Fotosýretter B.Norjmaanyń jeke muraǵatynan alyndy
Odan arǵy jol О́zbekstan, Túrikmenstan, Iran, Túrkııa, Bolgarııa, Vengrııa, Aýstrııa, Shveısarııa, Germanııa, Fransııa memleketterimen jalǵasady. Maqsat – Eýropa men Azııanyń, Batys pen Shyǵystyń arasyn jalǵastyrǵan kópir bolǵan Uly Jibek jolyn qaıta jańǵyrtý. Mońǵolııanyń júreginen Eýropa arqyly Londonǵa jetip, 12 myń shaqyrymdy artqa tastamaq. Júrek jutqan saıahatshy qyzdyń esimi – Baıgalmaa Norjmaa. Ýaqyt azdyǵyna qaramastan bizdi qyzyqtyrǵan suraqtarǵa jaýap berýge tyrysty. Aıtýynsha, Qazaqstanǵa alǵash ret kelýi, ásem tabıǵat pen dala kórinisi kózdiń jaýyn alady. Áıtse de eldegi týrıstik agenttikter men anyqtamalyq aqparattardy birden taba almaı qınalǵan eken.
«Internettegi jáne anyqtamalyq kitaptardaǵy telefonǵa qońyraý shala otyryp, bizge senimdi aqparat tabý óte qıyn boldy. Meniń oıymsha, barlyq týragenttikter men jeke menshik, ásirese memleket menshigindegi fırmalar táýlik boıy jumys isteı bermeıdi. Qazaqstannyń bir ǵana Almaty oblysynda týrızmdi damytý úshin kóptegen múmkindik bar. Qazaq jeri – Uly Jibek jolynyń úlken bóligi, – degen ol halyqaralyq festıvalder men týrıstik is-sharalardy, ekskýrsııalardy jan-jaqty ótkizýdiń nátıjeli ekenin aıtady.
– Bizder kóshpendiler Uly Jibek jolyn eske saqtaýymyz kerek. Kóshpendiler mádenıetin nasıhattaý úshin osy joldy tańdap aldym. Osynyń barlyǵy segiz jyl buryn Tim Core esimdi aýstralııalyq saıahatshynyń Mońǵolııa men Vengrııaǵa atpen barǵanyn estýimnen bastaldy. Men oǵan erekshe qyzyǵyp ári qyzǵanyp qaradym. Kóshpendiler mádenıetinen jyraq aýstralııalyq azamat emes, myna biz, kóshpendiler isteýimiz kerek emes pe?! Keıin ol adammen tanysyp, jaqsy aralasyp kettik. Osylaısha men de túıemen álemge saıahattaýdy oılastyra bastadym, – deıdi ol. Baıgalmaanyń aıtýynsha, túıe maly Mońǵolııada sharýashylyq maqsatta áli kúnge keń qoldanylady.
Jolǵa shyǵatyn túıeni áýeli syrtqy turqyna qarap tańdasa, saýlyǵyn aýzyna qarap tanıdy eken. «Áke-sheshem túıe ósiredi. Sondyqtan túıe úıretýdi jaqsy bilemin. Elde órkenıet pen mal sharýashylyǵy qatar qanat jaıǵan», degen pikirinen tórt túliktiń babyn jaqsy tabatynyn ańǵardyq.
– Túıelerdi shekaradan asyrý qıyn boldy. Mysaly, Qytaıǵa jolǵa shyqqan túıemizben shekaradan óte almadyq, ruqsat bermedi. Sondyqtan barǵan elimizden aldyn ala túıe daıyndap, saparlaýymyzǵa týra keldi. Túıe tabýǵa ár eldegi janashyr jandar barynsha qoldaý kórsetip jatyr. О́zim áleýmettik jelilerde belsendi bolǵandyqtan, kóp adam habardar bolyp, bastamamyzǵa qolǵabys etip jatyr, – deıdi Baıgalmaa.
Al saıahat kezindegi qıyndyqtar týraly suraǵanymyzda, asa bir qıyndyqtardyń bolmaǵanyn, tabıǵatqa taza júrekpen umsynsań, baýyryna jatsynbaı tartatynyn aıtady.
– Men bir ǵana nárseni bilemin, tabıǵatqa adal nıetiń ǵana kerek. О́zimdi tabıǵattyń ajyraǵysyz bir bólshegi sezinemin. Ázirge eshqandaı qıyndyq týǵan joq. Tek túıe eń áýeli aıaqtan qalady. Degenmen ortasha jyldamdyqpen toqtaýsyz 30 shaqyrymǵa shydas beredi. Sondyqtan álsin-álsin tynyqtyryp, otyramyn. Qandaı jaǵdaı bolsyn sheshimin tabýǵa bolady, – degen Baıgalmaa bes jyl boıy tolǵandyryp kelgen saıahattyń júzege asqanyna bek qýanyshty.
Ekiniń biriniń qolynan kele bermeıtin mundaı sheshim erlikpen para-par dep aıtýǵa bolatyndaı. Al osy qıyn da qaterli uzaq jolǵa shydas beretinder az. Sondyqtan jolaýshy toptyń quramy jaǵdaıǵa baılanysty árdaıym ózgerip otyrady. Baıgalmaanyń erjúrektigi munymen ǵana shektelmeıdi. Onyń taý qumarlyǵy kásibı alpınıske aınaldyrdy. Mońǵolııa taýlaryn qoıyp, úlken Kavkazdyń Búıir jotasyndaǵy eń bıik shyń Elbrýs pen Afrıkanyń Kılımandjarosyn baǵyndyrǵan. «Adamdy óltiretin birsaryndylyq, qaýip-qaterden qoryqpańyz», degen dala qyzy kóshpendi jurttyń mádenıetin álemge áıgileý jolynda eshteńeden qaımyǵar emes.
