaq, bolashaqta Nur-Sultanda teńdesi joq kýlınarlyq taǵamdardy ázirleıtin dúken ashpaq.

Gúlnaz SAILAÝQYZY