Aımaqtar • 14 Tamyz, 2019

Sazsyrnaılar sıqyry baýraıdy

844 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Ulttyq naqyshpen ásemdelgen shaǵyn mýzeıdegi aspaptardyń kóptigine qarap tańdanysymyzdy jasyra almadyq. Munda ýildeýik, tastaýyq, úskirik, shyńyraý, qussaıraýyq sııaqty sazsyrnaıdyń, jez, sybyzǵy, qýraı sybyzǵy, qara qamys sybyzǵy tárizdi sybyzǵynyń 200-den astam túrleri toptastyrylypty. Mýzeıdiń oń jaq qabyrǵasynda tarıhy júzjyldyqtarǵa boılaıtyn kóne dombyra, qobyzdar sánimen tizilse, tereze jaqtaýlaryna japsarlas ilingen daýylpaz sheberler ekspedısııasynan jınaqtalǵan qundy jádigerler. Baıan О́lgeıdiń Saqsaı,  Qalaqsha óńirinen ákelingen tarıhy ǵasyrlarǵa boılaıtyn dombyralarmen qatar atadan balasyna mıras bolyp qalǵan Kálek Qumaqaıuly, Eńbek Abdollauly, Edil Qusaıynovtyń sybyzǵysy da osynnan oryn alǵan.

Sazsyrnaılar sıqyry baýraıdy

Kólemine qaraı ártúrli bolyp keletin mýzyka aspaptarynyń ıesi - elimizge belgili sheberler, «Qazaq instruments» kásipornynyń negizin qalaýshylar Baqtııar Amanbaev pen Azamat, Áset, Bekzat Shahmaǵanbetovtar. Aǵaıyndy úsh baýyr óndiristik jumystardy júzege asyrsa, Baqtııar daıyn ónimderdi nasıhattaýdyń sheberi.

«Balalar mýzyka mektebinen tálim alyp, Jezqazǵandaǵy kolledjdi bitirgennen keıin bilimimizdi Almatydaǵy  Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııasynda jalǵastyrdyq. Kásibı mýzyka salasyn meńgergenimizben de ulttyq baǵyttaǵy aspaptardy jasaý isine yntazarymyz aýyp turǵandyqtan bolar, sazsyrnaı jasaý kásibine kirisip kettik», - deıdi  Azamat Beısenáliuly. Aspap jasaý isin ózdiginen meńgerip, jasalý, paıda bolý tarıhyn tereńnen zertteı kele osy ónerdi damyta otyryp, tabys tabýdyń kózine aınaldyryp, ulttyq aspap jasaý kásibin búginde olar kásiporyn deńgeıine jetkizip otyr.

«О́z atam usta bolǵan eken» degen pikirimen bólise kele Azamat Beısenáliuly «Tómengi synyptarda oqyp júrgende el aýzynan atam Baqııa  Shahmaǵanbetulynyń  oıynshyqtar, turmystyq buıymdar jasaǵany týraly estıtin edim. Atamnan daryǵan bolýy kerek bizder de osy ata kásipti jalǵastyryp, ulttyq aspaptar jasaýdyń jolyna tústik» deıdi. Búginde sybyzǵy, sazsyrnaı jasaý salasynyń «monopolısteri» atalyp ketken sheberler «Izdengen jeter muratqa» deıdi. Alǵashqy izdenisterinde jón surap, baǵyt-baǵdar, keńes bergen mamandardyń barlyǵyna da alǵystan basqa aıtarymyz joq deıtin óz isiniń kásipqoılary kásip bastaǵan tusta dem bergen aq júrekti, keń peıildi azamattardyń barlyǵyn da ustaz tutamyz deıdi.  Azamat Baqııanyń aıtýynsha, kásiptiń alǵashqy jyldarynda-aq ult aspaptaryna degen suranys artqan. Qytaı, Monǵolııadan, sondaı-aq ózge shetelderden kelgender tutynýshy retinde ǵana emes, aspapty úırenip ketýge de qulshynys tanytqan. «Búginde Qurmanǵazy atyndaǵy ult-aspaptar ansambli, «Hassaq», «Turan» toby, tipten shetel ansamblderinde qazaqtyń sazsyrnaılary men sybyzǵysyn kórgende keýdemizdi maqtanysh kerneıdi. Osy kásiptiń bar aýyrtpalyǵyn kótere júrip, búgingi bıigimizge jettik»,- deıdi óz isiniń kásipqoılary. Al birneshe jyldar qatarynan ótkizilgen «Saryn» baıqaýy kásipqoılardy yntalandyryp qana qoımaı, ulttyq aspaptardy jurtshylyq arasynda keńinen nasıhattaýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam ispetti. Baıqaý barysynda jeńimpazdarǵa kásiporynda jasalǵan aspaptar syıǵa úlestirilip, salaǵa qyzyǵýshylyq bildirgenderge arnaıy sheberlik saǵattary da ótkizilip turǵan.

Aspap jasaý óndirisiniń mashaqaty az emes. Búginde otyzdan astam aspaptyń tilin erkin meńgergen kásipqoılar aspap jasaý isinde jergilikti shıkizat túrlerin kádege asyryp keledi.  Sazsyrnaı jasaýǵa arnap Jezqazǵannyń sazy paıdalanylsa, burynǵy ata-babalarymyz qoldanǵan súıek, jan-janýarlar terisi, aǵashtardyń da túr-túrleri shıkizat qory retinde qoldanylady. Desek te aspap jasaýdy zamanaýı úlgide júzege asyrý úshin eńbek pen izdenis kerek. О́ndiristik jumystardy jeńildetý úshin jańa qural-jabdyqtar alýdy josparlap otyrǵan kásiporyn ıeleri aldaǵy ýaqytta bul sharýada memlekettik baǵdarlamalarǵa qatyssaq degen nıette.

 

 ALMATY