Shekara shebinde, oblys ortalyǵynan jyraqta jatqan Kúrshim aýdanynyń eń ózekti máselesi – halyq sanynyń azdyǵy. Budan 20 jyl buryn Kúrshim men Marqakól aýdandary biriktirilgende mundaǵy halyq 50 myńnan asyp jyǵylsa, búginde 20 myńnan ázer asady. Árıne, halyq sanyn azaıtpaýdyń bir joly – jurtty jumyspen qamtý.
Aýylda sút zaýyty ashyldy
Jaqynda Kúrshim aýdanynyń Qaratoǵaı aýylynda shaǵyn sút zaýyty ashyldy. Zaýyttyń iske qosylýy Alǵabas pen Saryóleń aýyldarynda sút qabyldaý beketteriniń ashylýyna sebep bolypty. «Basqa aýyl turǵyndarynan sút qabyldaıtyn arnaıy kólikterimiz bar. 40 tonnalyq tońazytqysh jumys istep tur. Endi turǵyndar ózderinde bar sútti 80-100 teńgeden ótkizip, qosymsha tabys tabady. Qazir ár sıyrdan kúnine 15 lıtr sút alamyz, saýylǵan sút zaýytta óńdeledi», – deıdi aýylda zaýyt ashyp, jerlesterin jumyspen qamtýdy josparlap otyrǵan «Aryn» sharýa qojalyǵynyń basshysy Baqytjan Baımuhambetov.
Ázirge sút, aıran, irimshik, qurt, kilegeı sııaqty 8 túrli taýar shyǵaryp, táýligine 2 tonna sút óndirýdi aldaryna maqsat qylyp qoıǵan sharýa qojalyǵynyń ónimderi jaqyn arada aýdandaǵy balabaqsha, mektep, áskerı bólim, aýrýhana sııaqty áleýmettik nysandarǵa, barlyq dúken sórelerine túse bastaıdy. Endi Kúrshim turǵyndary О́skemennen keletin baǵasy 400-500 teńge shamasyndaǵy sút ónimderin emes, ózderinde shyǵatyn baǵasy 220-250 teńgelik sút ónimderin satyp alatyn bolady. «Bizdiń sút ónimderi tabıǵı, eshqandaı qospasyz, maılylyǵy 2,5, 3,2 %. Ázirge satylymǵa shyqqan joq, qujattar daıyndalyp jatyr», – deıdi Baqytjan Baımuhambetov.
Sharýa qojalyǵy 2 jyl buryn shujyq, buqtyrylǵan et shyǵaratyn seh ashypty. Munda kúnine 250 keli shujyq pen 4800 dana konservi jasalady eken. «Eshqandaı qospasyz, taza etten jasaımyz. Shujyǵymyz halal. Dúkenderde saýdalanatyn taýarlarǵa qaraǵanda áldeqaıda arzan. Bir kelisi 1200 teńge aınalasynda. Memlekettiń qoldaýymen kásiporyndy tolyq jańǵyrtýǵa múmkindik aldyq, zamanaýı jańa qurylǵylarmen tolyqtyryp, qolda bar jabdyqtardy jetildirdik», – deıdi atalǵan seh jetekshisi Erasyl Baımuhambetov.
Jýyqta Saryóleń aýylyndaǵy «Tirshilik» sharýa qojalyǵynyń ıesi Baqytjan Mıaselev 50 oryndyq taýarly-sút fermasyn ashypty. Byltyr «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly 25 mılıon teńge nesıe alyp, oǵan óz qarajatyn qosyp, Reseıden asyl tuqymdy 42 sımmental sıyryn satyp ákelgen azamat aldaǵy ýaqytta sút óńdeý zaýytyn ashqysy keletinin aıtady.
1000 basqa arnalǵan mal bordaqylaıtyn 2 keshen salyndy
Kúrshim aýdanynyń ákimi Dýlat Qajanov byltyr qarasha aıynda bizge bergen shaǵyn suhbatynda: «Jospar kóp. Mańaıdaǵy mektepterdi taza, ekologııalyq ónimdermen qamtamasyz etý úshin sút taýarly fermalaryn ashyp, janynan shaǵyn sehtar quryp, pasterlengen sút, maı, irimshik shyǵarsaq pa deımiz. Kooperatıv jumystaryn jandandyrý da oıymyzda bar. Jasyratyny joq, qazir eshkim mal baqqysy kelmeıdi, qoıa beredi. Biz turǵyndarǵa: «Kooperatıv ashamyz, maldyń bárin sonda qosasyzdar. Sútti saýasyzdar, kooperatıv tóraǵasyna ótkizesizder. Aqshalaryńyzdy kúndelikti tólep otyrady» dep túsindirip jatyrmyz. Negizi aýdannyń barlyq aýyldyq okrýgterinde kooperatıvter ashylǵan. Biraq jumystary durys júrmeı tur. Kelesi jyly Abaı men Býrabaı aýyldarynda myń basqa arnalǵan eki mal bordaqylaý alańyn ashýdy josparlap otyrmyz. Durys, tıimdi paıdalanbaıtyn jerlerdi memleketke qaıtaryp, ol jerlerdi sút taýarly fermalaryn ashýǵa, bordaqylaý alańdaryn salýǵa bersek deımiz» dep jospar-jobalarymen bólisken edi. Jarty jyldyń kóleminde oıǵa alǵan ister aqyryndap júzege asa bastaǵan sekildi. Dýlat Qajanovtyń aıtýynsha, Kúrshim aýdanynda sońǵy 30 jylda sút óndirý jáne óńdeý isi júrgizilmegen eken. «Bul jumys aýdanymyzda qazir jolǵa qoıylýda. 100 jáne 50 basqa arnalǵan 3 sút taýarly ferma jumysyn bastady. Eki sút qabyldaý pýnkti ashyldy. Shıkizat Qaratoǵaı aýylyndaǵy sút óńdeý zaýytynda óńdeledi. Aldaǵy ýaqytta turǵyndardan sút qabyldaý josparda bar. Aýyldaǵy aǵaıyn sút satý arqyly qosymsha tabys kózine keneledi. Sondaı-aq, aýdanymyzda 1000 basqa arnalǵan asyl tuqymdy mal bordaqylaıtyn 2 keshen salyndy. Keshen tolyǵymen avtomattandyrylǵan. Maldyń jem-shóbin berýdi qosa alǵanda, ony soıý da avtomatty túrde júrgizilmek. Oǵan Kúrshim, Qaratoǵaı, Abaı aýyldarynyń 26 qojalyǵy mal basyn biriktiredi.Osy jáne ózge de aýqymdy sharalar arqyly qosymsha jumys oryndary ashylýda. Aýdanymyzdy gúldendirý maqsatynda isker azamattarmen tize qosyp jumysty odan ári jalǵastyratyn bolamyz. Aýdan turǵyndaryn ózimizde óndiriletin tabıǵı taza ónimderdi tutynýǵa shaqyramyn. Jaqynda óz ónimimizdi dúken sóresinen kóre alasyzdar. Baǵasy da syrttan keletin taýarlardan áldeqaıda arzan», – deıdi aýdan ákimi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Kúrshim aýdany
