Qurmetti konferensııaǵa qatysýshylar!
Qadirli qaýym!
Búgingi basqosýda barshańyzdy, ásirese, eski, tanys dostarymdy, áriptesterimdi kórgenime qýanyshtymyn.
Esten ketpes 1989 jyl ýaqyt ótken saıyn alystap barady.
Sol kezde sizder meni Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq komıtetiniń birinshi hatshysy laýazymyna saılap edińizder.
О́zderińiz kóp jyl boıy kýá bolǵan el múddesi jolyndaǵy qyzmetim dál sol kúni bastalǵan bolatyn.
Biz táýelsiz Qazaqstannyń irgesin birge qaladyq.
Egemen elimizdiń jańa tarıhyn jazýdy birge bastadyq.
Men osy jıynda jastardy da kórip otyrǵanyma qýanyshtymyn.
Biz otyz jyl boıy jas urpaqtyń jarqyn bolashaǵy úshin jumys istep, halqymyzǵa qyzmet ettik.
Ývajaemye ýchastnıkı konferensıı!
Segodnıa, ıa vmeste s vamı hochý vspomnıt, s chego my nachınalı stroıt nash Nezavısımyı Kazahstan.
Perestala sýshestvovat byvshaıa nekogda velıkaıa derjava, v sostave kotoroı byl Kazahstan.
Hotel by napomnıt vam, s chem v to vremıa stolknýlsıa ıa ı Kazahstan, 30 let nazad.
Pervoe – eto razvalıvaıýshaıasıa ekonomıka.
Dramatıcheskıı razryv ekonomıcheskıh svıazeı, otsýtstvıe koordınasıı v deıstvııah novyh nezavısımyh gosýdarstv prıvelı k jestochaısheı ekonomıcheskoı katastrofe.
Gıperınflıasııa, padenıe VVP, ýstoıchıvyı bıýdjetnyı defısıt, stremıtelnoe snıjenıe dohodov naselenııa, rost massovoı bezrabotısy.
Vse eto ıavlıalos lısh chastıý problem, kotorye neobhodımo bylo reshat!
Strana perejıla rezkıı spad VVP – na 61%!
Promyshlennyı spad k 1994 godý dostıg 28%.
130 krýpnyh kazahstanskıh predprııatıı prekratılı svoıý rabotý, ostavshıs bez rynkov sbyta, syrıa ı oborotnyh sredstv.
I eto prı tom, chto nedavno soıýznyı rynok potreblıal do 90% nasheı prodýksıı.
V rezýltate s 1991 po 1995 gody kolıchestvo bezrabotnyh dostıglo 2-h mıllıonov chelovek.
Na fone obessenıvanııa deneg ı rosta tovarnogo defısıta shlo razvıtıe barternyh otnoshenıı.
Predprııatııa rasschıtyvalıs drýg s drýgom ne dengamı, a tovarom.
Eto tolko ýsýgýbılo krızıs.
Padenıe proızvodstva, zaderjkı zarplat ı pensıı ımelı samye tıajelye sosıalnye posledstvııa.
Seny roslı na 50 prosentov v mesıas.
Godovaıa ınflıasııa prevysıla 2000 %.
Prı etom po ýrovnıý jıznı togdashnıı Kazahstan nahodılsıa na 12-13 meste sredı soıýznyh respýblık.
Mnogıe prısýtstvýıýshıe zdes, dýmaıý, horosho pomnıat te vremena, kogda zarplatý vydavalı prodýksıeı sobstvennogo proızvodstva.
Krome togo, regýlıarno voznıkalı pereboı s podacheı elektrıchestva, tepla, gaza.
Vtoroe. Rısk voznıknovenııa mejetnıcheskıh konflıktov.
Na terrıtorıı 15 soıýznyh respýblık, v 1989 godý projıvalı predstavıtelı bolee 100 etnosov.
I my horosho pomnım, kakýıý ostrotý prınıal nasıonalnyı vopros v konse 80-h nachale – 90-h godov proshlogo veka.
V raznyh chastıah Soıýza vspyhnýlı mejetnıcheskıe konflıkty.
Vy pomnıte, chto proıshodılo v Nagornom Karabahe, Tbılısı, Prıdnestrove, Prıbaltıke, Ferganskoı dolıne – tam gıblı lıýdı.
I kak, ýje v nachalnyı perıod nezavısımostı, razgorelas krovoprolıtnaıa grajdanskaıa voına v Tadjıkıstane.
Togda, po osenkam mnogıh ekspertov, Kazahstan stoıal na poroge masshtabnyh mejetnıcheskıh konflıktov.
A vot gotovyh reseptov dlıa reshenııa voprosov ne bylo nı ý kogo.
Trete. Napomnıý, chto Kazahstan stoıal ı na poroge demografıcheskoı dramy.
Soglasno perepısı naselenııa 1989 goda, korennoe naselenıe – kazahı – sostavlıalı 39% ılı nemnogım bolee 6,5 mıllıonov chelovek.
Eto bylo rezýltatom pereselenııa ı deportasıı lıýdeı so vseh konsov strany na nashý zemlıý.
Tolko 30% shkol velı zanıatııa na kazahskom ıazyke.
Vy pomnıte, zdes v Almaty byla vsego odna takaıa shkola!
Tıajeleıshaıa ekonomıcheskaıa sıtýasııa togo perıoda vyzvala masshtabnýıý emıgrasııý naselenııa ız Kazahstana.
Srednıaıa prodoljıtelnost jıznı v te gody ýmenshılas na pıat let, rezko ýpala rojdaemost.
Vse eto prıvelo k sýshestvennomý sokrashenııý chıslennostı naselenııa na 10%.
Soglasno perepısı naselenııa 1999 goda v Kazahstane projıvalo ýje okolo 14 mıllıonov chelovek.
Chetvertoe. Tehnologıcheskaıa otstalost.
Neobhodımo prıamo skazat, chto v nachale nashego pýtı my bylı odnoı ız samyh tehnologıcheskı otstalyh respýblık.
Nesmotrıa na solıdnye syrevye resýrsy ı promyshlennyı sektor, Kazahstan ne vladel sobstvennym bogatstvom.
Napomnıý, chto 93% kazahstanskoı promyshlennostı nahodılos v podchınenıı ý sentralnyh vedomstv, nahodıvshıhsıa v Moskve.
V 1991-1992 godah my vernýlı v sobstvennost promyshlennye obekty, raspolojennye na terrıtorıı nasheı strany.
Odnako, my osoznalı, chto ý nas net opyta ýpravlenııa ımı.
Bolee togo, stremıtelnyı razryv ekonomıcheskıh svıazeı mejdý respýblıkamı prıvel k ýtere sıstemy postavok syrıa ı sbyta prodýksıı.
Pıatoe. Nesbalansırovannost transportnyh marshrýtov.
Kak ızvestno, Kazahstan – kontınentalnaıa strana, zanımaıýshaıa ochen vygodnoe tranzıtnoe raspolojenıe na Evrazııskom materıke.
No v sovetskoe vremıa vse nashı transportnye marshrýty bylı totalno podchıneny odnoı selı – vyvozý syrıa prı polnom otsýtstvıı alternatıvnyh transportnyh pýteı.
My nahodılıs v odnoboko orıentırovannoı transportnoı sısteme, kotoraıa sderjıvala ekonomıcheskoe razvıtıe nasheı respýblıkı.
Shestoe. Ekologıcheskıe problemy.
Kajdyı kazahstanes znaet, chto takoe Aralskaıa ekologıcheskaıa katastrofa ı Semıpalatınskıı polıgon.
Eto – bolnoe «nasledıe» Sovetskogo Soıýza, otgoloskı kotorogo my oshýshaem do sıh por.
Vse pomnıat, chto Aralskoe more bylo chetvertym v mıre ozerom po velıchıne s ýnıkalnoı floroı ı faýnoı.
Neprostıtelnye oshıbkı prı stroıtelstve damb dlıa orosıtelnyh sıstem prıvelı k ego obmelenııý.
Tragedııa Arala okazala gýbıtelnoe vozdeıstvıe kak na ekosıstemý regıona, tak ı na ego sosıalno-ekonomıcheskoe ı demografıcheskoe sostoıanıe.
Proızoshlo ızmenenıe klımata.
Ischezlo promyslovoe rybolovstvo, bylo poterıano bolee 60 tysıach rabochıh mest.
Mestnoe naselenıe stalo stradat ot razlıchnyh zabolevanıı ı ýezjat ız regıona v poıskah raboty.
Osobenno tıajelym bylo vozdeıstvıe pechalno ızvestnogo Semıpalatınskogo polıgona, ıavlıavshegosıa glavnoı ploshadkoı SSSR dlıa ıspytanıı ıadernogo orýjııa.
Kak vy znaete, za gody sýshestvovanııa polıgona bylo provedeno 343 podzemnyh ı bolee 200 nazemnyh ı vozdýshnyh vzryvov.
Bezýslovno, pagýbnoe vozdeıstvıe etıh ıspytanıı skazalos na zdorove lıýdeı ı na sostoıanıı ekologıcheskoı sıtýasıı v regıone.
Iа by ne hotel prodoljat etot pechalnyı spısok, no takova pravda jıznı. Takoı byla nasha realnost.
Iа vıdel vse etı prosessy vpolne otchetlıvo.
Moı hozıaıstvennyı opyt pomog mne ıasno ponımat sıtýasııý ı otkryto govorıt o nıh na sezdah narodnyh depýtatov SSSR.
Gorbachev, Elsın – samye avtorıtetnye fıgýry togo vremenı v nachale 1990-h godov predlojılı mne stat Premer-Mınıstrom SSSR.
Do sıh por govorıat o tom, kak by poshlo razvıtıe v slýchae moego prıhoda na post Glavy Pravıtelstva Sovetskogo Soıýza.
Sýdıt slojno ı seıchas ýje ne prodýktıvno.
Mnoı togda bylo prınıato samoe vajnoe reshenıe v jıznı.
S etogo momenta moeı glavnoı zadacheı stala sýdba moego rodnogo Kazahstana!
V te gody ıa vpervye zadýmalsıa o vajnostı strategıcheskogo myshlenııa dlıa polıtıka.
V kakýıý gavan vestı svoı korabl v etıh slojnyh ı nepredskazýemyh ýslovııah?
Davaıte prosto ı bez patetıkı posmotrım, kak my reshılı vse etı neveroıatno slojnye vyzovy, o kotoryh ıa skazal vyshe, ı verna lı byla nasha strategııa?
Pervoe. Nýjno bylo perehodıt na rynochnye relsy ı delat eto nemedlenno.
Prıhodılos dolgımı mesıasamı rabotat s vydaıýshımısıa ekonomıstamı, postıgaıa sekrety rynochnoı ekonomıkı.
I my býkvalno za korotkoe vremıa razrabotalı plan deıstvıı ı nachalı stroıt rynochnýıý ekonomıký.
Ob etom nemalo skazano.
To, chto my sdelalı, bylo nastoıashım proryvom.
A vspomnıte, skolko krıtıkı bylo vnýtrı strany, skolko ıa vyslýshal raznyh obvınenıı?
No v rezýltate nashıh ýsılıı Kazahstan prevratılsıa ız otstaloı perıferıı v naıbolee ýspeshnoe v ekonomıcheskom plane gosýdarstvo, stavshee lıderom razvıtııa na vsem prostranstve SNG.
Kak vse vy znaete, za gody Nezavısımostı mnogokratno vyros ýroven jıznı nashego naroda.
Za 30 let my dostıglı znachıtelnogo progressa v svoıom razvıtıı.
VVP Kazahstana za gody nezavısımostı vyros s 11 mıllıardov v 1993 godý do 170,5 mıllıardov dollarov v nastoıashee vremıa.
V to vremıa kak dlıa vseh ostalnyh stran Sentralnoı Azıı, vmeste vzıatyh, etot pokazatel sostavlıaet okolo 109 mıllıardov dollarov.
Kazahstan nakopıl bolee 86 mıllıardov dollarov mejdýnarodnyh rezervov ı aktıvov, ı etıh sredstv dostatochno dlıa osýshestvlenııa stabılnoı denejno-kredıtnoı polıtıkı.
My prıvleklı bolee 300 mıllıardov dollarov prıamyh ınostrannyh ınvestısıı.
Aktıvno vedem sıfrovızasııý ı tehnologıcheskoe perevoorýjenıe promyshlennostı.
Na segodnıa kajdyı vtoroı prodannyı novyı avtomobıl sdelan v Kazahstane.
V reıtınge Vsemırnogo banka «Vedenıe bıznesa» nasha strana segodnıa zanımaet 28 mesto.
Dolıa malogo ı srednego bıznesa v VVP sostavlıaet 27%.
Blagodarıa ekonomıcheskım ýspeham ýdalos obespechıt realnyı rost blagosostoıanııa naselenııa ı poborot bednost v strane.
Eslı v nachale 90-h godov bolee tretı naselenııa nahodılos za chertoı bednostı, to vposledstvıı etot pokazatel snızılsıa do 4,6%.
Analızırýıa 30 let ekonomıcheskogo razvıtııa Kazahstana, ponımaesh kakaıa masshtabnaıa rabota byla prodelana.
My stavım pered soboı ambısıoznýıý zadachý – voıtı v trıdsatký naıbolee razvıtyh stran mıra. Ýveren, chto my vypolnım etý sel!
Vtoroe. Nam ýdalos sohranıt v nasheı strane mır ı stabılnost.
My postroılı ýnıkalnýıý model mejetnıcheskogo soglasııa, v osnove kotoroı prınsıp «edınstvo v mnogoobrazıı».
Sozdannaıa v 1995 godý Assambleıa naroda Kazahstana, obedınıaıa predstavıteleı 130 etnosov, vystýpaet prınsıpıalno novym ınstıtýtom grajdanskogo obshestva.
S 2007 goda ANK ımeet pravo delegırovat 9 svoıh predstavıteleı v Majılıs Parlamenta strany.
Segodnıa nash opyt ızýchaıýt vo mnogıh stranah, a v nekotoryh sozdaıýtsıa podobnye strýktýry.
My obespechılı mejkonfessıonalnyı mır ı soglasıe.
V Kazahstane bok o bok jıvýt, vmeste ýchatsıa, trýdıatsıa, rastıat svoıh deteı predstavıtelı 46 konfessıı.
Nasha molodaıa stolısa stala mejdýnarodnym dýhovnym sentrom, gde provodıatsıa regýlıarnye Sezdy mırovyh ı tradısıonnyh relıgıı.
Úshinshi. Biz demografııalyq problemany sheshtik.
Qazaqstan halqynyń sany 3,5 mıllıon adamǵa kóbeıdi.
Endi, biz 18 mıllıonnan astyq, al qazaqtar sonyń 70 prosentke jýyǵyn quraıdy.
Elimizdegi ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 1991 jylǵy 67 jastan 2018 jyly 73 jasqa deıin artty.
Bir adamǵa arnalǵan turǵyn úı alańy 1,5 ese – 14 sharshy metrden 22 sharshy metrge deıin ósti.
219 jańa aýrýhana, 1200-ge jýyq emhana men ambýlatorııa salyndy.
1849 jańa mektep, 900-ge jýyq balabaqsha ashyldy.
«Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha shetelde 10 myńnan astam maman daıyndadyq.
Biz ana tilimizdi saqtap qana qoımaı, ony Qazaqstanda ǵylym men bilim salasynyń negizgi tiline aınaldyrý úshin barlyq jaǵdaıdy jasadyq.
Búginde mektepterdiń 70 prosenti qazaq tilinde bilim beredi.
Memlekettik tilde oqıtyn stýdentterdiń úlesi – 64,5, orys tilinde – 31, aǵylshyn tilinde – 4,5 prosentti quraıdy.
Bul máselelerdiń bárin eshqandaı qysymsyz, naqty ári durys sharalar arqyly sheshtik.
Biz elimizdiń tarıhynda tuńǵysh ret mańyzdy ulttyq másele – «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrýdy bastadyq.
Álemdegi úzdik oqýlyqtar men kitaptardy shetel tilderinen tikeleı qazaq tiline aýdarýdyń mańyzy zor.
Qazirgi tańda 48 oqýlyq aýdaryldy.
Tórtinshi. Biz qorshaǵan ortany qorǵaý úshin teńdessiz sharalar qabyldadyq.
Meniń eń alǵashqy qabyldaǵan sheshimderimniń biri – Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý týraly.
Biz orasan zor ekologııalyq apatqa ushyratqan osy ıadrolyq synaq polıgonyn jabý úshin aýqymdy jumystar atqardyq.
Muny Keńes Odaǵy áskerı-ónerkásiptik kesheniniń úzildi-kesildi qarsylyǵyna qaramastan iske asyrdyq.
Biz Aral teńiziniń soltústik bóligin qutqarý úshin naqty sharalar qabyldadyq.
Araldy qutqarý halyqaralyq qorynyń belsendi atsalysýymen Aral teńiziniń basseınin damytýǵa baǵyttalǵan úsh baǵdarlama júzege asyryldy.
Sonyń arqasynda Araldyń tóńiregindegi halyqtyń turmysy jaqsardy.
Jergilikti turǵyndar osy óńirden kóship ketpeı, turaqtap qala bastady.
Biz munda balyq sharýashylyǵyn qalpyna keltire aldyq.
Búginde Eýropa odaǵyna jyl saıyn eksportqa shyǵarylatyn balyq kólemi 8 myń tonnadan asty.
Pıatoe. V nastoıashıı perıod my reshılı vse klıýchevye transportno-logıstıcheskıe zadachı.
Blızıtsıa k zavershenııý realızasııa programmy «Nurly jol».
Za eto vremıa my postroılı ı rekonstrýırovalı 12,5 tysıach kılometrov avtodorog.
Eto avtobany, o kotoryh my daje ı ne mechtalı.
Takje postroılı 2,5 tysıachı kılometrov jeleznyh dorog.
Obnovılı vse aeroporty Kazahstana, postroılı dva sovremennyh morskıh porta na Kaspııskom more.
Programma daet ogromnyı mýltıplıkatıvnyı effekt.
Rastet zapros na stroıtelnye materıaly.
Vdol avtomagıstraleı vystraıvaetsıa sootvetstvýıýshaıa ınfrastrýktýra.
Sozdaıýtsıa dopolnıtelnye rabochıe mesta.
V etom godý planırýetsıa sozdat 54 tysıachı rabochıh mest.
Soprıajenıe programmy «Nurly jol» s ınısıatıvoı «Odın poıas, odın pýt» pozvolılo ýkrepıt tranzıtnyı potensıal Kazahstana kak dohodnyı sektor ekonomıkı.
Teper dostavka grýzov v Evropý ız Kıtaıa cherez Kazahstan ı obratno zanımaet v 4 raza menshe vremenı, chem dostavka morskım pýtem.
Dohody ot tranzıta v 2018 godý sostavılı 1,5 mıllıarda dollarov, ı eto ne predel. Býdet 5 mıllıardov.
Skajıte, ný razve moglı my 30 let nazad predpolojıt, chto ý nas býdet prıamoı vyhod na rynkı Evropy ı Azıatsko-Tıhookeanskogo regıona?
A segodnıa my ımeem prıamoı vyhod na evropeıskıe strany ı Atlantıcheskıı okean – s odnoı storony.
I s drýgoı – sýhoı port Horgos na kazahstansko-kıtaıskoı granıse, naprıamýıý svıazannyı s kazahstanskım logıstıcheskım termınalom Lıanıýngan v Tıhom okeane.
Jeleznye dorogı, prolojennye cherez Týrkmenıstan, Iran, pozvolılı nam vyıtı v Persıdskıı zalıv ı Indııskıı okean.
Blagodarıa nasheı strategıı Kazahstan stal glavnymı vorotamı ı klıýchevym tranzıtnym zvenom v kontınentalnoı torgovle na prostranstve Evrazıı.
Shestoe. Nasha strana dobılas prıznanııa ı obladaet ogromnym avtorıtetom na mejdýnarodnoı arene.
Vpervye v nasheı ıstorıı my obrelı mejdýnarodno prıznannye gosýdarstvennye granısy.
Na fone globalnoı geostrategıcheskoı neopredelennostı eto stalo odnım ız klıýchevyh dostıjenıı Kazahstana.
My posledovatelno vystraıvalı poıas dobrososedstva ı sotrýdnıchestva, ınısıırovav sozdanıe SVMDA, ShOS ı EAES.
Nasha stolısa v 2010 godý prınımala edınstvennyı v XXI veke sammıt OBSE.
My pervye ız stran SNG provelı spesıalızırovannýıý Vsemırnýıý vystavký – EKSPO-2017.
My samı postroılı novýıý prekrasnýıý stolısý, o chem voobshe ne moglı mechtat 30 let nazad!
Dorogıe drýzıa!
V sobytııah sovremennostı my vse otchetlıvee vıdım kontýry obraza drýgogo býdýshego.
Istorıcheskıı opyt podskazyvaet, chto nyneshnee stoletıe okajetsıa bolee nepredskazýemym.
Chto je nas ojıdaet?
Na fone globalnyh ızmenenıı ıa vnov by hotel vydelıt neskolko grýpp strategıcheskıh vyzovov.
Onı, na moı vzglıad, ýje kardınalno menıaıýt okrýjaıýshıı nas mır.
Vo-pervyh, eto dınamıchnaıa ı nepreryvnaıa tehnologıcheskaıa volna.
My ved samı togo ne zamechaıa, ýje jıvem v sıfrovoı realnostı.
Na nashıh glazah ızobretatelı, programmısty ı ınjenery stalı glavnymı ı naıbolee tochnymı fýtýrologamı.
Nastýpaet vtoraıa era mashın.
My vıdım vzryvnoı rost tehnologıı mashınnogo obýchenııa, ıskýsstvennogo ıntellekta ı transgýmanızma.
Vo-vtoryh, ocherednaıa ındýstrıalnaıa revolıýsııa prıvedet k smene ekonomıcheskoı paradıgmy.
Etot proryv mojno býdet sravnıt s ızobretenıem dvıgatelıa vnýtrennego sgoranııa, elektrıchestva ılı kompıýternyh tehnologıı.
Na nashıh glazah bystro menıaetsıa ı energetıcheskıı fýndament sıvılızasıı.
K 2050 godý mırovye potrebnostı v energıı vozrastýt v 3 raza k tekýshemý obemý sprosa.
Vo mnogıh stranah vetrovaıa ı solnechnaıa energııa ýje obhodıtsıa deshevle, chem obychnaıa.
Sennostıý stanovıatsıa ne materıalnye tovary, a ınformasııa ı stepen ıntegrasıı s mırovymı sıfrovymı setıamı.
Poıavıatsıa novye professıı, a mnogıe prejnıe ıscheznýt.
Ne ısklıýchena devalvasııa deıstvýıýsheı denejnoı sıstemy.
V-tretıh, na etom fone menıaetsıa ı ýstoıavshıısıa geopolıtıcheskıı rasklad v mıre.
Mırovaıa sıstema stala treshat po shvam v samyh raznyh regıonah mıra.
Planeta nýjdaetsıa v prınsıpıalno novoı versıı mırovogo porıadka, kotoraıa býdet ýchıtyvat poıavlenıe novyh sıl, novyh tendensıı, novyh vyzovov ı novyh lıs.
Mnogımı stranamı aktıvno sozdaıýtsıa novoe sverhmoshnoe orýjıe massovogo ýnıchtojenııa ı sredstva ego dostavkı, kotorye poka ne regýlırýıýtsıa mejdýnarodnym pravom.
Za poslednıe sto let mır perejıl ne odný sverhrazrýshıtelnýıý mırovýıý voıný.
No s ýchetom noveıshıh voennyh razrabotok ı nakoplennyh voorýjenıı, tretıa mırovaıa voına mojet stat posledneı.
V-chetvertyh, pomımo rosta konflıktnostı v mıre proıshodıt stolknovenıe raznyh globalnyh realıı.
Idet zametnyı sdvıg sentra globalnogo rosta v Azııý, kotoryı proıshodıt za schet podema Kıtaıa, Indıı, Indonezıı.
V «bolshoı dvadsatke» 7 gosýdarstv ýje predstavlıaıýt strany Vostoka.
Vozmojno, v býdýshem onı smogýt sozdat alternatıvý dolgovremennomý ıstorıcheskomý domınırovanııý Zapada.
Na etom fone my takje vıdım ýskorenıe vremenı ı proıshodıashıh peremen.
A tak nazyvaemye «shahmatnye doskı», «sıvılızasıonnye razlomy», «konsy ıstorıı» ı drýgıe konsepty ýje spısany v arhıv.
Sıstemnaıa transformasııa nyneshnego mıra – eto strategıcheskıı vyzov dlıa nashego naroda. My doljny byt gotovy prınıat ıh.
Za etı 30 let Kazahstan zakalılsıa seloı cheredoı jestkıh ekonomıcheskıh krızısov.
Nachınaıa s momenta raspada SSSR v nachale 1990-h ı azıatskogo «fınansovogo shtorma» 1998 goda do globalnyh ı kompleksnyh krızısnyh voln 2007 ı 2014 godov.
Bystro menıaıýshaıasıa mırovaıa sıtýasııa postoıanno trebýet ot nas reshıtelnostı, adaptıvnostı ı proaktıvnostı.
Dlıa etogo byl razrabotan strategıcheskıı plan razvıtııa do 2050 goda.
Nesmotrıa na «vneshnıe shtormy», my prodoljaem svoe razvıtıe soglasno prınıatym ranee planam.
My vstýpılı v gonký za svoe mesto v novom mıre, stremıas voıtı v klýb 30-tı naıbolee razvıtyh gosýdarstv planety.
Ýveren, chto prı prodoljenıı ýsılıı Kazahstan vpolne smojet voıtı v chıslo lıderov novogo mıra.
Osy oraıda men «Qazaqstan-2050» strategııasyndaǵy sózimdi qaıtalap aıtsam deımin.
Aldaǵy synaqtardan súrinbeı ótý bizdiń ózimizge, bekem birligimizge baılanysty.
Aýyzbirshilik pen turaqtylyq bolǵanda ǵana elimiz ósip-órkendeı alady.
Vse nashı dostıjenııa stalı vozmojnymı blagodarıa edınstvý nashego naroda, ego samootverjennomý trýdý vo blago sohranenııa nezavısımostı strany.
Iа lısh vypolnıal volıý ızbravshego menıa naroda.
Qazaq halqy birliktiń arqasynda jaýlaryn jeńip, eli men jerin saqtap qalǵan.
Qazaqty baǵyndyryp, bodan etý úshin handyǵyn tartyp alyp, júzge, rýǵa bólinýin aılakerlikpen paıdalanǵan.
Qazir de bizdiń elimizdiń tabystaryn kóre almaıtyn, baılyǵymyzǵa qyzyǵatyndar az emes.
Ony eshqashan umytpaýymyz qajet.
Olar ishimizge iritki salý úshin qoljaýlyq bolatyndardy, jetekke eretinderdi izdeıdi.
О́kinishke oraı, ondaılardy tabady.
Bul baıaǵy «bólip al da, bıleı ber» deıtin jymysqy saıasat.
Bizge tónetin eń úlken qaýip osy.
Táýelsizdiktiń qandaı qıynshylyqpen kelgenin zerttemeıtin, bilmeıtin jastar búgingi erkin kúninen, azat Otanynan aıyrylyp qalatynyn túsine bermeıdi.
Memleket buǵan jol bermeýi qajet.
Búkil halyq bolyp birlikti, tynyshtyqty qoldaý kerek.
Qazaq dál búgingideı ómirdi eshqashan kórgen joq. Aıyrylyp qalmaıyq.
Meniń elime aıtatyn negizgi ósıetim osy.
Uly Abaıdyń «birińdi, qazaq, biriń dos kórmeseń – istiń bári
