Álem • 25 Shilde, 2019

Ulybrıtanııada premer aýysty

310 ret

kórsetildi

6 mın

oqý úshin

О́tken seısenbi kúni Ulybrıtanııada Konservatıvtik partııa kóshbasshysy saılaýynyń ekinshi, sheshýshi kezeńiniń qorytyndysy jarııa etilip, buryn eldiń Syrtqy ister mınıstri jáne London qalasynyń meri qyzmetterin atqarǵan Borıs Djonsonnyń jeńip shyqqany belgili boldy.

Serik ÁBDIBEK

Eýroodaqtan shyǵýdy jaqtaýshy

Bul jeńis endi bıleýshi partııanyń basshysy retinde B.Djonsonǵa el úkimetin basqarýǵa múmkindik beredi. Jańa premer-mınıstrdiń aldynda «Brexit» jobasyn júzege asyrý jáne konservatorlardyń pozısııasyn nyǵaıta túsý mindeti tur.

Borıs Djonson jańa laýazymyna resmı túrde keshe kiristi. Burynǵy premer Tereza Meı «Brexit»-ti júzege asyrýdaǵy sátsizdikterinen keıin partııa basshylyǵynan ketetinin málimdep, óziniń dármensizdigi men sharasyzdyǵyn moıyndaǵan bolatyn. Tıisinshe, keshe el parlamentinde sońǵy ret sóz alǵan soń Tereza Meı Býkıngem saraıyna attanyp, Ulybrıtanııanyń 93 jastaǵy patshaıymy Elızaveta II qabyldaýynda bolyp, premerlikten bosatýdy surady. Ári qaraı qalyptasqan dástúr boıynsha B.Djonsondy qabyldap, úkimet quramyn jasaqtaýdy qolǵa alýdy suraıdy. Bul – aǵylshyn bıliginiń formaldy tártibi.

Djonsonnyń jeńisi Brıtanııa tarıhyndaǵy azshylyq úkimetiniń partııaishilik saılaý jolymen aýysýy bolyp otyr.

Borıs Djonson jańa qyzmetke saılana salysymen 31 qazanǵa deıin Ulybrıtanııany Eýroodaqtan shyǵarýǵa, eldi biriktire otyryp, oppozısııalyq Leıborıstik partııa jetekshisi Djeremı Korbınnen basym túsýge ýáde etti.

Oǵan jaýap retinde D.Korbın: «Djonson baılarǵa arnalǵan salyqty tómendetýge ýáde etilgen jáne Eýroodaqtyń kelisiminsiz-aq «breksıt» alýǵa negizdelgen baǵdarlama arqyly 100 myń adamdyq toptyń atynan tańdaldy. Endi ol eldiń alar baǵytyna mańyz berip oılanýy kerek. EO quramynan kelissózsiz shyǵý medısınalyq maqsattaǵy taýarlar kelisimin shekteıdi, aýyl sharýashylyǵy men ónerkásipke, jalpy ekonomıkaǵa nuqsan keltiretindikten, Borıs Djonson Donald Tramppen saýda kelisimin jasaýǵa májbúr bolady, biraq ol kelissózderdi Djonson álsiz jaqtyń pozısııasynan júrgizedi», dep ún qatty.

Al Amerıka prezıdenti bolsa Djonsonnyń tanymaldyǵyn onyń «brıtandyq Tramp» degen laqap atyna baılanysty ekenine rııasyz senim bildirip otyr.

О́z kezeginde London qalasynyń meri Sadyq Han «Breksıt» máselesinde jańa premerdiń ustanymymen kelispeıtinin aıtady. Ulybrıtanııanyń Eýropalyq Odaqpen kelisimsiz at quıryǵyn kesýi jumys oryndarynyń tapshylyǵyn týdyrady, ekonomıkalyq ósimdi tejeıdi, halyqtyń ál-aýqatyna keri áserin tıgizedi dep topshylaıdy.

Mine, osyndaı pikir qaıshylyqtarynan keıin Borıs Djonsonnyń Ulybrıtanııa premer-mınıstri laýazymyna taǵaıyndalýyn jaqtaýshylar men qarsy top London kóshelerine shyǵyp ketti. Al oppozısııa bolsa, jańa kóshbasshyǵa senimsizdik bildirýge qamdanyp jatyr.

Shyqqan teginde jaqyndyq bar

55 jastaǵy Borıs Djonson Nıý-Iork qalasynda dúnıege kelgen jáne 2016 jylǵa deıin AQSh azamaty da bolǵan. Tolyq nyspysy – Aleksandr Borıs de Pfeffel Djonson. Biraq bizdi qyzyqtyrǵan másele basqa – Borıs Djonson Osmanly memleketiniń sońǵy Ishki ister mınıstri bolǵan Alı Kemaldyń shóberesi. Mamandyǵy jýrnalıst bolǵan atasy 1920-shy jyldary qaza tapqan. Al ákesi Stenlı Djonson Konservatıvtik partııanyń qatarynda júrip, Dúnıejúzilik bankte jumys istegen, Eýroparlamenttiń múshesi bolǵan.

Ájesi de Kavkaz aýmaǵynan Túrkııaǵa aýǵan sherkes qyzy eken. Jalpy, B.Djonsonnyń naǵashylaryn da osal deýge kelmeıdi – aqparat quraldary jańa premerdiń anasy Ulybrıtanııa koroli II Gersogtiń tuqymynan ekenin jarysa jazyp jatyr.

Saıasatkerdiń ózi brıtandyq kóptegen áriptesterine tán qalyppen Iton jáne Oksfordta bilim alǵan. Oqyp júrip, Oksford pikirtalas odaǵynyń teń tóraǵasy retinde kózge túsken. Eńbek jolyn jýrnalıstik saladan bastap, The Times basylymynda azdy-kópti jumys istegen. Biraq álemge áıgili gazetten jalǵan derekterdi qoldanǵany úshin qýylypty. Keıinnen The Daily Telegraph basylymynda jumys isteı júrip, naǵyz eýroskeptık bolyp qalyptasqan.

Al 1997 jyldan beri úlken saıasatqa belsene aralasyp, mınıstr laýazymynan London merine deıingi dárejege kóterildi. Jalpy, B.Djonson televızııalyq shoýlarǵa jıi qatysyp, ótkir pikirleri arqyly eldiń ishinde tanymaldyǵyn arttyra túsken. Onyń sol shoýlardaǵy búırekten sıraq shyǵaratyn oılary bedelin ósire túskeni de anyq.

2016 jyly Borıs Djonson parlamentke oralýdy kókseıdi. Bir qyzyǵy, onyń ornyna London basshysy bolyp bul qyzmetti ıelengen tuńǵysh musylman Sadyq Han qaldy. Al B.Djonsonnyń túbi túrik bolǵanymen, musylmandarǵa da, túrki álemine de ishtartqan kezi belgisiz. Kerisinshe, joǵaryda aıtylǵandaı, ur da jyq minezi arqyly oqshaýlanyp turatyn ımperııalyq pıǵyldaǵy saıasatkerdiń musylmandar men Afrıka týraly aıtqan sózderi kópshiliktiń narazylyǵyn týǵyzǵan. Syrtqy ister mınıstri bolyp turǵan ýaqytynda el úkimetiniń basshysymen «Breksıt» máselesi boıynsha kelise almaı, qyzmetinen ketti.

Aqparat kózderindegi málimetterge qaraǵanda, eki ret úılengen B.Djonsonnyń tórt balasy bar eken.

Jalpy, áńgime basynda B.Djonsonnyń aldynda turǵan mindet – Ulybrıtanııany eshqandaı mámilesiz Eýropalyq odaqtan bólip shyǵarý ekenin aıttyq. Saıasatker bul joldaǵy kedergilerden taısalmaı, birbetkeı minezi arqyly maqsatyna jetpeı tynbaıtyndaı kórinedi. Ol keskin-kelbeti de ózine uqsaıtyn amerıkalyq áriptesi Donald Tramptyń saıası bıliktegi jetistikterin qaıtalaýdan úmitti ekenin jasyrmaıdy. Biraq onyń bul pıǵylyna brıtandyq órkenıet kóne qoısa jaqsy...