Aımaqtar • 14 Mamyr, 2019

«Adaı ata – Otpan taý» kesheninde maıdanger batyrdy eske aldy

1271 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Uly Jeńis kúnine baılanysty «Adaı ata – Otpan taý» kesheninde Uly Otan soǵysynyń maıdangeri, jaýyngerlik Dańq ordeniniń tolyq ıegeri jerlesimiz Kemer Ońǵalbaevtyń erligine arnalǵan dástúrli «Er esimi óshpeıdi el esinen» atty patrıottyq-tanymdyq shara ótti. Sharaǵa batyrdyń týysy Nursultanov Asylbek pen Munaıly aýdanynyń Batyr aýylyndaǵy №10 orta mekteptiń muǵalimderi men oqýshylary qatysty.

«Adaı ata – Otpan taý» kesheninde maıdanger batyrdy eske aldy

Bólim meńgerýshisi J.Aıdarbek Ońǵalbaevtar áýleti týraly qyzǵylyqty áńgimelep berdi. Batyrdyń týysy Asylbek Nursultanov Kemerdiń jastyq shaǵy, maıdandaǵy erligi týraly aıtyp ótip, sharany uıymdastyrǵany úshin keshen qyzmetkerlerine áýlet atynan alǵysyn aıtty. Shara sońynda qonaqqa kásiporyn atynan estelik syılyq tapsyryldy.

Mańǵystaý jeri men túrikmen topyraǵynda Ońǵalbaevtar áýletin bilmeıtinder az. Mańǵystaýdaǵy tuńǵysh Sovdeptiń basshysy, búkil Zakaspıı oblysyndaǵy uly ózgeristerdiń júzege asýyna belsene qatynasqan Nursultan Ońǵalbaev, onyń týysqandary Qonarbaı, Daýylbaı, Qajy, Lepec, Sádý, Sahı, Qurmanǵalı Ońǵalbaevtar ólkemizdiń tarıhynda aıryqsha oryn alatyn birtýar tulǵalar. Nursultan Orazuly Ońǵalbaev Reseıde Qazan tóńkerisi bolǵan kezde Ashhabat gımnazııasyn bitirip kelgen edi. Saıası bilimi mol, kózi ashyq azamat týǵan dalasyna táýelsizdik ápererlikteı ózgeristerdiń kezeńi týǵanyn anyq bilgen edi. Ketikte jumysshylar men soldat depýtattarynyń keńesin qurýǵa kirisip, eldiń kózi ashyq azamattaryn bas qosýǵa shaqyrdy. О́zi bas bolyp Mańǵystaýda musylmandar keńesin qurdy. Nursultannyń basshylyǵymen 1917-1918 jyldary Mańǵystaýda tuńǵysh ret Sovdep qurylyp, alpystan astam aýyl el basqarýdaǵy jańalyqtardy qoldady. Nursultannyń ómirlik basty baǵyty óziniń týǵan ólkesi Mańǵystaýda aq jarylǵan dáýir ornatý, táýelsiz Adaı ýezin nyǵaıtý boldy. Onyń osynaý maqsattaryna baýyrlary Sádý, Qurmanǵalı, Sahı da kómektesti. Sádý Ońǵalbaev Túrikmenstan Halyq Komıssarlary Keńesi tóraǵasynyń orynbasary, Túrikmenstannyń Máskeýdegi Ortalyq úkimeti janyndaǵy turaqty ókili boldy. Al, Qurmanǵalı Ońǵalbaev 20-jyldary Máskeýde Shyǵys eńbekshileriniń Kommýnıstik ýnıversıtetin úzdik bitirip, 1928-30 jyldary Ashhabat qalasyndaǵy Halyq Komıssarlary Keńesiniń Bas saıası basqarmasynyń tóraǵasy, 1936-38 jyldary Tashaýyz okrýgtik partııa komıtetiniń birinshi hatshysy qyzmetterin atqardy. Osynaý qysqa derekterdiń ózinen-aq Ońǵalbaevtar áýletiniń osal bolmaǵanyn ańǵarýǵa bolady.

 -Ońǵalbaev Kemer Sahıuly 1925 jyly Túpqaraǵan aýdany Fort-Shevchenko qalasynda týǵan. Soǵys jáne eńbek ardageri. 2-dúnıejúzilik soǵysyna qatysqan. 1937 jyly ákesi Sahı ustalǵannan keıin anasy Ámına uly Kemer men qyzy Ásemdi ertip Túrikmenstandy saǵalaıdy. Krasnovodskide (qazirgi Túrikmenbashy) munaı munaralaryn jóndeý jáne qalpyna keltirý slesary bolyp jumys istedi. Maıdanǵa 1943 jyly shaqyrylyp, 7-gvardııalyq armııanyń 581-atqyshtar polki quramynda soǵysqan. Polk barlaýshysy retinde Proskýrovo-Chernovıtsk, Karpat-Dýklınsk, Vena soǵys qımyldaryna qatysqan. Ýkraınanyń Stanıslav qalasyn azat etýge qatysqany úshin III dárejeli «Dańq» ordenimen, 1945 jyly aqpan aıynda Karpat úshin bolǵan shaıqastarda II dárejeli «Dańq» ordenimen, 1945 jyly maýsym aıynda Vengrııada Balaton kóli jaǵalaýynda jaý shebin buzyp ótýdegi utymdy urys qımyldary úshin I dárejeli «Dańq» ordenimen marapattalǵan. Kemerdiń esimi Túrikmenstannyń Belek temir jol stansasyndaǵy №9 mektepke berilgen. 1944 jyldyń 20 aqpany kúni Kemerlerdiń polki Jıvachev qalasy túbinde jaýdyń tegeýrindi toıtarysyna tap bolady. Sheginip bara jatqan jaý osy qalany myqty bekiniske aınaldyryp alǵan eken. Keskilesken shaıqas bolady. Polk komandıri jaýdyń úlken kúshine tótep bergen, jaýmen janqııarlyqpen aıqasa bilgen Kemer vzvodyndaǵy 30 soldattan aman qalǵan 6 jaýyngerdi Otannyń eń joǵarǵy nagradasyna laıyq dep baǵalaıdy. Batalon komandıri Brabko aǵa serjant Kemer Ońǵalbaevty Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna, basqa jaýyngerlerdi de joǵarǵy nagradalarǵa usynady, deıdi Jomart Aıdarbek.

Biraq 30-jyldar zobalańynda Ońǵalbaevtar áýletiniń basyna túsken zulmattar jańǵyryǵy Kemerdiń de aldynan shyǵyp, Otannyń joǵary nagradasy berilmeı, ol 1 dárejeli «Dańq» ordenimen marapattalady. Kemer Ońǵalbaev budan keıingi aıqastarda da áldeneshe ret erlik kórsetken. Bir soǵysta barlaýǵa shyǵyp, nemisterdiń oǵy astynda qalady. Janyndaǵy vzvod komandırine oq tıip, aýyr jaralandy. Kemer jaraly joldasyn jaýǵa tastamaı, jaýyp turǵan oq astynan alyp shyǵady. Sóıtip jaýynger joldasynyń ómirin ajal tyrnaǵynan qutqarady.

Erjúrek jaýynger jeńisti Germanııa jerinde qarsy aldy. Oǵan 1945 jyldyń 29 maýsymy kúni I dárejeli «Dańq» ordeni saltanatty túrde tabys etildi. Bul saltanatqa I Ýkraın maıdanynyń qolbasshysy marshal I.S.Konev, armııa, dıvızııa komandırleri, óz polkiniń komandıri general-maıor Podshıvalov qatysyp, jeńimpaz jaýyngerlerdi Uly Jeńispen quttyqtaıdy.

Sońǵy jańalyqtar