Qatelesken qara qaǵaz
Sársenbi, 9 mamyr 2012 7:30
Surapyl soǵysqa kóppen birge oıyldyq Málik Mavlıýdov ta attandy. Ol 258-atqyshtar dıvızııasynyń 999-atqyshtar polkiniń quramynda urysqa qatysyp, Voronej qalasyn jaý áskerlerinen azat etýge úles qosty. Odan soń Stalıngrad shaıqasyna qatysty. «Stalıngradty qorǵaǵany úshin» medalin ıelendi. Degenmen, maıdan dalasynda soǵystyń sońyna deıin jaýmen qarsylasa almady. Aýyr jaralanyp, elge oraldy…
Sársenbi, 9 mamyr 2012 7:30
Surapyl soǵysqa kóppen birge oıyldyq Málik Mavlıýdov ta attandy. Ol 258-atqyshtar dıvızııasynyń 999-atqyshtar polkiniń quramynda urysqa qatysyp, Voronej qalasyn jaý áskerlerinen azat etýge úles qosty. Odan soń Stalıngrad shaıqasyna qatysty. «Stalıngradty qorǵaǵany úshin» medalin ıelendi. Degenmen, maıdan dalasynda soǵystyń sońyna deıin jaýmen qarsylasa almady. Aýyr jaralanyp, elge oraldy…
43-shi JYLDYŃ TAMYZY
1943 jyly Stalıngradtan Oıyldaǵy Mavlıýdovtar otbasyna balasy Máliktiń «qaza tapqandyǵy» jóninde qaraly qaǵaz kelipti. Sonyń aldynda ǵana 30-40 mınýttaı ýaqyt buryn uldarynyń aman-esen elge oralǵandyǵy jóninde habarlama alǵan áke-sheshe eseńgirep qalypty.
– Sodan ata-anam jamanat habarǵa senerin de, senbesin de bilmepti. Máseleniń mánisi bylaı edi. 1942 jyly Stalıngradty qorǵaý úshin shaıqastyq. Maıdan dalasy: ár adym jerde jarylǵan snarıadtar, qarsha jaýǵan oq. Qantógis. Tipti, ólikten aıaqty alyp júrý qıyn. Jaralylar qanshama…
Maıdanǵa Oıylda 7 jyl birge oqyǵan synyptasym Sapa О́tegenov ekeýmiz birge attanǵanbyz. Kóz aldymda ol da oqqa ushty. Maǵan snarıad jetkizip turǵan Troshın, Seleznev, Joldybaev ta birinen soń biri kóz jumdy. Sol aýyr shaıqasta men de aýyr jaralandym. Esimdi jıyp, kózimdi ashqanymda bir ǵımaratta jatyr ekenmin. Aıaǵym qozǵalyssyz qalǵan. Denemdi de kótere almaımyn.
Bir top jaralylar kememen jolǵa shyqtyq. Onda em qabyldaıtyn jaǵdaı bolmady. Dári-dármek túgili, jarany zalalsyzdandyratyn medısınalyq quraldar da joq. Aqyry, aıaǵym qurttap ketti. Jaranyń aýzynda úıme-júıme bop jybyr-jybyr etip júrgen qurttar janyńdy kózińe kórsetedi. Sol kezdegi aýrýmen arpalysqanym áli kúnge kóz aldymda… Áıteýir aman-esen Qazanǵa jettik. Biraq ondaǵy áskerı gospıtal qabyldaǵan joq. Oryn bolmady. Sodan bizdi Gorkııge jiberdi. Ondaǵy gospıtalde maǵan operasııa jasady. Múmkindiginshe medısınalyq kómek kórsetildi. Sóıtip, onda 6 aıdan astam ýaqyt emdeldim. Degenmen, qulan-taza aıyǵyp ketkenim joq. Aıaqtarymdaǵy isik qaıtpady. Aıaq kıimimdi ózdigimnen kıe almaıtynmyn. Maǵan maqta men matadan dorbalar tigip berdi. Endigi «aıaq kıimim» sol qaltalar boldy. Eki baldaqqa súıenip, poıyzǵa mindim. Shubarqudyqtan tústim. Sol jerde meniń aman-esen elge oralǵandyǵymdy habarlap, aýylǵa habarlama jiberildi. Ol kezde kólik qatynasy qıyn. Kún saıyn júretin kólik joq. Sóıtip, onshaqty kún ótkennen keıin úıge áreń jettim.
Biraz ýaqyt eki baldaqpen júrdim. Odan soń bir baldaqqa súıenip te júre alatyn boldym. Sóıtip, eki aıaǵymdy nyq basatyn halge de jettim, — deıdi Málik aqsaqal.
«ÚSh BAQYTYM…»
– Surapyl soǵystan aman qaldym. Bul – birinshi baqytym. Qartaıǵan shaǵyńda kempirińniń qaraıyp, qasyńda aman-esen júrgeninen qymbat eshnárse joq. Allaǵa shúkir, ekeýmizdiń shańyraq kótergenimizge bıyl 67 jyl boldy. Kempirim ekeýmiz túıdeı qurdaspyz. Jasymyz – 89-da. Bul – ekinshi baqytym. Úshinshisi, balalarym aman. 2 ul, 1 qyz tárbıelep ósirdim. Úlken ulym Vadım – qurylys ınjeneri. Qostanaıda turady. Kenje ulym Toqaı Máskeýdegi iri zaýyttardyń birinde bas energetık bolyp qyzmet isteıdi. Qyzym Nadııa – dáriger, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor. Marat Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik medısına akademııasynda eńbek etedi, – deıdi Málik aqsaqal. Onyń 4 nemere, 4 shóbere, 1 shópshegi bar. Aqsaqal alystaǵy balalarymen únemi telefonmen habarlasyp, ǵalamtor jelisi arqyly hat alysyp turady eken. Tipti, veb-kameranyń kómegimen balalaryn, nemerelerin, shóberelerin, shópshegin kórip, máz-meıram bop qalatyny bar.
– Balalarym habarlasqan kún biz úshin – mereke. Úlken ulym ár senbi saıyn qońyraý shalyp, hal-jaǵdaıymyzdy suraıdy. Al kenje ulym ár jeksenbi saıyn habarlasady. Ǵalamtor jelisiniń arqasynda balalarymyzdy kórip, bir jasap qalamyz, – deıdi keıipkerimiz.
EŃBEK PEN QURMET
– Birneshe jyldan beri oblystyq bılik tarapynan kóp qoldaý, kómekke ıe bolyp otyrmyz. Gaz, sý, jaryq úshin aqsha tólemeımiz. Aqtóbe qalasyndaǵy «Ardager» emhanasynda soǵys ardagerleri men múgedekter tegin em qabyldaıdy. Munyń ózi bizge kórsetilgen úlken qurmet dep bilemiz.
Kempirim ekeýmizdiń zeınetaqymyzdy kóp dep aıtýǵa bolady. Shúkir, úıde turmysqa qajettiniń bári bar. Azdap aýyratynymyz bolmasa, jaǵdaıymyz jaqsy, – deıdi aqsaqal.
Málik Mavlıýdov oblystyń qarjy salasynda 54 jyldan astam ýaqyt eńbek etti. 1945 jyly Oıyl aýdanynda, odan keıin Aqtóbede qyzmet istedi. Ár jyldary oblystyq tutynýshylar odaǵynda bas esepshi, tóraǵanyń orynbasary qyzmetterin abyroımen atqardy.
– Oblystyq tutynýshylar odaǵy tóraǵasynyń qarjy jáne qurylys jumystary jónindegi orynbasary bolyp qyzmet etkenimde, Aqtóbe kooperatıv tehnıkýmy eńse tiktedi. Aqtóbe qalasyndaǵy 41-razezden 33 gektar jer alyp, saýda bazasyn saldyq. Odaqtyń 3 qabatty ǵımaratyn turǵyzdyq. «Svetlyı» pıoner lageri boı kóterdi. Mine, osy jumystardyń bárinde meniń izim, meniń eńbegim bar. Soǵan qýanamyn, – deıdi aqsaqal.
Gúljan BAZYLQYZY.
AQTО́BE.
