Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty, respýblıkalyq «Ádilet» tarıhı-aǵartý qoǵamy jáne «Ǵylym ordasynyń birlese uıymdastyrýymen ótken «Tulǵa jáne ulttyq tarıh máseleleri» respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa kórnekti qoǵam jáne memleket qaıratkerleri Turar Rysqulov, Sáken Seıfýllın, Sultanbek Qojanov, Teljan Shonanuly, Isa Toqtybaev, Ilııas Jansúgirov, Asylbek Seıitov jáne Beıimbet Maılınniń týǵanyna 125 jyl tolýyna arnaldy.
Tarıh ǵylymyndaǵy tulǵatanýdyń ózekti máselelerin talqylaý, tulǵa tarıhyn zertteý arqyly ulttyq tarıhtyń ózekti máselelerin saralaý, atalǵan kórnekti qoǵam jáne memleket qaıratkerleriniń ómiri men qyzmeti, ultqa sińirgen eńbegi arqyly respýblıkanyń óskeleń urpaǵyn otansúıgishtik pen adamgershilikke tárbıeleýdi maqsat etken jıynnyń tizginin ustaǵan Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty dırektorynyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary Saıyn Borbasov repressııa qurbany bolǵan alash qaıratkerleriniń eldiń murat-múddesi jolyndaǵy qıly-qıly taǵdyryna toqtaldy. Búginde artynda mol mura qaldyrǵan qaıratkerlerimizdiń eńbegi óz deńgeıinde baǵalanyp, dáriptelýi qajet ekendigin alǵa tartqan Saıyn Borbasov alash taqyrybynyń arqaýyna aınalǵan el men jerdiń múddesi áli kúnge ózekti taqyryp ekendigin jetkizdi. Sondyqtan da ult qaıratkerleriniń eńbegine nazar aýdarý búgingi urpaq úshin asa mańyzdy.
«Sáken men Alash azamattary arasyndaǵy ańyz ben aqıqat» taqyrybyn qozǵaǵan ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ professory, fılologııa ǵylymynyń doktory Kúlásh Ahmetova Sákenniń azamattyq bolmysyna toqtalyp, qaıratkerdiń «Tar jol taıǵaq keshý» eńbegine toqtalsa, «Ádilet» tarıhı-aǵartý qoǵamy tóraǵasynyń orynbasary, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent Beıbit Qoıshybaev «Orta Azııadaǵy ultty-terrıtorııalyq mejeleý jáne Sultanbek Qojanov» taqyrybyna toqtalyp, ult múddesi jolyndaǵy tulǵa qyzmetine qatysty birqatar málimetterdi ortaǵa saldy. Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty Keńestik dáýirdegi Qazaqstan tarıhy bóliminiń bas ǵylymı qyzmetkeri, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Qaıdar Aldajumanov «48 qazaq atty ásker polki jáne 1937-1938 jyldardaǵy saıası repressııa» taqyrybyna keńinen toqtalyp, «Saıası repressııa - Keńestik ıpmperııanyń óz halqyna jasaǵan aıaýsyz qylmysy. «Halyq jaýlaryna» Máskeýdiń júıesimen aıyp taǵylyp, olardy áshkereleý barlyq salada beleń aldy. 1920-1950 jyldar aralyǵyndaǵy QR UQK málimetterinde repressııaǵa ushyraǵandardyń tiziminde 30 paıyzy kolhozshylar, 30 paıyzy jumysshylar, 30 paıyzy ıntellıgensııa ókilderi men keńse qyzmetkerleri bolsa, qalǵany áskerıler men din qyzmekerleri ekendigi kórsetilgen» degen málimettermen bólise kele alash tulǵalarynyń qyzmetin zertteý men dáripteýde otandyq ǵylym aldynda keleli mindetterdiń turǵandyǵyn jetkizdi.
Tarıhı derekter HH ǵasyrdyń basyndaǵy qazaq qaıratkerlerin «alashtyqtar» nemese «kommýnıster» dep bóle-jaryp qaraý úrdisi beleń alyp otyrǵany jasyryn emestigin alǵa tartady. Osy oraıda «Alashorda músheleriniń baǵyty durys edi», «kommýnıstik baǵyttaǵy qazaq qaıratkerleri qate baǵytty ustandy», «kommýnısterge satylǵandar» degen sııaqty birjaqty pikirlerdiń oryn alyp otyrǵany aqıqat. Osy turǵydan alǵanda otandyq tarıh ǵylymyndaǵy tulǵataný baǵytynyń aldynda jaýapkershiligi joǵary mindet tur. Tulǵanyń ult tarıhynda atqarǵan qyzmeti men rólin anyqtaýda sol tarıhı kezeńde qalyptasqan qoǵamdyq-saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaılar eskerilýi qajettigin alǵa tartqan tarıhshy ǵalymdar arnaıy qarar qabyldady. Onda otandyq tarıh ǵylymyndaǵy tulǵatanýdyń teorııalyq jáne metodologııalyq máselelerin tereńdete qarastyryp, tulǵa tarıhyn jazýdyń ádistemesin qalyptastyrý baǵytyndaǵy jumystardy júıeleý qajettigin usyndy.
