Aımaqtar • 22 Mamyr, 2019

Medıa forým: sheteldik jýrnalıster sheberlik dáristerin ótkizdi

787 ret kórsetildi

Almatyda shartaraptan jetken beldi BAQ ókilderi men saıasatkerlerdi bir alańǵa toǵystyrǵan XVI Eýrazııalyq medıa forýmnyń alǵashqy kúni márege jaqyndady.

Sonymen, forýmnyń alǵashqy kúni alys jáne jaqyn shetelderden kelgen medıa-sarapshylardyń 7 birdeı sheberlik dárisine arnaldy. Sheberlik dáris degennen góri, jýrnalıstik pikir almasý, oı bólisýge kóbirek uqsaıtyn áriptesterdiń basqosýynda árkim ózine kerek taqyrypty tapty.

Qysqasy, Eýrazııalyq medıa forým aıasynda ótip jatqan sheberlik sabaqtary aqparat taratýdyń tyń tásilderin qamtyǵan. Máselen, «Ekologııalyq jýrnalıstıka» taqyrybynda oı órbitken ulybrıtanııalyq maman Nelson Greıvs qorshaǵan orta men janýarlar dúnıesin qorǵaý máselesiniń mańyzdy qyrlaryna toqtaldy. Búginde ekologııa taqyryby álemdik basylymdardyń birinshi betinen oryn alatyn ózekti sala. Jalpy ekologııa máselesin kóterýde eń aldymen ne mańyzdy? Jýrnalıster asa kúrdeli aqparatty oqyrmanǵa barynsha túsinikti tilmen qalaı jetkize alady? Bul úshin qandaı derek kózderi paıdaly? Egjeı-tegjeıli reportaj jasaý úshin olardy qalaı paıdalanǵan jón? Tájirıbeli maman osy taqilettes kóptegen mańyzdy saýaldyń jaýabyn tabýdyń ońtaıly tustaryn saralap berdi. Greıvstyń sózinshe, bul taqyrypta qozǵaǵanda eń aldymen ǵylymı negizge súıene otyryp, aqparattar qoryn jan-jaqty qorytyp baryp iske asyrý qajet. Bul rette táýelsiz sarapshylardyń pikirine júginý aqıqattan alshaqtamaýdyń aıqyn joly. Ǵalamdyq klımattyń ózgerýi, saıası yqpalǵa túsip ketpeý jaıyna asa názik qaraǵan jón. «Álem osyndaı qaqtyǵystarmen tap kelgisi kelmese, ekonomıkasyn ózgertýi kerek. Iаǵnı, árbir bastamanyń ekologııalyq tıimdi tustaryna, ońtaıly tásiline qaraı betburys jasaǵany abzal. Aıtalyq, men turatyn Fransııada avtokólikter Dzl otynyn tutynady. Buqara halyq buǵan narazy. Fransııa úshin bul asa shıelenisti máseleniń biri dep aıta alamyz. Munyń saldary aýanyń lastanýyna ákelýde. Aıtpaǵym, ǵylym men jýrnalıstıkany jaqyndastyrý, ózara sabaqtastyrý kerek. Bastysy, naqty dáıekke júginý, kóńil-kúı aýanyna boı aldyrýdyń qajeti joq» deıdi sarapshy.

Uzyn sany 60 memleketten kelgen medıa áriptesterimiz úshin tájirıbe almasýdyń turaqty alańyna aınalǵan júzdesýde reseılik tanymal prodıýser Sergeı Bodrov «Kınodaǵy prodıýserlik óner» taqyrybynda sheberlik sabaq ótkizdi. О́ziniń alǵashqy jumysyn Qazaqstanda bastaǵanyn tilge tıek etken «Oskar» syılyǵynyń eki dúrkin nomınanty adamzat múddesin biriktiretin týyndylar túsirýde ozyq mamandardyń bas biriktirgeni abzal dep esepteıdi. 

«Eski qalyptasqan júıede bar shyǵyndy memleket kóteretin. Osynyń nátıjesinde álem moıyndaǵan talaı talanttar qanat qaqty. Iаǵnı, mamandar taza ónermen shuǵyldanyp, materıaldyq qajettilikterge bas qatyrǵan joq. Qazir bári múlde basqa arnaǵa buryldy. О́zińdi óziń qarjylandyratyn zaman. О́ndiris, qarjy, ónimińdi nasıhattaý jumystary bir-birimen jymdasyp jatqan úlken eńbek. Prodıýser osynyń bárin meńgergeni durys. Jan-tánińmen ter tógip, jolda kezdesken kedergilerdi kóktep ótkende ǵana naǵyz irgeli dúnıe jasaı alasyń. Úırenýge esh ýaqytta kesh emes. Ár adamnan bir jaqsy úlgi alasyń», – deıdi. 

Prodıýser búginde bir ǵana Qytaıda 60 myń kınoteatr bar ekenin, kıno óndirisinde AQSh pen Qytaı arasyndaǵy qyzý básekelestikti mysal retinde keltirip, olardyń eńsergen jetistikterine toqtaldy.

«Kóptegen oıshyl balanyń talant qýaty 4 jasqa deıin qalyptasatynyn aıtady. Buǵan meniń de anyq kózim jetti jáne osyny kınoda kórsetýge tyrystym. Qazaqstandyq mamandardan Tımýr Bekmambetovty joǵary baǵalaımyn» dedi Sergeı Bodrov.

Al «Vırtýaldyq aqıqatty qalyptastyrý» taqyrybynda ótken dáristiń tizginin «Ál-Jazıra» telekompanııasynyń quramyndaǵy «Contrast» agenttiginiń jetekshisi Zahra Rasýl qolyna aldy. «Ekologııalyq ıakı klımattyq máselelerge qoǵam nazaryn aýdarý úshin VR tásilderin qoldansaq, kóp nárseden utar edik» degen áriptesimiz 360 gradýsta beınematerıaldar jasaıtyn qurylǵylardyń kómegimen aýdıtorııa tartýdyń zamanaýı ádisterimen bólisti.

«Partızandyq jýrnalıstıkaǵa» arnalǵan sheberlik dárisi utqyr (mobıldik) jýrnalıstıkaǵa qysqasha kirispe ispettes boldy. Onda smartfonnyń kómegimen beınereportaj túsirý, redaksııalaý men ony jarııalaý jaǵy sóz boldy. Utqyr jýrnalıstıka qaqyndaǵy dáristi avstralııalyq medıa pánder oqytýshysy, kolýmnıst, prodıýser Ivo Býrým júrgizdi.

Qarap otyrsaq, qazirgi tańda ár býynnyń óz talǵamy men úrdisi bar. Kózqarastary da sáıkes kele bermeıdi. Muny televızııa men sıfrlyq medıa úshin kontent óndirýshiler árdaıym qaperinde ustaýy tıis. Qandaı da bir telebaǵdarlama, beınebaǵdarlamalar men aıdarlardy kim úshin jasaımyz? Endi qandaı qundylyqtar jóninde sóz qozǵaýymyz kerek? Qandaı quraldar paıdalanamyz? Ártúrli býynnyń pikirler qarama-qaıshylyǵyn úılestire alamyz ba? Osy saýaldarǵa tanymal jýrnalıst, Reseıdegi Birinshi arna mektebiniń negizin qalaǵan ári jetekshisi Elena Afanaseva áriptesterimizben birigip jaýap izdedi. Oraıy kelip turǵanda, «TV jáne Digital-medıa aýdıtorııasynyń jas ereksheligi» taqyrybynda sheberlik dárisin ótkizgen Elena Afanasevanyń «TV-ǵa qalaı kelýge bolady?» bestselleriniń avtory ekendigin aıta ketý kerek.

Sol sııaqty «Frılanser bolý kerek pe, joq pa?» taqyrybynda ótken Ulybrıtanııanyń táýelsiz jýrnalısi Djennı Klımannyń da dárisi ózindik ózektilikke ıe bolatyn.

Qoryta aıtqanda, Forýmnyń alǵashqy kúnindegi mańyzdy shara – «Ortalyq Azııadaǵy aımaqtyq ıntegrasııa» taqyrybynda ótken dóńgelek ústel boldy. Dóńgelek ústel aınalasyndaǵy dıalogta AQSh, Reseı, Qytaı, BAÁ, Túrikmenstan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Tájikstan jáne Qazaqstan saıasatkerleri sóz aldy.

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Syrly aspaptardyń sıqyrly úni

О́ner • Búgin, 23:05

Aqshoqyda arqar atqan...

Aımaqtar • Búgin, 23:04

Jastarǵa janashyr joba

Qoǵam • Búgin, 23:01

Medısınalyq poıyz – Jetisý oblysynda

Medısına • Búgin, 23:00

Týrıster qyzyǵatyn ólke

Týrızm • Búgin, 22:58

Uqsas jańalyqtar