Qaırat 1973 jyly Taldyqorǵan qalasynyń dál irgesinde ornalasqan Erkin aýylynda dúnıege keldi. Aýyldy jerdiń óz qyzyǵy ózinde ǵoı. Ol da kórshi-qolańnyń ózi quryptas balalarymen alysyp-julysyp ósti. Oıynnyń qyzyǵyna berilgen sondaı sátterdiń birinde qurdasynyń qolynan birde pyshaqtyń qyryndaı ǵana kitapty kórip qalady. Paraqtap kórse, nemis tilinde jazylǵan eken. Sózin túsinbese de, ne týraly ekenin birden uqty. Ár sýretti asyqpaı qarap shyqty. Kitaptyń orta tusynda dzıýdo kúresindegi ádis-tásilderdiń qalaı jasalatyny beınelengen eken. Osy oqıǵa Qaırattyń ómirin kúrt ózgertti. Aýylda kúres úıirmesi bolmaǵandyqtan balalardyń birazy úıdiń mańynda jınalǵan shóptiń ústinde alysýdy ádetke aınaldyrdy. Barlyǵy da óz shama-sharqylaryna qaraı sol kitap betindegi sýretterde kórsetilgen ádis-tásilderdi jasaýǵa talpynýda.
Aýylda mal dárigeri bolyp eńbek etip júrgen Zamantaı Mataevqa 13 jasar ulynyń bul ermegi birden unady. Onyń eptiligi men shapshandyǵy, qaısarlyǵy men ójettigine rıza boldy. Qaýyrt jumystan qoly bir bosaǵanda ulyn jetektegen áke Taldyqorǵan keldi. Ony oblys ortalyǵyndaǵy sport mektepteriniń birinde jas órenderdi jattyqtyryp, oǵan deıin de talaı daryndy jastyń tomaǵasyn sypyrǵan sambo kúresiniń bilikti mamany Sársenbek Shárapıevke tabystady.
Qaırat samboǵa tez-aq beıimdeldi. Eki-úsh jyl aralyǵynda oblys deńgeıindegi dodalarda daralanyp, respýblıkalyq jarystarda júlde alyp júrdi. Árıne, ondaı daryndy balýannyń maıtalman mamandardyń qyraǵy nazarynan tys qalmaıtyny anyq qoı. Kóp keshikpeı ol Almaty qalasynda ornalasqan Qarken Ahmetov atyndaǵy sporttaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan mektep-ınternatqa qabyldandy.
– Toqsanynshy jyldardyń basynda Jetisý óńirinde asa myqty balýandardyń qalyń shoǵyry ósti, – dep bastady óz áńgimesin Qaırat Mataev. – Erjan Kenjebaev, Rústem Smaǵulov, Erlan Alpysbaev, Serjan Omarov, Baýyrjan Moldahmetov, Aıdyn Smaǵulov, Berik Jetpisbaev, Erlan Tájikov jáne taǵy basqa jigitterdiń qaı-qaısysyn alsańyzdar da naǵyz «sen tur men ataıyndar» edi. Sol saıypqyrandarmen ıyq tirese júrip, meniń de sheberligim shyńdaldy, deńgeıim ósti. Onyń ústine Almatydaǵy ınternatta Baýyrjan Janalın, Alekseı Ataev, Salamat Jeksembaev syndy maıtalmandardan jaqsy tálim-tárbıe aldym. Árıne, osyndaı súzgiden ótken balýannyń osal bolýǵa quqy joq. Men de aǵalarymnyń úmitin aqtaý úshin barymdy salýǵa talpyndym.
Iá, Qaırattyń osal balýan bolmaǵany anyq. Sambo men dzıýdo kúresinen jasóspirimder arasyndaǵy birqatar respýblıkalyq jarystarda jeńis tuǵyryna kóterlip, jastar dýyna erkin qosyldy. 1992 jyly qazirgi Nur-Sultan qalasynda uıymdastyrylǵan Azııanyń klýbtyq chempıonatynda bas júldeni oljalady. 1993 jyly О́skemende ótken el birinshiliginde 52 kılo salmaq dárejesinde beldesip, kúmis medaldi moınyna ildi. Fınalda ol keıinnen elimizdiń beldi balýandarynyń birine aınalǵan Aıdyn Kempirbaevtan utyldy.
Joǵaryda atalǵan qos birdeı qomaqty tabystyń arqasynda Qaırat Mataev jastardyń álem chempıonatyna qatysýǵa múmkindik aldy. Sambo kúresiniń ortalyǵy sanalatyn Reseıdiń Kstovo qalasynda ótken aıtýly dodanyń alǵashqy aınalymdarynda tórt birdeı qarsylasyn tize búktirip, jartylaı fınalda Mońǵolııanyń ókiline ese jiberdi. Al úshinshi oryn úshin tartysta Túrkimenstan sportshysyna san soqtyrǵan Jetisýdiń óreni qola medaldi moınyna ildi.
1994 jyly Qaırat eresekter arasyndaǵy jarystarǵa qatysa bastady. Bul rette de ol kósh sońynda qalǵan joq. Birqatar respýblıkalyq jarystarda jeńis tuǵyryna kóterilip, Qazaqstan chempıonatynda kúmis medaldi ıelendi. Fınalda elimizdiń mańdaıaldy balýandarynyń biri, álemdik deńgeıdegi jarystarda júlde alyp, Azııada aldyna jan salmaǵan Zeken Shaımerdenovten jeńildi.
Elimizdiń daryndy balýandarynyń biri Qaırat Mataevtyń jeńisti joly osylaı jalǵasyp kele jatqan edi. Dýaly aýyz mamandardyń ózderi bul jigittiń keleshegi zor ekenine qylaýdaı da kúmán keltirmedi. Biraq «Adamnyń emes, Allanyń degeni bolady» eken. 1995 jyly keıipkerimiz qapııada jol apatyna túsedi. Aýyr jarqattar alyp, ókpesine deıin jyrtylyp ketedi.
Uzaq ýaqyt aýrýhanada jatqan jigittiń bar oıy – baýyry ystyq boz kilemge qaıta oralý edi. Álem jáne Azııa chempıonattarynda Qazaq eliniń týyn bıikte jelbiretýdi armandaıdy. Densaýlyǵy biraz túzelgennen keıin jattyǵý zalyna qaıta keledi. 1997 jyly Bishkekte ótken halyqaralyq týrnırde bas júldeni oljalady. Sol tusta jankúıerlerdiń birazy «endi Mataevtyń jeńisti joly qaıta jalǵasady» dep joramaldaıdy. Alaıda sodan keıin-aq ol boz kilemde kórinbedi.
– Jol apatynda alǵan jaraqattar meniń arman-qııalymnyń barlyǵyn kókke ushyrdy. Ol kezde nebary 22 jasta edim. Araǵa eki jyl salyp, boz kilemge qaıta oraldym. Biraq ókpe búlingennen keıin burynǵydaı keń tynystaı almaıdy ekensiń. Bishkekte ótken ózimniń sońǵy jarysymda bas júlde alǵannan úlken sportpen qosh aıtysýdy qup kórdim. Sebebi, «alysqa shaba almaıtynymdy» túsindim. Al kóptiń biri bolyp qalyń toptyń arasynda júrýdi janym qalamady. Iá, ókinishten ózegim órtenip, qan jylaǵanym ras. Biraq qoldan keler dármen joq, – dep Qaırat ótkendi eske alyp, tereń bir kúrsindi.
Birden jańa ómirge beıimdelý ataqty sportshyǵa ońaıǵa soqqan joq. Onyń ústine, toqsanynshy jyldary jóndi jumys tabý da qıyn edi. Qaırat ta óz nápaqa tabý úshin talaı istiń basyn shaldy. Bazarda qol arba ıterdi, et satty, basqa da maıda-shúıde tirlikpen aınalysty. Keıinnen keden salasynda eńbek etti. Aqyry ákesimen birigip, óz aýlynyń mańynan sharýa qojalyǵyn ashty. Mal men qus asyrady, jer septi, bordaqylaý ortalyǵyn ashty. Sol kezderdi eske alǵan Qaırat «Bastapqyda tirligimizdi 10 kúrek taýyqpen bastaǵan edik» dep jyly jymııady.
Alǵashynda olardyń kóp qınalǵany ras. Biraq ereń eńbektiń esh ketpeıtini anyq qoı. Mataevtardyń mańdaıynan sorǵalap aqqan ter aqyry aqtaldy. Arada biraz jyl ótkende Áke men bala ózderi bastaǵan isti dóńgeletip áketti. Búginde aıtýly otbasy 2,5 myń gektar jerdi ıgerip otyr. Mal sany 150 jylqy, 400 bas iri qara, 450 bas qoıǵa jetti. Eń bastysy, sol aýyldyń 30-dan asa turǵynyna aıtýly sharýa qojalyǵynda jumys tabyldy. Olardyń alatyn jalaqylary da mardymdy, odan bólek sińirgen eńbekterine qaraı syıaqy da alyp turady. Búgingi tańda qojalyqty ardy aqsaqal Zamantaı Mataev basqarýda.
Byltyrǵy jyldyń jeloqsan aıynda Qaırat Mataev Taldyqorǵannyń irgesindegi Erkin aýyldyq okrýginiń ákimi bolyp taǵaıyndaldy. Bul okrýgke Erkinnen bólek, Kóktal jáne 3 bólimshe eldimekenderi kiredi. Turǵyndardyń jalpy sany 18 myńnan asady. Jaýapty qyzmettiń tizginin ustaǵanyna asa kóp ýaqyt bolmasa da, bul iske Qaırat Zamantaıuly erekshe bir yjdaqattyqpen kiristi. Halyqtyń muń-muqtajyn tyńdap, barlyq máselelerdi ońdy sheshý joldaryn qarastyrýda. Oǵan tańdanýǵa da bolmas. Qalaı degenmen óziniń týǵan aýyly, kindik qany tamǵan jeri ǵoı...
Iá, kezinde Qaırat Mataevtyń qandaı myqty balýan bolǵanyn jankúıerler jaqsy biledi. Oǵan eshkimniń de kúmáni joq dep oılaımyz. Al endi aıtýly azamattyń qandaı ákim bolatynyn ýaqyt kórsetedi. Onyń da baǵasyn beretin halyq!...
