Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ǵylym komıteti, A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty, QR Ulttyq kitaphanasy jáne QR Ortalyq Memlekettik muraǵatynyń birlesýimen uıymdastyrylǵan sharaǵa elimizge belgili ǵalymdar, qoǵam qaıratkerleri qatysyp, Eldos Omarovtyń elimiz damýyndaǵy san-salaly qyzmeti haqyndaǵy zertteýler turǵysynda súbeli oılaryn ortaǵa salyp, ǵalymnyń eren eńbekterin dáriptep, nasıhattaýdaǵy ǵylymı baǵyttaǵy jumystardyń barysyna qatysty usynys-pikirlerin jetkizdi.
Ensıklopedııalyq derekterge bir sholý jasap óter bolsaq, Eldos Omarov esimi atalǵanda «Alash» ataýyn qozǵamaı ketý áste múmkin emes.
Eldos Omarov Alashorda úkimetin qurýǵa belsene aralasqan qoǵam qaıratkeri. Ýaqytsha úkimettiń Torǵaı ýezdik komıssarynyń kómekshisi, Torǵaı oblystyq azamattyq komıtetiniń tóraǵasy qyzmetterin atqardy. 1920-22 jyldary Orynborda halyq aǵartý komıssarıatynda nusqaýshy, keńestik partııa mektebiniń oqytýshysy boldy. Qostanaı ýezi qazaqtarynyń tótenshe sezinde «Jer máselesi» taqyrybynda baıandama jasap, Qostanaı ýezdik Alashorda komıtetiniń tóraǵasy retinde jergilikti halyqty Alash avtonomııasyn qoldaýǵa shaqyrdy. Torǵaı oblystyq zemstvosy tóraǵasynyń orynbasary, tóraǵasy qyzmetterin artqardy. 1922-26 jyldary Qazaq halyq aǵartý komıssarıatynyń akademııalyq ortalyǵynda qyzmetker, Qyrǵyz (qazaq) halyqqa bilim berý ınstıtýtynda (KINO) oqytýshy bola júrip, saıası-áleýmettik, oqý-aǵartý jáne til bilimi máselelerine arnap kóptegen maqalalar jazdy. Qazaq tilinde fızıka, geometrııa oqýlyqtaryn jazyp, matematıkalyq termınderdi qalyptastyrýǵa zor úles qosty.
1926 jyldan bastap saıası qýǵynǵa ushyraǵan ǵalym Tashkent asyp, pedınstıtýtta, Orta Azııa memlekettik ýnıversıtetiniń shyǵys tilderi fakýltetinde dáris oqydy. Osy jyldary qazaq mektebi geometrııa oqýlyǵynyń 2-kitabyn jazyp, Sıngırdiń fızıka oqýlyǵyn qazaqshaǵa aýdardy. 1929 jyldyń sońynda tutqyndalyp, atý jazasyna kesildi. Keıinnen bul úkim 10 jylǵa Arhangelskige jer aýdarylýǵa aýystyrylyp, 1933 jyly aqtalyp shyqty. Alaıda alashtyq rýh ǵalymdy eldiń azattyǵy jolyndaǵy murat-múddesine qyzmet etýge jigerlendire tústi.
1934-35 jyldary Qazaq memlekettik medısına ınstıtýtynda qazaq tilinen sabaq berdi, qazaq tili oqýlyǵyn jazdy. 1935-37 jyldary QazMÝ-da qazaq tili kafedrasynyń dosenti bolyp qyzmetin atqaryp, qazaq mektepterine arnalǵan orys tili grammatıkasyn jáne geometrııa oqýlyǵyn jazdy. 1937 jyly qaıta tutqyndalyp, atyldy.
Osyndaı qıyn-qystaý kezeńde halyq aǵartý isimen aınalysyp, oqýlyq jazý isine belsene qatysqan ǵalymnyń qyzmet jolyndaǵy árbir ıgi isi búgingi otandyq ǵylymnyń tereńnen zertteıtin taqyryptary sanatynda ekendigi osy shara barysyndaǵy aıtylǵan usynystar men oılar barysynan ańǵaryldy.
Sharany QR Ulttyq kitapxanasy dırektorynyń orynbasary Ajar Iýsýpova ashyp berip, sóz kezegin A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýnyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Erden Qajybekke usyndy. Eldes Omarovtyń ómir jolyna toqtalyp ótken Erden Zadauly ǵalymnyń eren eńbegi týraly jalpy qaýymǵa maǵlumat berip ótti.
Shara barysynda Orynbor óńirlik «Halyqtar dostyǵy úıi» qoǵamdyq uıymynyń prezıdenti Sáýle Taıkesheva, jazýshy Qoıshybaev Beıbit, QR UǴA korrespondent múshesi, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory Faýzııa Orazbaeva, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri Aıgúl Ismaqova, QR Ortalyq memlekettik arxıviniń dırektory Arnur Jasabekuly men t.b qoǵam qaıratkerleri, ǵalymdar jáne BAQ ókilderi qatysty.
Shara aıasynda Eldes Omarovtyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan Ulttyq kitapxana qoryndaǵy eńbekteri boıynsha «О́rkenıettiń túpqazyǵy – jazý» kitap kórmesi ótti.
ALMATY
