Basymdyq – ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý

Kedergilerdi joıý kerek

Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary − Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov Úkimet otyrysynda elge ınvestısııa tartýda týyndaıtyn kedergilerdi atady. Onyń aıtýynsha, sońǵy jyldary álemdik ınvestısııalyq ahýal kúrt ózgerip, tartylǵan ınvestısııalyq qarajat tómendegen.

− Jahandyq tikeleı ınvestısııalar kólemi 2017 jyly 23 paıyzǵa, 2018 jyly 19 paıyzǵa, ıaǵnı 1,2 trln AQSh dollaryna deıin tómendegen. Tıisinshe, ınvestısııalyq aǵymdar úshin álemde básekelestik kúrt ósýde. Tómendeý trendi jalpy jahandyq deńgeıde de, damýshy elderde de baıqalady. Ásirese, damýshy elderde ınvestısııalar úshin básekelestik artyp keledi. Oǵan bizdiń kórshilerimizdiń kórsetkishteri dálel bola alady. Máselen, 2019 jyldyń 15 naýryzynda Qytaı sheteldik ınvestısııalar týraly jańa zań qabyldady. Sarapshylardyń baǵalaýynsha, on jyl ishinde bul qadam olardyń ekonomıkasyna 1,5 trln AQSh dollaryn tartýǵa múmkindik beredi. Reseıde tikeleı ınvestısııalar qory qurylǵan, 50-den asa jobaǵa 1,5 trln rýblden astam ınvestısııa júzege asyryldy. О́zbekstanda da bıyl qańtar aıynda 1 mlrd dollar shamasynda tikeleı ınvestısııalar qory quryldy», dedi mınıstr.

Baıandamada aıtylǵandaı, Qazaqstanǵa tartylǵan ınvestısııalardyń basym bóligi shıkizat óndirý salasyna baǵyttalǵan. Jalpy, ınvestısııa kóleminiń úshten biri ǵana shıkizattyq emes sektorǵa tıesili eken. Qazaqstanda 2016 jyly tikeleı ınvestısııalar kólemi 8,5 mlrd dollar bolsa, byltyr bul kórsetkish 3,8 mlrd dollarǵa kemigen.

− Sondyqtan bizge sapaly ınvestısııa tartý úshin jańa tetikter kerek. Qoldanystaǵy mehanızmderge taldaý júrgizilip, tıimsiz tustary belgilendi. Negizgi tujyrym mynadaı: qazir memlekettik organdar men uıymdar ara­synda ınvestısııa salasynda ınvestısııa­lardy jalpy úılestirýge mán berilmegen. Investısııalyq klımatty qalyptastyrý­da mınıstrlikter, ulttyq kompanııalar, ákimdikter jáne basqalary aınalysady. Biraq olardyń árqaısysy óz betinshe jumys isteıdi. AHQO-da jasalǵan quraldardy paıdalanbaıdy. Álemdik ınvestısııalyq qoǵam úshin túsinikti formatta resimdelgen jáne usynylǵan tartymdy jobalardyń sany jetkiliksiz, – dedi Á.Smaıylov.

Úılestirý keńesi quryldy

Qarjy mınıstri Á.Smaıylov óz baıandamasynda Premer-Mınıstr A.Mamınniń tóraǵalyǵymen elimizde Investısııalar tartý jónindegi úılestirý keńesi qurylǵanyn habarlady.

− Investısııa salasyndaǵy júıeli problemalardy sheshý úshin 19 sáýirde jumys tobynyń usynystary negizinde Úkimet «Qazaqstan Respýblıkasyna sheteldik ınvestısııalar tartý jónindegi sharalardy kúsheıtý týraly» qaýly qabyldady. Bul qaýly boıynsha ınvestısııalar tartýǵa arnalǵan jumystyń jańa jobasy jasalyp, elimizdegi ınvestısııalyq qyzmetti júıelendirý kózdelip otyr, – deıdi Á.Smaıylov.

Keńeste strategııalyq ınvestısııalyq jobalardy iske asyrýdyń erekshe sharttaryn usyný jónindegi ókilettikter zańnamalyq deńgeıde bekitilmek. – Bul ınvestısııalyq jobalardy tıimdi iske asyrý úshin qajetti sheshimderdi jedel qabyldaýǵa múmkindik beredi. Keńes quramyna Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary, Premer-Mınıstrdiń orynbasary, negizgi mınıstrlikterdiń (Ádilet, Syrtqy ister, Ulttyq ekonomıka, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý, Energetıka, Aýyl sharýashylyǵy, Ishki Ister mınıstrlikteri), «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń, Ulttyq basqarýshy holdıngterdiń, ulttyq kompanııalardyń, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń birinshi basshylary, sondaı-aq Joǵarǵy sottyń, Bas prokýratýranyń jáne Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń basshylary kirdi», dedi mınıstr. Jıynda belgili bolǵandaı aldaǵy Úkimet otyrystarynda atalǵan keńes­tiń ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartýǵa baǵyt­talǵan jol kartasy tanystyrylmaq.

 Qazaqstannyń artyqshylyǵy bar

Qazaqstan Eýrazııa qurlyǵynda shetel­dik ınvestorlar úshin aǵylshyn quqyǵy negizin­de sheteldik tóreshilerdiń jumys isteýine jaǵdaı jasap otyrǵan birden-bir memleket. Ádilet mınıstri Marat Beketaev: «Investısııalar búgin qajet. Bıznes úshin qajetti senimdilikti aǵylshyn quqyǵy, aǵylshyn tili jáne aǵylshyn soty beredi. Qazaqstanǵa ınvestısııalar ǵana emes, oǵan qosa jańa tehnologııalar da qajet. Sondyqtan zııatkerlik menshikti qorǵaý bo­ıynsha Úkimet birizdi saıasat júrgizedi. Qarjy ortalyǵy aýmaǵynda zııatkerlik menshikti halyqaralyq tirkeý boıynsha yńǵaıly servıs qamtamasyz etiledi, deıdi ol.

Mınıstrdiń aıtýynsha, Qazaqstanda ınvestorlardyń jumysyn qamtamasyz etýge qabiletti adamı kapıtal qalyptasady. Aǵylshyn tilin erkin meńgergen jáne álemdik ýnıversıtetterde bilim alǵan halyqaralyq deńgeıdegi zańgerler qazirdiń ózinde daıar.  Sot ádildigin nyǵaıtý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar halyqaralyq reıtıngterde kórinis tabady. Halyqaralyq quqyq ústemdigi ındeksinde Qazaqstan 7 jyl ishinde 10 tarmaqqa ósim kórsetip, 126 eldiń arasynda 65-shi orynǵa kóterildi. Árıne, bul joǵary kórsetkish emes, biraq ınvestısııa úshin jahandyq básekelestik jaǵdaıynda aǵylshyn quqyǵy men sheteldik tóreshiler – bizdiń Eýrazııalyq óńirdegi báse­kedegi bas­ty artyqshylyǵymyz. Álemdik bız­nestiń 80 paıy­zy aǵylshyn quqyǵyn tańdaı­dy. Sol sebepti aǵylshyn quqyǵyna negiz­delgen Gonkong jáne Dýbaı sııaqty qarjy ortalyq­tary óz elderiniń ekonomıkalaryna iri ınvestısııalardy tabysty tartady. Investorlar Qazaqstannyń bıznes úshin turaqty jáne jaıly jaǵdaıdy qamtamasyz etetin senimdi seriktes ekenin sezinýi tıis, dedi mınıstr.

Aıta keterligi, elimizge syrttan kelgen ınvestısııalardyń basym bóligi Nur-Sultan qalasyna baǵyttalyp otyr. Qala ákimi Baqyt Sultanov ótken jyly elordaǵa rekordtyq kólemde ınvestısııa tartylǵanyn, syrttan túsken qarjy alǵash ret 1 trıllıon teńgeden asqanyn aıtty. Qalada iske asyrylyp jatqan iri jobalar joǵaryda atalǵan ınvestısııalyq qarajattyń esebinen júzege asqan. Dese de bıylǵy kórsetkish kóńil kónshiterlik emes.

– Bıyl qurylys jumystarynyń azaıýy­na baılanysty ınvestısııa kólemi de tómendep otyr. О́ıtkeni ınvestısııalardyń 70-80 paıyzyn qurylys quraıdy. Biz ótken jyldardaǵy ınvestısııalarǵa taldaý jasadyq. 2019 jylǵa arnalǵan boljamdy kólemderdi jınap, jos­par qurdyq. Eger oryndasaq, byltyrǵy trıllıon teńgeden asyrýǵa bolady, – dedi qala ákimi.

A.Mamın – ınvestısııalyq ombýdsmen

Mınıstrler úıinde talqylanǵan taqyryp­qa qatysty Syrtqy ister mınıstri B.Atam­qulov, «Astana» halyqaralyq qarjy orta­ly­ǵynyń basqarýshysy Q.Kelimbetov, Qazaq­stannyń sheteldik ınvestorlar keńesi qaýym­dastyǵynyń basqarma tóraǵasy A.Preı­manıs jáne de birqatar oblys ákimderi baıan­dama jasady. Jıynda ınvestısııalyq másele­lerge jaýapty organdar bekitilip, qurylym­dardaǵy ózgerister málim boldy. Qazaqstanda ınvestısııalyq ombýdsmen mindetteri Úkimet basshysy A.Mamınge júkteldi.

− Elimizde aldaǵy ýaqytta «Astana» HQO ınvestısııalardy tartý jáne Qazaqstannyń ınvestısııalyq ımıdjin ilgeriletý jónindegi jumysty úılestirý boıynsha biryńǵaı ortalyq bolyp aıqyndalady. Bul О́ńirlik ınvestısııalyq hab bolady. Sol sııaqty onda ınvestorlarǵa «bir tereze» qaǵıdaty bo­ıynsha qyzmet kórsetý jáne ınvestısııalyq jobalardyń biryńǵaı pýlyn qalyptastyrý ortalyqtandyrylady. «Kazakh Invest» AQ «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń ákimshiligine senimgerlik basqarýǵa beriledi. Jobalardy qalyptastyrý men súıemeldeýdiń biryńǵaı aqparattyq júıesi qurylady. Zamanaýı sıfrly tehnologııalardy engizý arqyly vıza jáne kóshi-qon rejimin odan ári jetildirý boıynsha sharalar qabyldanady, – dedi Á.Smaıylov.

Taqyrypty qorytyndylaý barysynda Premer-Mınıstr A.Mamın ekonomıkanyń turaqty damýyn qamtamasyz etý ınvestısııalardy tartýmen baılanysty ekenine toqtaldy.

− Bul máselede álemdik deńgeıde ǵana emes, bizdiń aımaqta da aıtarlyqtaı básekelestik bar. Osyǵan oraı iskerlik orta men bıznes ahýaldy jaqsartý úshin únemi jumys isteýimiz kerek. Orta merzimdi kezeńde negizgi kapıtalǵa salynatyn ınvestısııalar kólemin – IJО́-niń 30 paıyzyna deıin arttyrý kerek. Osy maqsatqa jetý úshin ekonomıkanyń turaqty damýyna qajetti tikeleı sheteldik ınvestısııalardy tartý – asa mańyzdy mindet. Tikeleı sheteldik ınvestısııalar elimizdiń damýynyń negizgi draıveri, – dedi Premer-Mınıstr. Úkimet basshysy el ekonomıkasyna sheteldik ınvestısııalardy jańa serpinmen tartý boıynsha naqty jumysty uıymdastyrý qajettigin atap ótti.

− Búgin ınvestısııalardy tartý boıynsha jańa tásilder usynyldy. Onyń engizilýi boıynsha naqty sheshimder qabyldanǵan. Bul rette, birinshiden, ınvestısııalardy tartý máselesi boıynsha barlyq jaýapty sheshimder Úılestirý keńesiniń qaraýyna shyǵarylatyn bolady, – dedi ol. Úkimet basshysy sheteldik ınvestısııalardy tartý elimizdiń turaqty damýyn qamtamasyz etip, halyqtyń turmys sapasyn arttyrýǵa, jańa jumys oryndaryn qurýǵa, áleýmettik máselelerdi sheshýge negiz bolatynyn atap ótti.