Nur-Sultanda erkin kúresten álem chempıonaty ótedi

Otandyq erkin kúrestiń eń­sesi bıik dep aıta almaımyz. Táý­el­sizdik alǵannan keıin Qazaqstan quramasy álem chempıonatynda 21 márte kúsh synasty. Sonyń teń jartysynyń kóbinen qorjynymyz bos qaıtty. Atap aıtsaq, 1993 jy­ly – Toronto, 1994 jyly – Ystanbul, 1998 ben 2002 jyldary – Tehran, 1999 jyly – Ankara, 2001 jyly – Sofııa, 2006 jyly – Gýanjoý, 2007 jyly – Baký, 2013 jyly – Býdapesht, 2014 jyly – Tashkent jáne 2015 jyly – Las-Vegasta ótken birinshilikte jigitterimiz tegisteı utyldy.

Tórtkúl dúnıeniń apaıtósteri jınalǵan jarystarda 10 ret týymyz kókte jelbiredi. Atap aıtsaq, 1995 jyly Atlantada Elmádı Jabraıylov (82 kılo) kúmis medaldy enshiledi. Kezinde KSRO men TMD quramalary sapynda álem jáne Eýropa chempıony atanyp, Barselona Olımpıadasynda ekinshi orynǵa taban tirgen sheshen jigiti Qazaqstanǵa álem chempıonatynyń alǵashqy júldesin syıǵa tartty. AQSh-taǵy jarystyń fınalynda Elmádı jergilikti sportshy Kevın Djeksonǵa ese jiberdi. Dál osy balýannan ol 1992 jylǵy Olımpııa oıyndarynyń aqtyq synynda da utylǵan bolatyn.   

1997 jyly Krasnoıarskide Máýlen Mamyrov (54 kılo) qola júldeni qanjyǵasyna baılady. Bastapqy básekelerde qytaılyq Lı Jengýı, ýkraınalyq Aleksandr Zaharchýk jáne mońǵolııalyq Temendemberel Zýnbaıandy utqan qandasymyz Soltústik Koreıanyń saıypqyrany Chın Chý-Donǵa jol berdi. Jubanysh kezdesýde ırandyq Reza Muhammadıden mereıi ústem bolǵan Amanjol Buǵybaevtyń shákirti úshinshi oryn úshin tartysta joǵaryda esimi atalǵan Ýkraına ókilinen taǵy da aılasyn asyrdy.

2003 jyly Nıý-Iorkte Gen­na­dıı Lalıev (74 kılo) úshinshi tuǵyrǵa taban tiredi. Túsiphan Saı­hanov baptaǵan balýannyń tek belarýssııalyq Murad Gaı­da­rovqa ǵana áli jetpedi. 2005 jy­ly Magomed Krýglıev (84 kılo) dál sol nátıjeni qaıtalady. Ol grýzııalyq Revaz Mın­do­rash­vılıden utyldy. 2009 jyly Hernıngte Leonıd Spırıdonovke (66 kılo) de qola medal buıyrdy. Qazaqstandyq sportshy ırandyq Mehdı Tagavıge tize búkti. 2010 jyly Máskeýde Ábilhakim Shápıev (74 kılo) úshinshi satyǵa jaıǵasty. Bir aıta keterligi, bul balýandardyń barlyǵy da legıonerler. Lalıev – osetın, Krýglıev – lezgın, Spırıdonov – ıakýt, Shápıev – avar. Soǵan qaramastan halyqaralyq arenada bizdiń eldiń sporttyq dańqyn arttyrýǵa eleýli eńbek sińirdi.

2011 jyly Ystanbulda ja­laýy jelbirgen jarys barsha qazaq jankúıerleriniń jadyn­da uzaqqa deıin saqtalary anyq. Túrkııa tórinde qos birdeı qan­da­symyz jeńis tuǵyrynan qol bulǵady. Grekııalyq Iohanıs Iva­nı­dıs, ázerbaıjandyq Mahmud Magomedov, qyrǵyzstandyq Nur­lan Mákenálıev jáne armenııalyq Mıhran Djabýrıannan aılasyn asyrǵan Dáýlet Nııazbekov (55 kılo) reseılik Vıktor Lebedevke ese jiberdi. Perýlyq Pastor Errera, ırandyq Mustafa Ahajanıozozonbalah, kýbalyq Alehandro Valdes Tobıer jáne grýzııalyq Malhaz Zakııadan basym túsken Dáýren Jumaǵazıev (60 kılo) Pýerto-Rıkodan kelgen Franklın Gomeske jol berdi. Sóıtip, qazaqtyń qos óreni qola medaldy moıyndaryna ildi.

2016 jyly Olımpıada baǵ­dar­lamasyna enbegen salmaq dáre­jeleri boıynsha dúnıejúzilik doda Býdapeshte ótti. Vengrııanyń bas shaharynda Nurlan Bekjanov (70 kılo) úshin qýandyq. Nebir myqty qarsylastaryn qapy qal­dyr­ǵan qandasymyz fınalda re­seılik Magomed Qurbanálıevten utylyp, kúmis júldeni oljalady. 2017 jyly Parıjde Aqjúrek Ta­ńatarov (70 kılo) atoı saldy. 31 jastaǵy ardager sportshy úndis­tandyq Qumar Amıt Dhanhar, moń­ǵolııalyq Manbahnaran Ganzorıg, ózbekstandyq Ihtıer Navrýzov jáne túrkııalyq Jaqyp Gordy jeń­di. Ol tek Kýbadan Italııaǵa qo­nys aýdaryp kelgen Frank Cha­mısonyń osal tusyn taba almady.      

Byltyr Býdapeshte ótken álem chempıonatynda Nurıslam Sanaev (57 kılo) kúmis medal ıelendi. Ol Tyva Respýblıkasynyń týmasy. 2014 jyly Reseıden Qazaqstanǵa qonys aýdardy. Rıo Olımpıadasy men álem chempıonattarynnan Nurıslam oljasyz oralǵanymen, ózge iri jarystarda jap-jaqsy nátıje kórsetti. Majarstanda da Sanaev óte jaqsy kúresti. Sa­moalyq Djosh Faılaýga, ýkraı­nalyq Armen Arakelıan, túrkııalyq Súleıman Atlı jáne amerıkalyq Tomas Patrık Gılmandy esh qınalmaı utqan ol fınalda Eýropa chempıonatynyń eki dúrkin júldegeri, reseılik Zaýr Ýgýevpen teń dárejede aıqasty. Tarazy basy teńselip turǵan tusta tóreshi jerlesimizge joq jerde eskertý jasap, qasaqana túr­de jeńisti qarsylasyna usta­typ ji­berdi.

Qorytyndylaı kelsek, álem chempıonattarynda Qazaq­stan­nyń erkin kúres sheberleri 3 kúmis pen 8 qola medaldy olja­lady. О́kinishike qaraı, osy kúnge deıin birde-bir otandasymyz aıtýly dodada ánura­nymyzdy shyrqata alǵan joq. Sta­tıstıkalyq málimetterge súıen­sek, ultaraqtaı ǵana jeri bar, halqynyń sany áldeqaıda az el­derdiń ózderi bizdiń aldymyz­dy bes orap turǵanyn ańǵarý qıyn emes. Bıyl kúzde Nur-Sul­tan­da ótetin dúnıejúzilik dodada sol ol­qylyqtyń orny tolady degen senimdemiz.