Qaýymdastyq basshysy Igor Kopaılovtyń aıtýynsha, usynylyp otyrǵan tyıym salý sharasy bıznestiń bılik organdaryna degen senimine nuqsan keltiredi jáne bul sharalar eldegi iskerlik belsendilikke keri yqpalyn tıgizbek. «Bul tyıym salý sharalaryn ázirlep otyrǵan Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń logıkasyn túsine alar emespin. Qazir temeki tartýǵa arnap arnaıy bólingen oryndar temeki tartpaıtyn azamattardyń quqyqtaryna qysym jasaıdy, degen jeleýmen ol oryndardy jabýǵa áreketter jasalýda. Biraq sol densaýlyq saqtaý mınıstrligi birneshe jyl buryn mundaı oqshaýlanǵan oryndar temeki tartatyn jáne temeki tartpaıtyndardy oqshaýlap, temeki tartpaıtyndardyń densaýlyǵyna eshqandaı áser etpeıtindigimen kelisken bolatyn. Sol sebepti kezinde bul máseleniń sheshimi densaýlyq saqtaý týraly qoldanystaǵy Kodekste bekitilgen, soǵan oraı sanıtarlyq talaptar da ázirlengen bolatyn.Bıznes sony negizge alyp, ony ruqsat retinde qabyldap, óz meıramhanalarynda zań talaptaryna saı sanıtarlyq talaptardy sáıkestendirdi. Endi densaýlyq saqtaý mınıstrligindegiler bul máseleni basqalaı sheshpek.
Bıznesi barlar ınvestısııa jumsap, osy talapty oryndaý úshin bankten nesıe de alǵan. Bul norma qabyldanǵan jaǵdaıda ol jumsalǵan aqsha shyǵynǵa jatqyzylatyn bolady. Memleket bıznestiń jan aıqaıyn estimeı otyr, dep moıyndaýymyzǵa týra keledi», dedi Igor Kopaılov.
Tyıym salý sharasy qabyldanǵan kúnde qazaqstandyq áýejaılar arqyly tranzıtpen saıahattaýshy jolaýshylar da zardap shegedi. Osy oraıda 2013 jyly osyndaı tyıym sharasy engizilgen reseılik áýejaılardyń mysalyn keltirgen oryndy bolar. Búkilreseılik qoǵamdyq pikirdi zertteý ortalyǵynyń (VSIOM) áleýmettik saýalnamasynyń málimetterine qaraǵanda, 2015 jyly «Sheremetevo» áýejaıy, sochılik jáne basqa da áýe býyndary jolaýshylary arasynda saýaldarǵa jaýap bergenderdiń 37% jolaýshy áýejaılarynda temeki tartýǵa salynǵan tyıymdy buzǵandardy kezdestirgen. VSIOM-nyń 2016 jyl boıynsha derekterine qaraǵanda, áýe jolaýshylarynyń 33% qoǵamdyq oryndarda temeki tartýǵa salynǵan tyıymdy oryndamaǵan.
Áýejaılar halyqaralyq qaýymdastyǵynyń atqarýshy dırektory Sergeı Nıkotınniń sózine qaraǵanda,áýejaıdyń taza aýmaqtarynda temeki tartýǵa tyıym salý sharasy problemany sheshpegen.
«Buryndary temekini arnaıy oryndarda shegetin.Endi dárethanalarǵa, buryshtarǵa tyǵylyp shegedi. Qaýiptilik odan da kóbeıe túskendeı. Balamaly jol bar jerde ǵana tyıym salýǵa bolady.Bizde balamaly jol usynbastan tyıym salynbaq. Olaı bolmaıdy. Memlekettik dýma áýejaılarǵa temeki tartýǵa arnalǵan arnaıy oryndardy qaıtarýǵa baǵyttalǵan zań jobasyn usynyp otyr», dedi S. Nıkotın.
Restoratorlardyń pikirinshe, tyıym salýdyń ornyna temeki tartýǵa arnalǵan oryndarǵa qoıylatyn talaptardy pysyqtaý qajet, ıaǵnı ol jerlerde taǵam jeý men sýsyn ishýge tyıym salý normasyn alyp tastaý shart, sebebi bul talapty oryndaýǵa ne quqyq qorǵaý organdarynyń, ne qoǵamdyq tamaqtandyrý mekemeleri qyzmetkerleriniń shamasy kelmeıdi.
Jańa Kodekstiń jobasy kalıan bıznesiniń de astyrtyn qyzmetin zańdastyrýy shart. Qazirgi ýaqytta onda myńdaǵan adam jumys istep, nandaryn taýyp otyr, biraq olardy quqyq qorǵaý organdary udaıy tekseredi, olar máseleni para berý arqyly sheshýge májbúr.
Jańy maýsym ashylatyn kezde jazǵy alańshalarda jáne tamaqtandyrý mekemeleriniń verandalarynda temeki tartý jaıyn aıqyndaý kerek. Zańdardaǵy eki ushtylyq joıylsa, bıznestegiler ne isteý kerektigin anyq biler edi,temeki tartýǵa arnap ádeıi jabdyqtalǵan oryndardy yńǵaılastyrýǵa yntalanar edi. Bul oraıda temeki tartatyn jáne tarpaıtyn adamdar arasynda kompromısske qol jetkiziledi, olardyń jáne meıramhana qojaıyndarynyń múddeleri tolyqtaı saqtalyp, olar aıyppul tóleýden jeńildep, sybaılastyq táýekeldikten arylar edi.
