Azamattyq qarý ustaý qatań qadaǵalanady

Ishki ister mınıstrliginiń 2019 jylǵy 1 shildedegi «Aza­mat­tyq jáne qyzmettik qarý men onyń oq-dárileri aınaly­my qaǵıdalaryn bekitý týraly» buıryǵyna qoǵamdyq qaýip­sizdikti kúsheıtýge baǵyttalǵan jańa ózgerister engizildi. Osy jaıynda IIM Ákimshilik polısııa komıtetiniń tóraǵasy Maqsat Baıbolov málimdedi.

Onyń aıtýynsha, azamattyq jáne qyz­met­tik qarýdyń urla­nýynyń aldyn alý úshin qarý men oq-dárilerdi ortalyq­tan­dyrylǵan orynda saqtaý qaras­tyrylǵan. Burynnan zańdy tul­ǵalarǵa qarýdy kúzet uıym­­darynyń qarý-jaraq bólme­lerinde saqtaýǵa ruqsat etilgen. Endi mundaı múmkindik jeke tul­ǵalarǵa da berildi. Biraq aza­mattarǵa qarýyn úıde nemese belgilengen orynda saqtaýdy tańdaýǵa erki bar. Qarý ıeleriniń salǵyrttyǵynan, saqtaý talaptaryn oryndamaýynan urlyqqa jol beriledi. Sondyqtan osyndaı sharalar qabyldanyp jatyr.

Sondaı-aq jańa erejeler negizinde ishki ister organdarynyń ruqsatynsyz satylatyn qarý­lardy satý tártibi retteldi. Buǵan pnevmatıkalyq, sıgnaldyq qarýlar jáne gaz búrikkishteri jatady. Mundaı qarýdy satyp alǵysy keletinder kámelettik jasqa tolǵanyn rastap, dúkenge sottalmaǵandyǵy, medısınalyq teris kórsetkishteriniń joq­tyǵy jáne qarý ustaýdyń qaýipsizdik ere­jeleri boıynsha biliktilik tekserýden ót­ken­digi týraly anyqtama berý kerek. Bul qa­damǵa polısııanyń ruqsatynsyz satyl­ǵan qarýlarmen jasalǵan qyl­mystyq oqı­ǵalardyń tirkelýi sebep bolǵan. Mysaly, osy sa­nat­taǵy qarýlarmen 2017 jyldan beri 157 qylmys jasalypty. Onyń 33-i qaraqshylyq, 88-i buza­qylyq bolsa, úsheýi ólimge ákep soqtyrǵan. 2018 jyly Qazaq­stanǵa 4 myńnan asa sıgnaldyq qarý ákeli­nipti. Bulardyń syrtqy kórinisi «Makarov», «Glok» markaly tapanshalarǵa aına-qatesiz uqsaıdy eken.

–  Jalpy júrgizilgen is-sha­ra­lar nátı­jesinde zańsyz aına­lym­daǵy 3,5 myńnan asa atys qa­rýy tárkilendi. Onyń basym kópshiligin azamattar óz erikterimen tap­syrǵan. Jyl sa­ıyn azamattardan zańsyz saq­talǵan atys qarýyn, oq-dárilerdi jáne jarylǵysh zattardy satyp alý aksııasy ótkizilip keledi. Qazirgi tańda polısııaǵa 1,3 myńnan asa azamat júginip, 107 mln teńgeden asa somany quraǵan 2 myńnan asa atys qarýyn, 185 myń patron, 16 kg jarylǵysh zat tapsyrylǵan. Qarýdy satyp alý aksııa­sy óz tıimdiligin kórsetip, bes jylda atys qarýymen jasalatyn qylmystardyń 42,2%-ǵa tómendeýine yqpal etti, – dedi Maqsat Baıbolov.

Sonymen qatar IIM ókili jıyn­da bıyl 5 tamyzdan bas­tap 11 tamyzǵa deıin júrgizi­lip jatqan «Qaýipsiz aýla» is-sha­­ra­sy jóninde aıtyp berdi. Bul qoǵamdyq tártipti tıisti deń­geıde saqtaý, kóshelerde, aýlalarda quqyq buzýshy­lyqtyń aldyn alý, jolyn kesý maqsatynda uıymdastyrylýda. Polısııa qyz­metkerleri aksııa aıasynda sýyq qarýdy jáne basqa da tyıym salynǵan zattardy zańsyz alyp júrý, alkogol ónimderin satýda zańnama talaptaryn saqtamaý, túngi ýaqytta tynyshtyqty buzý, kámelettik jasqa tol­ma­ǵandardyń kóshelerde, oıyn-saýyq oryndarynda júrý, ruqsat etilmegen jerlerde saýda-sattyq jasaý faktilerin anyqtap jatyr.