Jıynda taýardy syrtqy naryqqa jóneltýdiń tıimdi jáne olqy tustary keńinen áńgimelendi. Aldaǵy 5 jylda Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy taýarlarynyń eksportyn 2,5 esege arttyrý mindeti tur. Agrarlyq aımaq sanalatyn Soltústik Qazaqstanǵa da bul tapsyrmanyń tikeleı qatysy bar. Tek agroónerkásiptik keshenge ǵana basymdyq berý tyǵyryqtan shyǵýdyń utymdy joly emes. О́ndiristiń barlyq salasy boıynsha básekelestikke umtylý basty maqsat. Qazaqstannyń syrtqy saýda palatasy basqarma tóraǵasynyń orynbasary Nuraly Bókeıhanov osylaı deı kelip, kásipkerlerdi áleýetti áriptester izdestirýge shaqyrdy. «Biz túrli halyqaralyq kórmelerge qatysýǵa qarjylaı jáne uıymdastyrýshylyq kómek kórsetemiz», dedi.
Syrtqy saýda platasynan ózge de qoldaý ınstıtýttary jeterlik kórinedi. Máselen, Qazaqstannyń damý banki otandyq taýarlardy shetelde tanytqysy keletinderge tómen paıyzben nesıe beredi. KazakhExport óz kezeginde túrli saqtandyrý qyzmetterin kórsetedi. Teriskeılik kásipkerler qaýymyn Qazaqstandyq ındýstrııa jáne eksport ortalyǵy kórsetetin qoldaý da qyzyqtyrdy.
«Qazaqstandyq ındýstrııa jáne eksport ortalyǵy» AQ qoldaý quraldary ortalyǵynyń dırektory Dıas Serikovtyń aıtýynsha, kásipkerler jumsaǵan qarjynyń 30-dan 60 prosentine deıin qaıtarylyp beriledi. Iаǵnı, taýardy shetelde jarnamalaýǵa, qoımalar men basqa da oryndardy jalǵa alýǵa jáne ónimdi tasymaldaýǵa baǵyttalǵan qarajattyń bir bóligi eksporttaýshylarǵa qaıtarylady. Bıyl bul maqsat úshin 10,4 mıllıard teńge qarastyrylǵan. Kásipkerlerge bul qarajat taýar shetelge jóneltilgennen keıin 1 jyl ishinde qaıtarylady. Bul – ázirge eksporttyq áleýeti joǵary otandyq óndirýshilerge arnalǵan sharalar.
Qoldaýdyń mundaı túrin paıdalanýǵa 8 soltústik qazaqstandyq kompanııa nıet bildiripti. Aralarynda elimizge tanymal «Sultan» makaron fabrıkasy bar. Sondaı-aq «Maslodel» kompanııasy da memlekettik kómektiń sharapatyn kórýge yntaly. Al Tımırıazev un úgý kombınatyndaǵy jaǵdaı múldem kerisinshe. Búginge deıin undy Aýǵanstanǵa jóneltip kelgen kásiporynnyń jumysy qazir toqtap tur. Al qyzmetkerleri aqysyz demalysqa jiberilgen. Buǵan ne sebep?
«Tımırıazev un úgý kombınaty» JShS-niń qarjylyq dırektory Kúnsulý Qabdóshevanyń túsindirýine qaraǵanda, Qazaqstannyń un eksportyndaǵy básekelesteri – О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan. Qazir bul elderde un úgý salasy qarqyndy damyp keledi. Bılik qoldaýy da jan-jaqty. Bizdiń elden bıdaıdy úlken kólemde satyp alady da ózderinde úgip, unǵa aınaldyrady. Osylaısha ishki suranysty tolyq qanaǵattandyryp otyr. Sondaı-aq ónimdi arzan baǵamen shetelge de jóneltedi. Osydan Qazaqstannyń unyna degen suranys kúrt kemip ketken. Onyń saldarynan oblystaǵy eń iri kombınatttardyń biri jabylýdyń aldynda tur. Bul – problemanyń bir jaǵy ǵana. О́nimdi Aýǵanstanǵa О́zbekstan arqyly jetkizýdegi qymbatshylyq ta kombınattyń qarjylyq jaǵdaıyna keri áser etken. Kásiporynnyń qarjylyq dırektory un úgýshi kombınattarǵa sýbsıdııa bólinse degen usynysty buǵan deıin birneshe márte bildiripti. Otandyq syrtqy saýda palatasy basqarma tóraǵasynyń orynbasary Nuraly Bókeıhanov máseleni baqylaýǵa alýǵa ýáde berdi.
Byltyr 2 mıllıon tonna qazaqstandyq un eksporttalyp, 1,5 mıllıon tonnadaıy eń iri áriptesimiz Aýǵanstanǵa jiberilgen. О́nimdi bul memleketke jóneltýde vagondar jetispeıdi. Qosylǵan qun salyǵyn qaıtarý boıynsha da problemalar jetip artylady. Tasymaldaýdy 1,5-2 esege deıin arzandatatyn jańa marshrýttar ashý belgilenipti.
Búginde Qazaqstan óz ónimderin álemniń 100-den astam eline jóneltedi. О́ńdeýshi ónerkásiptegi otandyq taýarlardyń myńnan astam túri eksporttalady. Al joǵaryda atalǵan jeńildikterdi bıznesmender utymdy paıdalana bilse, syrtqy naryqtaǵy áýeletimizdiń arta túseri kúmánsiz.
Soltústik Qazaqstan oblysy
