– Bıyl qor «Igilik», «Yntymaq», «Kásipker», «Birlik» jáne «Eginjaı» nesıe baǵdarlamalary boıynsha 2,4 mlrd teńge nesıe berýdi josparlap otyr. Etti mal sharýashylyǵyn damytý aıasynda «Sybaǵa» nesıelik baǵdarlamasy jumys isteıdi. Sondaı-aq taýarly sút fermalaryn damytýǵa baǵyttalǵan «Yrys» baǵdarlamasy boıynsha qarjylandyrýdy jalǵastyrý josparlanýda, – dedi ol.
«Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý» baǵdarlamasy boıynsha nesıeler túrli maqsatqa jyldyq 6 paıyzdyq syıaqy mólsherlemesimen beriledi. Nesıe baǵdarlamasyna baılanysty kezeńi, somasy, jeńildik kezeńiniń uzaqtyǵy ózgeredi. Sondaı-aq qordyń nesıe baǵdarlamalary jaǵdaıynda agrarshylar qyzmetiniń ereksheligi, onyń ishinde aýyl sharýashylyǵy jumystarynyń maýsymdylyǵy men sıkldiligi eskeriledi.
«Igilik» baǵdarlamasy aıasynda iri qara, usaq mal, túıe, qus, bal arasyn satyp alý qarastyrylǵan bolsa, «Birlik» baǵdarlamasy boıynsha sút qabyldaý pýnktterine arnalǵan jabdyqtar satyp alynady. Sondaı-aq «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha beriletin zaemnyń eń uzaq merzimi – 15 jyl. Nesıe aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge etti baǵyttaǵy ımporttalǵan iri qaranyń analyq basyn jáne otandyq usaq maldy, tehnıka men jabdyqtardy satyp alýǵa beriledi.
Bul bir oblystaǵy sharýalardy qoldaýǵa arnalǵan qordyń jumysy. Osyǵan baılanysty kókeıde júrgen oıdy bir ekshep aldyq.
Qazaqstan býferlik aımaqtan shyqty. Endi eksportqa tórt túlikti shyǵara alady. Bul otar-otar qoıy, tabyn-tabyn sıyry, kele-kele túıesi, úıir-úıir jylqysy bar jekelegen sharýashylyqtar úshin bórikti aspanǵa atatyn jańalyq bolǵanymen aýdan, qala turǵyndary úshin sonshalyqty qýanyshty bolmaı tur. Iran bal tatyǵan baǵlannyń etine zárý, Zeńgi baba tuqymyn da jappaı satyp alyp jatyr. Búginde ózbek halqy 30 mıllıonnan asty. Týmysynan eńbekqor halyq esik aldyndaǵy alaqandaı jerine kókónis, baý-baqsha ónimderin egedi. Jeri az, halqy kóp memlekettiń osal jeri et ónimderi az edi. О́zbekstan basshylyǵy jeńil nesıe berý arqyly ár otbasyna mal satyp áperetin jobany qolǵa aldy. Mal basyn belgili bir mejege jetkizip alǵannan keıin eksporttaýshy elge aınalmaq. О́z bıdaıynyń quramy un tartýǵa jaramsyzdaý bolǵandyqtan Qazaqstannyń Ortalyq jáne Soltústik oblystarynan un satyp alyp otyrǵan osy memleket sońǵy jyldary bıdaı tartatyn dıirmenderdi kóbeıtip jiberdi. Bizdiń Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi «bıdaıdy kóp mólsherde egip qoıyppyz» dep jartysyn qyrmanda shiritip alyp jatqanda ala topyly aǵaıyn arzan bıdaıdy tolaıym satyp alyp, óz jerinde unǵa aınaldyryp, shetelge qymbat baǵaǵa satyp, eki jep bıge shyǵyp otyr.
Kókónis, baý-baqsha jáne nan máselesin sheshken memleket endi mal ósirýdi qolǵa aldy. Kedenshilerden suraý salǵanda baıqaǵanymyz, kúnine júzdegen refrıjeratorlar múıizdi iri qara men qoılardy О́zbekstanǵa alyp ótip jatady eken.
«Biz qaýip etkennen aıtamyz» degen osy shyǵar. Tórt túliktiń syrtqa ótkenine qýanyp júrip, jaıylymǵa shyǵarar mal tappaı qalyp júrmeıik. Kúnshyǵystaǵy kórshiniń tábeti jaqsy. Ortańqol qalasynyń halqy Qazaqstandaǵy barlyq adamdardyń sanymen qaraılas. Sondyqtan Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi «mal – jekeniki, sata ma, soıa ma ózi biledi» dep ketpenniń sabynan qaraýyl qaramaı, tórt túliktiń shekara asýyna monıtorıng júrgizip otyrǵany abzal bolar edi. Ras, Qazaqstanǵa syrt elderden asyl tuqymdy mal kelip jatyr. Tonnalap et beretin múıizdi iri qaralar eksportqa baǵyttalǵan. Túıe degen túlik bar. Onyń sútimen eshqandaı maldyń súti teńese almaıdy. Ǵasyr dertine aınalǵan obyr, sýsamyr aýrýlaryna myń da bir em. Túıe eń ashy shópterdi qorek etedi. Al antıbıotıkterdiń ýly, ashy shópterden jasalatynyn eskerseńiz, túıe sútiniń qasıetin bile berińiz. Búginde densaýlyǵyna dárý izdegen álem halqynyń nazary túıe sútine aýyp otyr. Ǵumyrynda túıeni zoobaqtan kórip kelgen Qytaı memleketi túıe sútin kóp tutyna bastady. Túrkistan qalasynda jylyna túıe sútinen júz tonna untaq daıyndaıtyn zaýyt ashty. Qytaı elinen bólek, Eýropa elderin jarylqamaq. О́zbekstan Qyzylorda oblysynan túıe satyp alyp jatyr. Aldaǵy úsh jyldyǵyn oılaıtyn aǵaıyn Oısylqara tuqymyna bekerden-beker qusy túsip otyrǵan joq.
Sońǵy ýaqytta Qazaqstan naryǵynda et qymbattap ketti. Soltústik Qazaqstan oblysynan «Habar» arnasyna bergen suhbatta bazarda usaq maldyń satylýy tym azaıyp ketkeni aıtyldy. Sodan týǵan oı, eksporttyq áleýetimiz artty dep mal satýdyń qyzyǵyna túsip ketpeıik degendik edi. Saıyn dalamyzdy tórt túlikke toltyryp alyp, artyǵyn satsaq jón. Mal basyn tıisti deńgeıge kóterý kerek. Satýdyń mólsheri memleket tarapynan belgilenbese, jylqyshy quryǵyn, shopan taıaǵyn ustap qalýy kádik.
Qyzylorda oblysy
