Qasqasýdyń qadiri: Shetel kompanııalary qyzyǵyp otyrǵan joba qashan júzege asady?

Jobaǵa jumsalǵan mıllıondar

Tólebı aýdanyndaǵy Qasqasý shatqa­lyn­da taý shańǵysy kýrortyn salý ıdeıa­sy ótken ǵasyrdyń 80-shi jyldary bas­taý alǵan eken. Sonaý Bosnııa jáne Gersegovınanyń astanasy Saraevoda 1984 jyly qysqy Olımpıada ótkennen keıin Qazaqstannyń basshylyǵy ıýgos­la­­vııalyq mamandardy respýb­lı­ka­da taý shańǵysy keshenin salý úshin qo­laı­ly oryndardy tańdaýǵa sha­qyr­ǵan. Sonda osy Qasqasý aýmaǵy laıyq dep tanylǵan eken. «Qasqasý» taý shańǵysy kesheni jobasyn júzege asyrý aýmaǵy Batys Tıan-Shan taýynyń О́gem jotasyn qamtıdy jáne úshinshi megapolıs Shymkentten 60 shaqyrymǵa jýyq qashyqtyqta ornalasqan. Al keshenniń shańǵy trassasyn 1 880 – 3 155 metr bıiktik aımaǵynda salý jos­par­lanǵan. Salystyrý úshin aıtar bolsaq, Shymbulaq 2 260-den 3 163 metr bıiktikte ornalasqan. Bul úlken kólem­de­gi qarly aýmaq ekeni jáne munda jylyna 8 aı shańǵy tebýge múmkindik bary da aıtylǵan. Joba 1990 jyly bastaý alyp, ıýgoslavııalyq «Energoınvest» kompanııasy Qasqasý shatqalynda taý shańǵysy týrızmin damytý múmkindigine zertteý jumystaryn júrgizedi. Qurylys jumystary da bastalǵan bolatyn. Biraq qarjynyń tapshylyǵyna baılanysty toqtap qalǵan. Araǵa jyldar salyp, ıaǵnı 2007 jyly atalǵan joba qaıta qolǵa alynady, al 2009 jyly «Saıram-О́gem» memlekettik tabıǵı ulttyq saıa­ba­­ǵyna qarasty aýmaqtan 56,8 gektar jer telimi bólingen. Degenmen, jobany odan ári júzege asyrýǵa qarjy má­se­lesi taǵy da qolbaılaý bolady. Jo­baǵa oraı Kanadanyń «Ecosign Mountain Resort Planners» kompanııasymen «Qasqasý» týrıstik rekreasııalyq keshe­niniń sheberlik-jospary ázir­len­gen. «Colliers International» kompanııasymen marketıngtik zertteý jáne taý shańǵysy týrızmi naryǵyn taldaý jumystary júrgizilip oń qory­tyn­dy­lar alynǵan. Iаǵnı, nysandy salýǵa otandyq jáne sheteldik ınvestorlar tarapynan qyzyǵýshylyq sol jyldary da týyndaǵan. Degenmen, qajetti ın­fra­­qurylym júrgizilmegendikten, taý shańǵysy keshenin salý sóz júzinde ǵana qa­lyp qoıǵan.

Odan keıin, ıaǵnı 2011 jyly eli­miz­­degi halyqaralyq standarttarǵa saı keletin «Qasqasý» týrıstik rekrea­sııa­lyq kesheniniń ınjenerlik-kom­mý­nıkasııalyq jelileriniń qurylys jo­ba­sy jasaldy. Al osydan 6 jyl­daı ýaqyt buryn Senatta joba jú­ze­ge asyrylmasa, eseptik shyǵyndar eskirip, jobanyń merzimi aıaqtalatyny da málimdelip, júzege asyrý úshin belgi­li mólsherde qarajat bóliný qa­jet­­tigi aıtylǵan depýtattyq saýal da Úkimetke joldanypty. Atalǵan jo­ba­nyń tujyrymdamasy uzyndyǵy 34 shaqyrym bolatyn 19 shańǵy trassasyn salý, 8 zamanaýı kabeldik lıftilermen jabdyqtaý syndy damyǵan ınfraqurylym qurýdy kózdeıdi. Joba bastamashylarynyń málimdeýinshe, «Kaskasu» álem jurty qysy-jazy japa-tarmaǵaı baryp demalyp jatatyn Alpidegi «Courchevel» jáne basqa da tanymal qysqy demalys oryndaryna balama bolý múmkindigine ıe, shatqaldyń parametrleri taý shańǵysy kýrortyn salý úshin óte yńǵaıly. Josparlanǵan taý shańǵysy kýrorty nysandary ara­synda meıramhanalar men fıtnes-orta­lyqtar ǵana emes, buqaralyq jáne jeke is-sharalardy ótkizýge arnalǵan ǵıma­rattar da bar. Akvapark qurylysy, at sporty ortalyǵy, qaraý alańdary qa­ral­ǵan. Sondaı-aq jaıaý serýendeý, velosportpen, alpınızmmen, raftıngpen aınalysatyn belsendi demalys ortalyǵy syndy basqa da nysandar josparlanyp, taýly betkeılerde bir mezgilde 5000 adamnyń syrǵanaýyna múmkindik jasalatyny da aıtylǵan-dy. Sarapshylardyń pikirinshe, keshenniń óte yńǵaıly ornalasýy, alańnyń ashyq­ty­ǵy, vegetasııalyq maýsymnyń shekarasynda ornalasqan aýdannyń kishkene betkeıleri, eń taza taýǵa jaqyn bolýy týrıstik nysandardyń qurylysyna oń yqpal etedi. Keshenniń qurylysy shama­men 1500 jumys ornyn ashý­ǵa múmkindik beretini de aıtyldy. Injenerlik kommýnıkasııalardyń qu­nyn eskere otyryp, jobaǵa salynatyn jalpy ınvestısııa kólemi 94 mlrd teńgeni quraıdy. Degenmen, bul soma birneshe ret ózgergen. Mamandardyń esebinshe, birinshi kezeńniń quny 112 mln dollarǵa baǵalanýda, ınjenerlik ınfraqurylym quny ártúrli baǵalar boıynsha 1,5-2 mlrd teńge bolady.

Taý shańǵysy kýrortynyń ishki ınfra­­qury­lymynyń tehnıkalyq-ekono­­mı­kalyq negizdemesin ázirleýdi jeke ın­ves­torlar júrgizgen. Qarjyny, ıaǵ­nı 108 mln teńgeni «Eristyle-Kazakhstan» JShS jáne «Kaskasu Resort» kompanııasy tólegen. 2011 jyly nysan 2010-2014 jyldarǵa arnal­ǵan elimizdegi týrızmdi damytýdyń salalyq baǵdarlamasyna engizildi. 2014 jyldyń sáýirinde «Eristyle-Kazakhstan» JShS jáne «Samuryq-Qazyna» jyljymaıtyn múlik qory» AQ arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıylyp, sol jyldyń jeltoqsanynda birlesken kásiporyn qurý týraly kelisim jasaldy. Sol 2014 jyly «Bıznestiń jol kartasy-2020» memlekettik baǵdar­lamasy boıynsha ınjenerlik-kom­mý­nı­kasııalyq jelilerdi jetkizý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 198 mln teńge bólindi. Aımaqtyq bıýdjet 100 mln teńge qarjy qosty. Al 2015 jyly oblystyń qazynasynan 150 mıl­lıon teńge jiberildi. Kýrorttyq jobany qarjylandyrýǵa bólingen bıýd­jet qarajattary bul ǵana emes. Ob­lys bıýdjetinen jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleýge buryn bólingen 200 mln teńge, elektrmen jáne sýmen jabdyqtaý jelilerin shyǵarýǵa 448 mln teńge jumsalǵanyn aıta ketelik. «Bıznestiń jol kartasy-2020» mem­le­kettik baǵdarlamasy aıasynda da kópir­ler men joldardy salýǵa qarajat bó­lin­di.

Toń jibip, seń qozǵaldy

Alaıda qyrýar qarjy bólingen aýqymdy joba umytyla bastaǵan edi. Tıisti mınıstrlikterge joldanǵan bıýd­jettik ótinimder de qoldaý tappapty. Degenmen, jyldar ótse de qadiri qash­pa­ǵan, qajettiligi joǵalmaǵan, kerisinshe suranys artqan jobaǵa bıyl sheteldik kompanııalar qyzyǵýshylyq tanyta bas­tady. Jergilikti ákimdik te ınvestorlar tartýǵa múddelilik bildirýde.

Jýyrda oblys ákimi О́.Shókeev «Qasqasý týrıstik-rekreasııalyq ke­she­ni» jobasyna respýblıkalyq bıýdjetten 2020 – 2021 jyldarǵa 22 mıllıard teńge qarastyrylǵanyn málim etti. Birinshi kezeńinde jylyna 45 000 – 110 000 týrıst qabyldaýǵa múmkindigi bar jobanyń qurylysy barysynda 1900 jáne iske qosylǵanda 400 turaqty jumys ornyn ashý josparlanýda. Sondaı-aq Tóle bı aýdany, Qasqasý eldi mekeni, ««Eco Village Kaskasu» demalys aımaǵynda «Qasqasý» taý shańǵysy kýrortyn damytý boıynsha halyqaralyq sarapshylardyń qatysýymen ótken dóńgelek ústelde joba jan-jaqty talqylandy. «Chaudhary Group (CG Global)» transulttyq kompanııasynyń basqarma tóraǵasy Bınod Chaýdharı oblys basshylyǵymen kezdesýde «Qasqasý» taý shańǵysy kýrortyna laıyq qonaq úıler men ınfaqurylym júıelerin tartpaq nıetin bildirgen bolatyn. Úndi kompanııasy jobany júzege asyrý úshin Ispanııa nemese Shveısarııadan tájirıbeli mamandardy tartýdy kózdep otyr. Sheteldik kompanııalardyń qyzy­ǵýshylyq tanytýy beker emes. Sarap­shy­lar­dyń málimdeýinshe, qazirgi zamanǵy taý shańǵysy kýrortynyń qurylysy óńirde qysqy sportty damytýǵa septigin tıgizip, otandyq týrızm ındýstrııasy qyzmetiniń básekege qabilettiligi men sapasyn arttyrýǵa, jańa jumys oryndaryn ashýǵa, áleýmettik ınfraqurylymdy damytýǵa, Túrkistan oblysynyń ınves­tı­sııalyq tartymdylyǵyn art­ty­rýǵa múmkindik beredi.

Aıta keteıik, elimizde týrızmdi damytý jónindegi 2019-2025 jyldarǵa arnal­ǵan memlekettik baǵdarlama aıasynda «Qasqasý» taý shańǵysy kýrortynyń jobasy respýblıkalyq mańyzy bar «Qazaq­stannyń týrıstik kartasy» TOP-50 nysanynyń tizimine, sondaı-aq Túrkistan oblysyn damytýdyń 2019-2024 jyldarǵa arnalǵan keshendi jos­paryna engen. Demek, jergilikti turǵyndar qadirin jaqsy biletin Qasqasý taý shańǵysy kýrorty Shymbulaqtaı jáne Kýrsheveldeı tanymal demalys orta­lyq­taryna balama bolady degen úmit oty sóne qoıǵan joq.

Túrkistan oblysy