Ejelgi Ellada eliniń 1975 jylǵy Konstıtýsııasyna sáıkes zań shyǵarýshy bılikti bir palataly parlament júzege asyrady. 1952 jyldan beri grek parlamenti 300 depýtattan jasaqtalyp keledi. Parlament saılaýy tórt jylda bir márte ótedi. Alaıda, 2004 jyldan beri Grekııada birde-bir úkimet Konstıtýsııamen bekitilgen merzimde sońyna deıin jumys istemedi. Qazirgi úkimet bıyl qazan aıyna deıin otyrýy kerek edi, biraq oǵan jetkizbeı taǵy da kezekten tys parlament saılaýy ótti. Nelikten mundaı sheshim qabyldandy? Osyǵan az-kem toqtalyp óteıik.
Grekııanyń premer-mınıstri Aleksıs Sıpras prezıdent Prokopıs Pavlopýlostan merziminen buryn parlament saılaýyn ótkizý týraly suraǵandy jón dep sanady. Onyń mundaı sheshimge kelýine 26 mamyrda ótken Eýroparlament saılaýynda óziniń partııasy «Sırıza» solshyl radıkaldar koalısııasynyń jeńilisi yqpal etti. Partııa 24% daýyspen ekinshi orynǵa túsip qaldy, al odan joǵary bolǵan «Jańa demokratııa» partııasynyń enshisinde – 33% daýys. Osydan keıin úkimet basshysy jeńilisin moıyndap, «endi tek eki jol qaldy: kredıtorlarmen jasalǵan memorandýmdardan bas tartý nemese keıin sheginip, asketızm, daǵdarys jáne olıgarhtarǵa oralý» degen málimdeme jasady. Al buǵan jaýap retinde el prezıdenti parlamentti taratyp, osy jyldyń 7 shildesinde merziminen buryn saılaý ótkizýdi belgiledi.
Grekııanyń basty problemasy – qubylmaly ekonomıkasy. Eldi on jyl buryn daǵdarys jaılap, jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq 40%-ǵa jetti, bankter ydyrap, salynǵan ınvestısııalar ózin ózi aqtamady. Jarty mıllıon grek krızıstiń kesirinen óz elin tastap ketýge májbúr boldy. Bul jaǵdaıdy retteý týraly bastamalar ár kezeńdegi saılaýǵa óz yqpalyn tıgizip keledi. 2015 jyly úkimet «Sırıza» ókilderinen jasaqtalǵanda, bul quram biraz ýaqyt ústemdik qurady dep boljanǵan edi. О́ıtkeni osy partııaǵa halyqtyń basym bóligi tyǵyryqtan alyp shyǵady dep senim artty. Biraq sol senimge selkeý túskenin Eýroparlament saılaýy kórsetip berdi. Sodan Aleksıs Sıpras bılik pen halyq arasyndaǵy baılanysty qaıta bekitýdi durys kórip, ýaqyt uttyrmaı saılaýǵa kirisip ketti. Premer-mınıstr óziniń úkimeti Grekııany ekonomıkalyq quldyraýdan alyp shyqty, eńbekaqy men zeınetaqy ósti, az qamtylǵanǵandar járdemaqy alyp, birqatar salyq tómendetildi dep sanaıdy. Sondyqtan úkimettiń baǵdarlamasyn saılaýaldy ýáde retinde qoldanǵan Aleksıs Sıpras jeńiske degen úmitin joǵaltpaǵan edi...
Sonymen kezekten tys parlament saılaýy da artta qalyp, bılik basyna basqa partııa keldi. Basqa degeni – «Jańa demokratııa» partııasy. Kırıakos Mısotakıs bastaǵan ońshyl sentrıstik partııa 39,78% daýys jınap, parlamenttegi 300 orynnyń 158-in ıelendi. Saılaý kodeksine sáıkes eń kóp daýys jınaǵan partııa qosymsha mandattar enshileýge quqyly. Al ekinshi orynǵa túsken Aleksıs Sıpras jetekshilik etetin solshyl radıkaldar koalısııasy 31,56% daýyspen parlamentten 86 oryn aldy. Sondaı-aq 3% daýystan joǵary alǵan taǵy tórt partııa parlamentke iligip, 9-dan 22 orynǵa deıin ıelene alady. Sóıtip 2019 jylǵy parlament saılaýynda 8% basymdyqpen bılik basyna kelgen «Jańa demokratııa» partııasynyń kóshbasshysy Kırıakos Mısotakıs Grekııanyń jańa premer-mınıstri retinde ant qabyldady. Saltanatty rásim Afınadaǵy prezıdent saraıynda Prokopıs Pavlopýlostyń qatysýymen ótti.
О́tken aptanyń basynda Grekııa úkimetiniń jańa quramy atalyp, oǵan 51 adam, 17 mınıstrlik kirdi. Kabınettiń 21 múshesi basqarýshy partııaǵa kirmeıdi jáne parlament músheleri emes. Taǵaıyndalǵan mınıstrler 9 shilde kúni grek halqynyń múddesine qyzmet etýge ant berdi.
Grekııada 2008 jyldan bergi daǵdarystyń salqyny áli baıqalady. Jańa úkimet basshysy Kırıakos Mısotakıs reforma jasap, salyqtardy tómendetýge, ınvestısııa tartýǵa, ekonomıkany kúsheıtýge ýáde berdi. Eldegi buqaralyq aqparat quraldary taratqan habarlar boıynsha halyqtyń deni Kırıakos Mısotakıstiń oń ózgerister jasaıtynyna senim artady. Jańa premer-mınıstr eldegi saıası áýletterdiń birinen shyqqan. Ol – burynǵy úkimet basshysy (1990-1993 jj.) Konstantınos Mısotakıstiń uly.
Depýtattardyń ant qabyldaýynan keıin jańa quramdy parlamenttiń alǵashqy otyrysy 17 shildede ótedi.
