Kelissózder sabasyna tústi
Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstrliginiń úılestirýimen ótken halyqaralyq mańyzdy sharaǵa Reseı delegasııasyn RF prezıdentiniń Sırııa jónindegi arnaıy ókili Aleksandr Lavrentev, Túrkııa delegasııasyn Syrtqy saıası vedomstvo basshysynyń orynbasary Sedat Onal, Iran delegasııasyn Syrtqy ister mınıstriniń saıası ister jónindegi joǵary kómekshisi Alı Asgar Hadjı bastap keldi. Eń bastysy, atalǵan kezdesýge Sırııadaǵy eki qaqtyǵysýshy tarap – Sırııanyń BUU-daǵy turaqty ókili Bashar ál-Djaafarı bastaǵan SAR úkimettik delegasııasy jáne Ahmad ál-Toýma bastaǵan qarýly oppozısııa ókilderi tolyq qatysyp, belsendilik tanytty.
Kezdesýdiń taǵy bir jańalyǵy retinde Astana formatyndaǵy buǵan deıingi kelissózder negizinde qabyldanǵan sheshimge sáıkes Irak pen Lıvan delegasııalarynyń atalǵan proseske baıqaýshylar retinde qatysýyn aıtýǵa bolady.
Baıqaýshylar qatarynda burynǵysynsha BUU men Iordanııanyń da delegasııalary boldy. 13 raýndtyń birinshi kúni buǵan deıingi kelissózder qalpymen, «jabyq esik» jaǵdaıynda ekijaqty jáne kópjaqty tehnıkalyq konsýltasııalardan quraldy. Onyń ishinde tutqyndardy bosatý, qaza tapqandardyń denelerin tabystaý jáne iz-túzsiz joǵalǵandardy izdestirý máselelerine tikeleı aralasý maqsatynda Nur-Sultanǵa BUU Bosqyndar isteri jónindegi joǵarǵy komıssary basqarmasy jáne Halyqaralyq Qyzyl Krest komıtetiniń ókilderi arnaıy kelgendikten, bul jónindegi kelissózderdiń óte tartysty ótkeni de ańǵaryldy.
Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstrligi Azııa jáne Afrıka departamentiniń dırektory Erjan Muqashtyń aıtýynsha, taraptar Sırııanyń Idlıb provınsııasynda oq atýdy toqtatýǵa basa mańyz bergen. Sonymen qatar Sırııanyń bolashaǵyn anyqtaıtyn ári retteıtin Konstıtýsııalyq komıtet qurý máselesi de ótkir talqylanǵan.
Al kelissózderdiń ekinshi kúngi jalpy otyrysynda Qazaqstan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko: – 2017 jyldan beri Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń qoldaýymen júzege asyrylyp kele jatqan bul prosess Sırııada beıbitshilikti ornatý jolynda orasan zor jetistikke jetkeni sózsiz, – dep sóz bastady.
Negizi Astana prosesiniń jemisin kelissózderge belsene qatysqan barlyq taraptardyń joǵary baǵalap otyrǵany da ras. О́ıtkeni buǵan deıingi kelissózder nátıjesinde shıelenisterden jáne oq atýdan bosatylǵan aımaqtar qurylyp, gýmanıtarlyq dálizder ashylǵan bolatyn. Osy arqyly Sırııadan údere kóship, bas saýǵalaǵan bosqyndarǵa pana tabyldy. Sonymen qatar Astana prosesi bosqyndardyń gýmanıtarlyq kómekpen qamtamasyz etilýine zor yqpalyn tıgizýde.
Jalpy, Jeneva, Vena men Nur-Sultan jáne basqa da óńirlerdegi kelissózder barysynda taraptar buǵan deıin bir ústel basynda otyryp, jaǵa jyrtysýǵa deıin barsa, bul joly olardyń beıbitshil, ymyrashyl usynystary ortaq múdde jolynda uıysyp jatty. Alaıda bul jaǵdaı Sırııada mamyrajaı tirshilik ornap, soǵys órti múldem toqtatyldy degendi bildirmeıdi.
13 taraýly málimdeme jasaldy
Kelissózge qatysqan taraptardyń birlesken málimdemesin jýrnalıster aldynda Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko oqyp berdi. Bas-aıaǵy 13 taraýdan turatyn aýqymdy qujatta Iran Islam Respýblıkasy, Reseı Federasııasy jáne Túrkııa Respýblıkasy Astana prosesiniń kepilger memleketteri retinde aldymen BUU jarǵysynyń maqsattary men prınsıpterine súıene otyryp, Sırııa Arab Respýblıkasynyń egemendigin, táýelsizdigin, birligin jáne aýmaqtyq tustastyǵyn saqtaýǵa nıetti ekendikterin bildirgen.
Sonymen qatar Idlıb aýmaǵyndaǵy qalyptasqan jaǵdaıdy talqylaı kele, buǵan deıingi kelisimderge sáıkes, atalǵan aýmaqtaǵy tynyshtyqty saqtaýǵa kúsh salatyndaryn aıta kele, «Heıat Tahrır ash-Sham» terrorıstik uıymynyń belsendiliginiń artqanyna alańdaýshylyq bildirip, DAISh, «Djabhat an Nýsra» jáne BUU Qaýipsizdik keńesi qaýipti dep tanyǵan basqa da uıymdardy túbegeıli joıýǵa mańyz beretindikterin málimdedi.
Kepilger memleketter Sırııanyń soltústik-shyǵysyndaǵy jaǵdaıdyń turaqtanyp, qaýipsizdikti qamtamasyz etý tek eldiń egemendigi men aýmaqtyq tutastyǵyn syılaý negizinde júzege asatyndyǵyna kelisti.
Birlesken málimdemede kepilger memleketter Astana formatynda qurylǵan salalyq Jumys tobynyń kúshimen buǵan deıin terrorıstik uıymdardyń qolynda bolǵan adamdardy qutqarý boıynsha 31 shilde kúni kezekti operasııanyń sátti ótkenin de rızashylyqpen qabyldaǵandaryn aıtty. Osyǵan baılanysty aldaǵy ýaqytta da Jumys tobynyń is-áreketin belsendirek júrgizý usynyldy.
Kepilger memleketter Sırııa aýmaǵynda barlyq sırııalyqtarǵa kórsetiletin eshqandaı talapqa, shartqa negizdelmegen gýmanıtarlyq kómektiń aıasyn keńeıtý boıynsha ýaǵdalasqan.
– Sırııadaǵy gýmanıtarlyq jaǵdaıdy jaqsarta túsý maqsatynda jáne saıası retteý prosesinde halyqaralyq qoǵamdastyqty, BUU jáne onyń gýmanıtarlyq agenttikterin Sırııaǵa kómek kórsetýge, onyń ishinde buǵan deıin de qalpyna keltirilgen negizgi ınfraqurylym nysandaryn – sý jáne elektr energııasy kózderin, mektepterdi, aýrýhanalardy qalpyna keltirip, sondaı-aq gýmanıtarlyq turǵydaǵy mınadan tazalaý jumystaryn júrgizýge at salysýǵa shaqyramyz, – dedi birlesken málimdeme mátinin oqyǵan Qazaqstan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary R.Vasılenko.
Múddeli taraptar Sırııaǵa gýmanıtarlyq kómek kórsetýge baılanysty halyqaralyq konferensııa ótkizýdiń bolashaǵyn da talqyǵa salǵan.
Sonymen qatar eline oralýǵa nıetti bosqyndardyń bas amandyǵyn qamtamasyz etýge kúsh salyp, qoldaý kórsetý boıynsha da ortaq mámilege kelgen.
Túrkııa, Reseı jáne Iran ókilderiniń birlesken málimdemesiniń sońynda Nur-Sultan qalasynda Astana prosesiniń on úshinshi kezeńiniń tabysty ótýine baryn salǵan Qazaqstan tarapyna rızashylyq bildirip, Astana formatyndaǵy kelesi halyqaralyq otyrysty bıylǵy jyldyń qazan aıynda ótkizý jóninde sheshim qabyldanǵany aıtylǵan.
Joǵaryda aıtylǵandaı, Sırııadaǵy atysty toqtatyp, elde tynyshtyq pen turaqtylyqty qalyptastyrý áli de birtalaı kúsh-jigerdi qajet etetini sózsiz. Munyń aýjaıy plenarlyq otyrystan keıingi taraptar kezektese ótkizgen baspasóz máslıhatynda baıqaldy. Bir ústel basyna jıylyp, birqatar ortaq máseleler boıynsha kelisimge qol qoıylǵanymen, qarsylastardyń árbir sózinen óshpendilik yzǵarynyń lebi ańqyp turdy. Onyń ústine taǵdyry talan-tarajǵa túsken Sırııanyń, sırııalyqtardyń múddesinen buryn, qarsylastardyń qoltyǵyna sý búrikken qoldaýshylarynyń arman-maqsattary da menmundalap turǵandaı áser qaldyrdy. Degenmen osymen on úshinshi kezeńi artta qalǵan Astana prosesi beıbit halyqtyń tynyshtyǵyn saqtaýǵa, bosyp ketken jurtty qamqorlyqqa alýǵa úlken yqpal etkeni sózsiz. Áli kúnge soǵys aýmaǵynda mıllıondaǵan jazyqsyz adam halyqaralyq teke-tiresterdiń qurbany bolyp otyr. Halyqaralyq terrorızmniń tetigin ustaǵandar úshin qarapaıym halyqtyń taǵdyry bas aýyrtarlyq másele emes. Sırııa aýmaǵynda álemniń nebir memleketteriniń qarý ustaǵan sodyrlary qan tógip, qyrǵyn jarylys jasap, Sham óńirin qasaphanaǵa aınaldyrdy.
Dál osyndaı jaǵdaıda Qazaqstannyń Sırııa aýmaǵyndaǵy azamattaryn, onyń ishinde beıkúná balalardy qutqarýǵa baǵyttalǵan gýmanıtarlyq sıpattaǵy «Jýsan» operasııasyn halyqaralyq qoǵamdastyq joǵary baǵalap, qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Tipti Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstri Beıbit Atamqulovtyń AQSh-qa sapary barysynda Amerıkanyń memlekettik hatshysy Maıkl Pompeo «Jýsan» operasııasyna mán berip, zertteýge turatyn másele dep baǵalaǵan. Munyń ózi elimizdiń syrtqy saıasattaǵy basymdyqtarynyń salmaqty ekendiginen habar beredi. Al Astana prosesi de osyndaı joǵary deńgeıdegi kelissózder arqyly ómirsheńdigin moıyndatyp keledi.
