Ekologııa • 05 Maýsym, 2019

Qaǵaz ydysqa qashan kóshemiz?

848 ret kórsetildi

Bir ǵasyr buryn oılap tabylǵan qaǵaz staqandar búginde tańsyq emes. Keı jerde keń qoldanys tapsa, keı elde endi óndiriske jol ashylyp jatyr. Sapargúl Rabaeva Qazaqstanda alǵashqy bolyp qaǵaz staqandardy na­ryqqa shyǵara bastady. Mun­daǵy maqsat – tabıǵat-anany aıaýsyz búldirip, lastap jatqan plastık ydystarǵa az da bolsa tosqaýyl bolý.

«S5 ECOCUP» kompanııasy shy­­­ǵa­ratyn konvert pishindi qaǵaz ydys sýyq jáne jyly sýsyndarǵa arnalǵan. Eń bastysy, staqandar alyp júrýge óte yńǵaıly ári únemdi.

– Plastık qaldyqtardyń zııa­ny týraly sońǵy 5 jyldan beri tu­raqty zertteı kele, naryqqa eko­nomıkalyq tıimdi balama usynýdy j­ón kórdim. Staqandy 3 jastaǵy ba­­la da qıyndyqsyz qoldana alady, – deıdi atalǵan kompanııanyń dırektory Sapargúl Rabaeva.

Iá, staqandardy qoldanatyn óz orny bar. Mysaly, júzdegen adam qatysatyn jıyndarda, ýnıversıtet, saýda alańdary, emhanalar, mektep syndy kez kelgen qoǵamdyq oryndarda kádege jaratýǵa bolady. 100 paıyz tabıǵı aǵash talshyqtarynan d2w tehnologııasymen jasalǵan qaǵaz ydys tabıǵatta syrtqy faktorlardyń áserimen eń kóbi 18 aıda túk qalmaı ydyrap ketedi. Ol bul ıdeıany iske asyrýyna myna bir jaǵdaıdyń sebep bolǵanyn aıtady.

– Bir kúni balammen meshitke bardym. Balam sý ishkisi kelip mazamdy aldy, al sý toltyrylǵan dıs­pen­­serdiń qasynda ydys bolmady. Jaqyn mańaıda dúken de joq edi. Ási­rese aıaǵym aýyr kezde uzaqty kún em­hanada júrgenimde keıde sý ishetin ydys taba almaı qalǵan kezderim boldy. Aqyry oılana kele osy jobany qoldanysqa engizý qajet dep taptym, – deıdi ol. Ol staqandardyń belgili bir kólemin Qytaıdaǵy óndirýshi kom­panııaǵa tap­syrys berý arqyly jasatqan. En­digi armany Nur-Sultan qalasynda bir ret­­tik qaǵaz staqandar óndirý boıyn­sha kásiporynnyń qyz­metin uıymdas­tyrýdy kózdeıdi.

– Jobany iske asyrý sheńberinde óndiristik korpýs salǵymyz keledi. Aıtyp otyrǵan joba ázirge bıznes ıdeıa­ny damytý múmkindigin ǵana kórsetedi. Sondyqtan kásiporyn ashylyp jatsa bastapqy parametrler ózgerýi múmkin, – deıdi Sapargúl. 

Onyń aıtýynsha, plastık qaldyqtardy qabyldaý pýnktterin qurý, turmystyq jáne ónerkásiptik qoqystardy suryptaý jáne kádege jaratý boıynsha ınfraqurylymdy edáýir jaqsartý qajet. Sondaı-aq Qazaqstan azamattaryn ekologııalyq saýatty etý deńgeıin qamtamasyz etetin normalardy iske asyrý kezek kúttirmeıtin másele dep sanaıdy. 

– Kún saıyn san myńdaǵan plas­tık ydystardy bir ret qoldanyp, laq­tyryp jatyrmyz. Bul teńizdegi qo­qystyń 70 paıyzyn quraıdy. Al zardap shegetin janýarlar ǵana emes, sý aıdyndary arqyly ydyraǵan plas­tık bólikteri topyraq, sý, aýa arqyly adam aǵzasyna da túsýi yq­­­tımal. Plas­tık ydystar arzan shyǵar, biraq ekolo­gııalyq resýrstardy saq­tap, qaıta qa­l­­pyna keltirý úshin son­shalyqty úlken qarajat bólinip jatyr, – degen Sa­parg­úl jastardy qorshaǵan ortaǵa jaýapkershilikpen qaraýǵa shaqyrady. Saıyn dalamyzǵa saparǵa shyqsańyz, kózińiz jeter edi: dala tolǵan plas­tık bótelkeler, staqandar, ár jerde jel­biregen sellofandar aq jońqa bolyp sha­shylyp jatyr. Plastık ónimderiniń zııany týraly qansha márte aıtylsa da, budan bas tarta qoıǵandar birli-ja­rym. Ásirese biz sııaqty ekologııalyq máde­nıeti tolyq qalyptasa qoımaǵan elder úshin bul naǵyz apatqa aparar jol ekenin uǵynýymyz tıis, – deıdi kásipker.

Sońǵy jańalyqtar

6 shildege arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:43

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Búgin, 08:23

Aqjaınaq astana

Elorda • Búgin, 08:22

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Búgin, 08:20

Ult saýlyǵyn ulyqtaǵan megapolıs

Elorda • Búgin, 08:18

Baǵdaryń qalaı, bas qala?

Elorda • Búgin, 08:17

«Astana Operamen» dos bolaıyq

Teatr • Búgin, 08:15

Dımash pen Djekson

О́ner • Búgin, 08:10

Utqanymyz shamaly bolyp tur

Qoǵam • Búgin, 08:05

Irikteýdiń ekinshi kezeńine ótti

Sport • Búgin, 08:02

Egizder festıvali

Qoǵam • Búgin, 08:00

Elordanyń damý dańǵyly

Elorda • Keshe

«Nur-Sultan kitaphanasy»

Elorda • Keshe

Qattalǵan tarıh qazynasy

Elorda • Keshe

Ahańnyń adaldyǵy

Ahmet Baıtursynuly • Keshe

Qaraly kezeń kartınasy

Qazaqstan • Keshe

Parıjge syımaǵan Pol

О́ner • Keshe

Qarttar úıindegi vals

Qoǵam • Keshe

Uqsas jańalyqtar