Jumysshy kadrlaryn ázirleý

Juma, 18 qańtar 2013 7:45

Bul is qaıtse jaqsarady?

Búgingi kezeńde qaı iske de ká­si­bı kózqaras qajet. Baıaǵy kom­mý­nıstik partııanyń ústemdik qu­ryp turǵan kezinde otandastary­myz­dyń arasynda qara jumysshy degen sóz ben tirkes jıi qolda­ny­latyn. Mine, ózderine osyndaı aıdar taǵylǵan «qara jumys­shy­lar» kóp jaǵdaılarda baryp kel, alyp kel degendeı qolbalanyń or­nyna júrgeni de jasyryn emes.

Juma, 18 qańtar 2013 7:45

Bul is qaıtse jaqsarady?

Búgingi kezeńde qaı iske de ká­si­bı kózqaras qajet. Baıaǵy kom­mý­nıstik partııanyń ústemdik qu­ryp turǵan kezinde otandastary­myz­dyń arasynda qara jumysshy degen sóz ben tirkes jıi qolda­ny­latyn. Mine, ózderine osyndaı aıdar taǵylǵan «qara jumys­shy­lar» kóp jaǵdaılarda baryp kel, alyp kel degendeı qolbalanyń or­nyna júrgeni de jasyryn emes.

Únemi úzdiksiz alǵa damý ús­tindegi búgingi qazaqstandyq qo­ǵam talaby mundaı eski kóz­qa­ras­pen múldem syıyspaıdy. Son­daı-aq, egemen elimizde qara ju­mysshy degen ataýdyń kelmeske ketkenine de biraz ýaqyt bolyp qaldy. Qazir respýblıkada ju­mys­shy mamandyǵyna degen kóz­qaras túbirinen ózgerdi dese de bolady. Búginde óndiristiń kez kelgen salasynyń kósegesin óz­deri tańdaǵan mamandyqtaryn ká­sibı turǵydan jan-jaqty meńge­rip, ozyq tehnologııa men qazirgi zamandaǵy tehnıka tilin jetik biletinder ǵana kógerte alady.

Sondyqtan da, respýblıkada óndiriske qajetti mamandar ázirleý deńgeıin kóterý, onyń sapasyn arttyrý qajettiligi týyp otyr. Bul mindet endigi jerde áleýmettik seriktestik jáne teorııa men praktıkanyń úılesim­diligi negizinde júzege asyryl­maq. Sonymen birge búginde dý­al­dyq bilim berý júıesin de jan-jaqty óristetý ómir men óndiristiń óz suranysynan týyndap otyrǵany da aıan. Dýaldyq bilim berý degen ne?

– Bul tehnıkalyq jáne ju­mys­shy kadrlar ázirleý isiniń bú­gingi zamanǵy ozyq júıesi. Mu­n­daı jaǵdaıda arnaýly oqý oryn­daryndaǵy teorııalyq bilim berý tásilderi óndiristik kásiporyn­darda praktıkalyq qadamdarmen tyǵyz ushtastyryla júrgiziledi. Osyndaı búgingi zaman talabyna saı Oral óńirindegi kolledjder men birqatar kásiporyndarda dýaldy oqytý ádisi engizildi, – de­di gazet tilshisine Batys Qazaq­stan oblystyq bilim basqarmasy tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý bóliminiń bastyǵy Jumabaı Esqalıev.

Oblysta osyndaı ozyq júıe­ni ornyqtyrýda ózge áriptes­te­ri­ne úlgi kórsetip júrgen arnaýly oqý oryndary qatarynda Oral polıtehnıka kolledjin ataýǵa bolady. Oqý ornynyń dırektory Qanat Qyryqbaev atap kórset­ken­deı, mundaǵy oqytýshylar teo­rııalyq jáne praktıkalyq máselelerdiń birligin kózdeýge basa nazar aýdaryp keledi. Buǵan kolledjdiń oqý-materıaldyq bazasy da sáıkes.

Taǵy bir aıta keterlik másele, áleýmettik seriktestigi joq ká­siptik bilim berý oshaǵynyń bo­la­shaǵynan úmit etý qıyn. Bul tur­ǵydan da Oral polıtehnıkalyq kolledjiniń juldyzy joǵary. Olardyń qatarynda Oral óńi­rindegi irgeli kásiporyndar – «AgroRemMash» jáne «Elektromontaj» AQ, «Otdelstroı», «Domostroıtel», «Álim» jáne «Bo­lashaq» qurylys kompanııalary bar. Munda ár kásiporynǵa tá­ji­rıbe alýǵa bólingen bolashaq mamandar sany úsheýden aspaıdy. Munyń ózi tájirıbe alý sapasyna tek oń áserin tıgizedi deýge bolady. Al qalǵan oqýshylar prak­tıkalyq sabaqtardy kolledjdiń ózindegi óndiristik bazadan ótedi eken. Joǵaryda aıtyp ótkeni­miz­deı, kolledj bazasy sońǵy úlgi­degi tehnıkalarmen jáne qajetti quraldarmen jabdyqtalǵan.

Respýblıkadaǵy kásiptik jáne tehnıkalyq bilim berý uıymda­ryn aıaqtaǵan túlekterdiń bilimi men biliktiligi búgingi talapqa saı ma? Olardyń teorııa men prak­tıkany oryndaý qorytyn­dysy qandaı deńgeıde? Mundaı saýaldar táýelsiz baǵalaý júıesi arqyly jolǵa qoıylyp, onyń qorytyndylaryna keń jarııaly­lyq berilse, mundaı kózqaras elimizde maman jumysshy kadr­lar ázirleý isiniń sapasyn kó­te­rýge tek oń áserin tıgizbek. Árı­ne, mundaı jaǵdaıda báriniń min­siz, kemshiliksiz bolýy tipti de shart bolmasa kerek. О́ıtkeni, ómir daǵdysy qatelikter men ús­tirttikterden de úırenýge bolatynyn joqqa shyǵarmaıdy.

Osy materıaldy gazetke ázir­leý barysynda aımaqtaǵy tehnı­kalyq jáne kásiptik bilim berý salasynda áli tolyq sheshimin taýyp úlgermegen máseleler de bar ekenin ańǵardyq. Atap aıtqanda, Oral qalasyndaǵy úsh kolledj­diń jataqhanasy joq eken. Al Aqsaı tehnıkalyq kolledjiniń apatty jaǵdaıda turǵany da alańdatpaı qoımaıdy. Sondaı-aq, Oral jol kólik kolledjinde oqý sheberhanasynyń joqtyǵy oqý-tájirıbe úrdisiniń tereń tolyq­qandy ári jan-jaqty bolýyna keri áserin tıgizbesine kim kepil? Oblys ortalyǵyndaǵy birqatar arnaýly oqý oryndarynyń janynan qosymsha qurylystar, atap aıtqandaı, jańa úlgidegi sport zaldaryn salý qajettiligi de talas týǵyzbaıdy. О́ıtkeni, o bas­­tan oqý men sporttyń egiz ekendigine eshkimniń talasy bolmasa kerek.

Respýblıkada maman-jumys­shylar ázirleý isinde joǵaryda aıtylǵandaı, áleýmettik áriptes­tik máselesiniń mańyzy joǵary. Áıtse de, bul iste sheshilmegen túıinder jetkilikti ekenimen er­ik­siz kelisýge týra keledi. Túpteı kelgende, áleýmettik áriptestik kásiporyndar degenimiz, arnaýly oqý oryndaryn bitirgen túlek­terge jumys berýshiler emes pe? Olardyń bári birdeı elimizdegi tehnıkalyq jáne kásiptik oqý oryndaryn bitirgenderdiń bilik­ti­ligi men olardyń qolyndaǵy sáıkestik sertıfıkattarynyń sapasyna qanaǵattanyp otyr dep aıtýǵa da aýyz bara bermeıdi.

Mundaı kereǵarlyq kóp jaǵ­daılarda oqytýshylar men óndi­ristik oqytý sheberleriniń (mas­terlerdiń) ıntelektýaldyq deń­geıiniń tómendigi men olqyly­ǵy­nan týyndaıtynyn umytpaıyq. Árıne, bul sheshimi tabylmaıtyn kúrdeli is emes. Tek ınjener oqy­týshylar ózderiniń kásiptik deńgeıin kóterip otyrýǵa kóńil aýdarsa jetip jatyr. Bul máse­leniń mánisine  Bilim jáne ǵylym mınıstrligi de nazar aýdarsa, onda ol kásibı mamandar ázirleý deńgeıiniń tereńdeýine tek oń áserin tıgizer edi.

Árıne, aýyzdy qý shóppen súrte berýge de bolmas. Batys Qazaqstan oblysy ákimdigi janynda kásiptik bilim berýdi damytý jónindegi aımaqtyq keńes­tiń jumysynda qoldaýǵa turar­lyq jaıttar bar ekenin aıtpaı ketý shyndyqqa qııanat. Oblysta dýaldyq oqytý júıesin odan ári keńeıtýdiń keń aýqymdy baǵ­dar­lamasy belgilengen. Soǵan saı respýblıkalyq transfert esebi­nen óńirdegi on kolledjdiń mate­rıaldyq bazasyn jaqsartý qolǵa alynbaq.

О́ziniń bıylǵy «Qazaqstan – 2050» Strategııasynda Elbasy Nur­sultan Nazarbaev basym ba­ǵyt­tardyń biri retinde – ınje­nerlik bilim berý men zamanaýı tehnıkalyq mamandyqtar júıe­sin damytýdy atap kórsetti. Bul mindet olarǵa halyqaralyq úlgi­degi sertıfıkattar berý jolymen júzege asyrylmaq. Mundaǵy basty maqsat – bilim men kásibı daǵdylardy tyǵyz ushtastyrý bolyp otyr. El ekonomıkasyna qajetti bilikti maman jumys­shy­lar ázirleý osy arnadan bastaý alyp, úndestik taýyp jatsa ıgi.

Temir QUSAIYN,

«Egemen Qazaqstan».

Batys Qazaqstan oblysy.