О́RKENIET О́RINDEGI О́RELI ÚNQATYSÝ

Memleket basshysynyń barlyq respýblı­kalyq telearnalardyń tikeleı efırinen qazaqstandyqtarmen baılanysqa shyǵýy bul jurt asyǵa kútetin dástúrge aınalyp otyr. О́ziniń mańyzdylyǵymen tanylǵan tikeleı efırdi Qazaqstan halqy barynsha zeıin qoıyp tyńdap júr. Suhbat barysynda 40 myńnan astam suraq túskeni belgili. Tikeleı efırden solardyń denine júıeli túrde naqty jaýap berildi. Al qalǵandary da qaraýsyz qalǵan joq. Jaqynda qorytyndysy jarııa etildi, “Egemen” úsh betin arnady. Osynyń ózi Memleket basshysynyń izgi nıetin aqtap turǵan joq pa. Atalǵan shara Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń álemdik deńgeıdegi memleketshil ári sarabdal saıasatker ekendigin kórsetedi. Internet arqyly alys jáne jaqyn shet elderdegi qandastarymyz, áriptesterimiz jáne saıasatkerler suhbatqa kýá bolyp, oǵan óz úlesterin qosýy úlken jetistik der edim. Myna kórshiles Reseıden qanshama adam habarlasyp, óz suraqtaryn qoıyp jatty. Sonymen qatar, sonaý Anglııada oqyp júrgen jastarymyz da qarap qalmady. Qazaq eliniń azamaty, ult ókili retinde shetelde júrgender kádimgideı rýhtary kóterilip, bir serpilip qalǵanyna meniń shúbám joq. О́ıtkeni, elimiz ishinde júrgen azamattardyń bolashaqqa degen senimderi artyp, kókeıde júrgen suraqtaryna tolymdy jaýaptaryn aldy. Elbasynyń tikeleı efır arqyly qoıylǵan suraqtarǵa naqty da jan-jaqty jaýap berýi syrtta júrgen azamat­tardyń da maqtanysh sezimin týdyrǵany aıan. Máselen, Memleket basshysy daǵdarys týraly aıt­qanda ony taldap, negizdep, álemdi dúrlik­tirgen bul qubylys qaıdan shyqqandy­ǵyn erek­she jetkizdi. Buǵan deıin de Nursultan Ábishu­ly óz maqalalarynda daǵdarystyń sebep-saldaryn jan-jaqty taldap jazdy. Reseı jáne ózge de sheteldik buqaralyq aqparat quralda­ryn­da daǵdarystan shyǵýdyń joly men paıda bolýy týraly kóptegen maqalalary jaryq kórdi. Men aıtar edim, azamattardyń álemdik qarjy daǵdarysynan bolǵan aýyrtpalyqty barynsha sezinbeýi úshin jasalǵan “Jol kartasy” baǵdarlamasy Memleket basshysynyń tikeleı tapsyrmasymen júzege asty. Úkimetke arnaıy mindetter júktelip, daǵdarystan árbir qazaqstandyq qınalmaı ótsin degen naqty tapsyrmalar berildi. Besiktegi baladan eńkeıgen qarttarymyzǵa deıin osy áleýmettik kómekti alýy qajettigi turǵysynda naqty aıtyp, soǵan sáıkes keıbir zańdarǵa ózgerister engizýdi usyndy. Parla­ment soǵan sáıkes birqatar zańdyq qujattarǵa ózgerister engizdi. Sondaı ıgi bastamanyń arqasynda qanshama adam eki qolǵa bir jumys tapty. Esterińizde bolsa, burnaǵy jylǵy bıýdjette 193 mıllıard teńge osy máseleni sheshýge bólinip, 320 myń adam jumysqa turdy. Sondaı-aq 93 myń adam qaıtadan mamandyq aldy. Osynyń barlyǵy El­basynyń tikeleı efır arqyly sóılegen só­zinde aıtyldy. Budan basqa, elimizdiń árbir eldi mekeninde jol jóndeý jumystary keń etek alyp, áleýmettik nysandarǵa óń kirgeni belgili. Sol “Jol kar­­tasy” ese­bi­nen jasalyp jat­qan ju­mys­tar­ǵa tikeleı efır barysynda elimizdiń ár óńi­rinen óz al­ǵy­syn bildirgen­der de jeterlik. Oǵan tikeleı efırde emes, kún­delikti ómir­de de ózimiz talaı kýá bolyp júrmiz. Olar­dyń Elbasyna degen alǵystary sheksiz. Ma­mandardy qaıta daıarlaý, bilimi men biliktiligin arttyrý sııaqty máselelerge de erekshe nazar aýdaryldy. Bizdiń baǵdar­laýymyzsha, alys jáne jaqyn shet el­der­diń tájirıbesinde qarajat bólip, oǵan ma­man­dyqtardy ıgerip, olardyń jumyssyz qal­maýyna jaǵdaı jasaý bolǵan emes. Mundaı qol­daý Qazaqstanda qolǵa alynýy bárimizdiń kóńi­limizge senim uıalatty. TMD elderi ishinde biz halyqty daǵdarystan qınaltpaı alyp shyǵý jolynda, daǵdaryspen kúresýde alǵashqylar­dyń biri bolyp osyndaı sharany júzege asyra bildik. Prezıdenttiń jaýaptarynyń ishinde, ásirese, balabaqsha máselesiniń kórinis tabýy óte oryndy. О́ıtkeni, kúıip turǵan dúnıelerdiń biri osy másele ekeni barshamyzǵa belgili. Bir Astana qalasynyń ózinde myńdaǵan ata-ana balalaryn balabaqshaǵa bere almaı, sarylyp kezek kútýde. Olardyń kezegi qashan keleri de belgisiz kúıinde qalyp otyr. Sondyqtan Elba­sy balabaqshalar sanyn bıznespen birlesip kóbeıtý jaǵyna, salynyp jatqan ǵımarat­tardyń birinshi qabatyndaǵy jerlerdi nemese jaqyn mańdaǵy ǵımarattardy paıdalaný qajettigine nazar aýdartty. Eń bastysy – bul másele bıylǵy Joldaýda da “Balapan” baǵdarlamasy arqyly júzege asyrylýy tıistigi mindetteldi. Budan basqa, Memleket basshysynyń só­zin­de otan­dyq joǵary oqý oryndaryn halyq­ara­lyq deń­geıge jetkizýi jaıy da sóz boldy. Ha­ly­qaralyq bi­lim keńistigindegi bilim dárejesin elimizdiń bolashaǵy dep júrgen óskeleń urpaq boıyna sińirip, mamandarymyz halyqaralyq eńbek rynogynda óziniń laıyqty ornyn tabýǵa jaǵdaı jasalýyn erekshe atap ótti. Meniń paıymymsha, sapaly bilimdi berý úshin oǵan jaqsy materıaldyq baza qajet. Sonymen qatar, shákirtterdi bilim órine shyǵara alatyn bilikti ustazdar kerek. Astanada jobalanyp, ashylaıyn dep jatqan halyqaralyq ýnıversıtette álemdegi ozyq tájirıbesi bar “Kembrıdj”, “Garvard” sııaqty beldi ýnıversıtetterdiń fılıaldaryn ashyp, telekommýnıkasııa, bıotehnologııa, nanotehnologııa sııaqty mamandyqtardy ıgerýdi qolǵa alý ýaqyt talaby der edim. Bul elimizdegi barlyq joǵary bilim ordalary arasynda básekelestik orta qalyptastyrady. Osylaısha, ıaǵnı básekelestik orta ornatý arqyly biz bilim sapasyn kóterýge qol jetkize alamyz. Ásirese, qazirgi ǵylymdy damytýǵa da Elbasy erekshe nazar aýdarýda. Sonyń barlyǵy da Astana qalasynda júzege asqaly tur. Qaraǵandydan bir oqýshy “2020, 2030 jyldary Astana qandaı bolady dep oılaısyz”, degen suraq qoıdy. On jyldyń ishinde Astana álem moıyndaǵan Qazaqstannyń tuǵyryna aınala bildi. Bul – Qazaqstan jastaryna, myńjyl­dyq­qa jasalǵan úlken bolashaq. Áriden qozǵar bolsaq, elordamyz – Elbasynyń stra­te­gııalyq jospary. Bul úlken kóregen­diktiń ny­shanyna aınalyp otyr. Búkil qazaqstan­dyqtar úshin jasalǵan kemel bolashaq. Bul kúnde Astana jastardyń talpynatyn arman qalasyna aınaldy. Bilim salasynda jastardy erkin oılaýǵa tárbıeleý, oǵan barlyq múm­kindik bar ekendigi, ınternetti paıdalaný jáne muǵalim­derdiń bilimin tereńdetýge baǵyttaý – ýaqyt talaby. Jastardyń ortasy, qoǵamynyń ózi erekshe ǵoı. Árbir oqýshy ınternette otyryp, muǵalimniń aıtatynynan da mol aqparat jınap alýy múmkin dep, Elbasynyń mysal keltirýiniń ózi kóp jáıtti ańǵartty. Sondyqtan da bilim salasyna ár kezde de erekshe mán beriledi degim keledi. О́ıtkeni, Elbasy bilim men ǵylym el bolashaǵynyń kepili ekenin jastarǵa únemi aıtyp keledi. Mundaı oıdy ustazdarǵa da, tipti búkil qazaqstandyqtarǵa da únemi qaıtalap otyrýy Otanymyzdyń erteńin oılaǵandyq dep bilemin. Osy rette básekege qabiletti ustaz úlken tulǵa, óz eliniń patrıoty, eń bastysy – óz salasynyń bilgir mamany bolǵany jón der edim. Árbir ustaz óz shákirtterine Otanyn súıýge, elin qurmetteýge, mártebesin kóterýge baǵyttalǵan tárbıe berýi kerek. Sonymen qatar, Elbasynyń dostaryna degen kózqarasy úlken adamgershilik pen tulǵalyqtyń jaqsy bir úlgisin kórsetti ǵoı deımin. Bul da jastarǵa oı salatyn tálimdik dúnıe boldy. Osylaısha Elbasy árbir sózin salmaqtap, negizdep, árbir suraqqa tolymdy jaýap berdi. Byltyr tikeleı efır ınternet júıesin tolyq paıdalanýǵa jaǵdaı týǵyzdy. Sonyń arqasynda myńdaǵan azamat Memleket basshysy Nursul­tan Nazarbaevtyń tushymdy jaýabyn tyńdaýǵa múmkindik aldy. Munyń ózi demokratııanyń bir kórinisi. О́rkenıetti damý jolymyzdaǵy taǵy bir qol jetkizgen erekshe tabysymyz dep oı túıýge negiz bar. Qylyshbaı BISENOV, Májilis depýtaty.