О́zgerister esen-saý ómir úshin

 Júıeni engizýge júıeli ázirlik

Kenshiler astanasynda E.Birtanov oblysta mindetti medısınalyq saqtan­dyrý júıesin engizýge ázirlik barysyn talqylaǵan jıynǵa qatysyp, jańa jobanyń erekshelikteri týraly aıtyp berdi.

Atalǵan júıe elimizdiń basqa óńir­lerinde 2020 jyldyń basynan bastap iske qosylatyn bolsa, Qaraǵandy oblysynda medısınalyq mańyzdy joba osy jyldyń 1 qyrkúıeginen jumys isteıdi.

Jobany synamaly rejimde Qara­ǵandy oblysynda engizý týraly she­shimniń qabyldanýy tegin emes. Nege deseńiz, mundaǵy medısınalyq meke­melerdiń túgelge derligi keshendi me­dı­sınalyq aqparattyq júıege kóshi­rilgen. Iаǵnı, bul emdelýshilerdiń dıag­­nozdary, taǵaıyndalǵan dári-dár­mekter men rásimder týraly barlyq derekter biryńǵaı qorda saqtalady degen sóz. Mine, osyndaı daıyn dúnıeniń nátıjesinde óńirde MÁMS júıesin engizý ońaıǵa túsetin túri bar.

Mınıstr mindetti áleýmettik me­dı­sınalyq saqtandyrý júıesiniń qyr-syry týraly egjeı-tegjeıli áń­gimeledi.

– MÁMS degenimiz – qorda jınaq­talǵan qarajat esebinen saqtan­dy­rylǵan azamattarǵa ǵana kórsetiletin medısınalyq qyzmetterdiń qosymsha paketi. Bul toptamaǵa tomografııa, salalyq mamandardyń keń aýqymdy keńes berýi, tegin dári-dármek tizimin ulǵaıtý sııaqty qyzmetter kiredi. Bú­gingi tańda biz árbir úshinshi resep­týralyq dári-dármekti bıýdjetten tó­leımiz. Birte-birte munyń barlyǵy tegin nemese sýbsıdııalaýmen beriletin bolady, – dedi ol.

Jalpy, medısınalyq saqtandyrý júıesin testilik rejimde engizýge respýblıkalyq bıýdjetten 2,3 mlrd teńge qarastyrylǵan. Júrgiziletin synaq júıedegi barlyq kemshilikterdi anyqtaýǵa jáne ony 1 qańtarǵa deıin jedel túzeýge múmkindik beredi.

Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, jobany basqarýǵa 2,3 mlrd teńge bólingen. Bul qarjy 175 myńnan astam adamǵa júrek-qan­ta­myr júıesi, qant dıabeti, glaýkoma jáne vırýstyq gepatıt aýrýlaryn erte anyqtaý úshin aldyn alý maq­satyndaǵy tekserýler júrgizýge jet­kilikti. Sonymen qatar ınsýlt, ınfarkt, aýyr jaraqat nemese kúrdeli ota jasaǵan adamdarǵa medısınalyq ońaltý qyzmeti de qoljetimdi bolady.

Mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesi engizilgende, bul azamattarǵa budan buryn kórsetilip kelgen tegin medısınalyq qyzmetterdiń kúshin joımaıdy. Mundaı qyzmetter qataryna jedel járdem shaqyrý, aýrýhanaǵa shuǵyl jatqyzý jáne basqalary enedi. Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi aıasynda Qaraǵandy oblysynyń turǵyndaryna jylyna 5,6 mln teńgeniń qyzmeti kórsetiledi dep josparlanǵan.

Aıta ketý kerek, búginde Qaraǵandy oblysy boıynsha jumys isteıtin 549 myń azamat mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesine jarna salǵan. Tólemderdiń jalpy somasy 15,4 mlrd teńgeni quraıdy.

Jıyn barysynda oblys ákimi Erlan Qoshanov jobany iske asyrý ázirliginiń júıeli túrde júrgizilip jatqanyn jetkizdi.

Emhananyń jaqsysy – jaıaý baratyny

E.Birtanov Qaraǵandy qalasyndaǵy №8 emhananyń tynys-tirshiligimen tanysty. Jumysyn byltyr bastaǵan emhana 11 myńnan astam adamǵa qyzmet kórsetedi.

– Ár aýysym saıyn 200-ge jýyq emdelýshini qabyldaýǵa múmkindigimiz bar. Munda 8 ýchaskeniń jeteýinde jalpy tájirıbe dárigerleri jáne bireýinde terapevt jumys isteıdi, – deıdi emha­nanyń bas dárigeri Margarıta Zasýhına.

Medısınalyq mekemede ÝDZ-dıag­­­nostıkasy, emshara jáne egý ka­bınetteri, kúndizgi stasıonar, dárihana bar, zerthanalyq taldaýlar alynady. Tirkeý orny qajetti kompıýterlik tehnıkamen jabdyqtalǵan, navıgasııalyq júıe ornatylǵan. Endokrınolog, kar­dıolog, allergolog jáne basqa da mamandar jumys isteıdi. Barlyq jab­dyqtar zamanaýı talaptarǵa saı.

Emdelýshilerdiń biri Irına Fılıp­pova emhananyń turǵyndar úshin jaıaý kelýge qolaıly ekenin aıtty.

– Jaqyn mańda emhana ashylǵanyn estigen bette birden osynda kelip tir­keldim. Buryn dárigerlerden kómek alý úshin avtobýspen alysqa barýǵa májbúr bolatynmyn. Qazir jaǵdaı basqasha, maǵan bári unaıdy. Eń bastysy, emhana týra úıimizdiń janynda, jaıaý baramyz! Tájirıbeli jáne bilikti mamandar kez kelgen másele boıynsha kómek kórsetedi. Emhananyń barlyq jabdyǵy jap-jańa, – deıdi rızashylyqpen qala turǵyny.

Bas dárigerdiń aıtýynsha, keleshekte medısınalyq mekeme 30 myńǵa jýyq adamǵa qyzmet kórsete alatyn deńgeıge shyǵýdy josparlap otyr eken.

Kadrǵa keregi baspana

Budan keıin mınıstr Eljan Bir­tanov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi Erlan Qoshanov jáne oblystyq den­saýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Erjan Nurlybaev Abaı qalasyna baryp, 13 jas dárigerge jıhazben jáne qajetti turmystyq tehnıkalar­men jabdyqtalǵan vedomstvolyq pá­ter­lerdiń kiltin tabys etti. Bul ma­mandardyń barlyǵy qaladaǵy ortalyq aýrýhanada qyzmet etetin bolady. Bas­panaly bolǵan jas mamandardyń arasynda tórt jalpy tájirıbe dárigeri, eki pedıatr, eki anestezıolog-reanımatolog, onkolog, travmatolog-ortoped, oftalmolog, nefrolog jáne neona­tolog bar.

Mınıstr jas mamandarǵa qoldaý kórsetip otyrǵan oblys ákimine alǵy­syn jetkizdi. О́ńir basshysy Erlan Qoshanov dárigerlerdi vedomstvolyq baspanamen qamtamasyz etý óńirde kadrlyq tapshylyqty ájeptáýir tó­men­detýge múmkindik bergenin aıtty.

– Búgingi tańda Abaı qalasyna 13 jas maman keldi. Osy arqyly bul qaladaǵy medısınalyq kadrǵa degen tapshylyqty tolyq jaba alamyz. Bú­ginge deıin dárigerlerdi 100-den astam pátermen qamtamasyz ettik, – dedi oblys ákimi.

Eske salsaq, buǵan deıin Saran men Shahtınsk qalalarynda jas dári­gerlerge vedomstvolyq páterler be­ril­gen bolatyn. Mundaı tájirıbe bıyl­dyń ózinde medısınalyq joǵary oqý oryndarynyń 458 túlegin jumysqa tartýǵa múmkindik berdi. Solardyń 81-i aýyldyq jerlerde «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy boıynsha ju­mys isteıdi. Turǵyn úıge muqtaj barlyq jas mamandardy baspanamen qamtamasyz etý úshin densaýlyq saqtaý basqarmasy aldaǵy úsh jylda 281 páter berýdi josparlap otyr. Al jyldyń sońyna deıin taǵy 27 dáriger baspanaǵa ıe bolady.

Kardıoońaltý ǵumyrdy uzartady

Saparynyń sońyna qaraı E.Bir­tanov Qaraǵandyda memleket-jeke men­shik áriptestik negizinde salynǵan kardıologııalyq ońaltý ortalyǵynyń ashylý saltanatyna qatysty.

Bul medısınalyq mekeme 70 orynǵa arnalǵan jáne júreginiń aqaýy bar emdelýshilerdi ońaltý úshin barlyq qajetti jaǵdaı jasalǵan. Ortalyqtyń shtatynda 55 adam bar, onyń 16-sy dá­rigerler.

Oblysta byltyrǵy jáne 2019 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynyń qo­rytyndysy boıynsha kardıolo­gııa­lyq ońaltýǵa jyldyq qajettilik 1284 adamdy quraǵan. Al úshinshi ke­zeńde budan da asyp, 1512 adamǵa je­tedi degen boljam bar ekenin aıtady «Tulpar» Kardıoońaltý ortalyǵy» JShS dırektory Baıan Ekijanova.

– Biz mıokard ınfarkty men kardıo­hırýrgııalyq ota jasatqan adamdarǵa kómek kórsetemiz. Bizge №2 qalalyq aýrýhanadan emdelýshiler aýysatyn bo­lady, olar bizde jeti kún em alady, – dedi ol.

Mınıstr ońaltýdyń kópten beri tıisti deńgeıde qarjylandyrylmaı kelgen sala ekenine ókinish bildirdi.

– Bul – adamdardy qalpyna kel­tiretin qyzmet túri ǵana emes, shyn má­ninde búkil densaýlyq saqtaý júıe­siniń óte mańyzdy quramdas bóligi. Kardıologııalyq baǵdarlamany iske asyrý aıasynda biz júrek-qantamyr júıesi aýrýlarynan bolatyn ólim-jitimdi tómendetýge qol jetkizdik. Meniń oıymsha, tolyqqandy ońaltý bul kórsetkishti jaqsartýy tıis. Me­dısınalyq saqtandyrý aıasynda osy kómekti engizý óte jaqsy nátı­je be­retindigine senimdimin, – dedi E.Bir­tanov.

Jańa ortalyq qyrkúıektiń basynan bastap alǵashqy emdelýshilerdi qabyldaı bastaıdy. Mamandardyń aıtýynsha, jylyna 1800-den astam adamǵa ońaltý kómegin berý josparlanǵan.

P.S. Jumys saparynyń sońynda mınıstr BAQ ókilderimen kezdesip, MÁMS júıesi týraly keńinen áńgi­melep berdi. Mysaly, ol atalǵan jú­­ıe­­niń 50-den astam memlekette qol­­­da­nylatynyn, sonyń ishinen eli­miz­ge tıimdisi tańdalyp, jobanyń «qa­zaqstandyq úlgisi» jasalǵanyn aıtty.

– Buǵan deıin MÁMS júıesin en­gizý durys júrgizilmeı, daǵdarysqa ushyraǵany belgili. Jarnany bıyl jumys berýshiler aýdaratyn bolady. Kelesi jyldan bastap jumys­kerlerdiń jalaqysynyń 1%-y aýdarylady. Mem­leket pen halyqtan qarjy túsip, medı­sınalyq saqtandyrý qory molaı­ǵanda, barlyq medısınalyq mekeme osy júıe arqyly halyqty tegin em­deıtin bolady, – dedi vedomstvo basshysy.

Sondaı-aq mınıstr sheteldik úlgi­lerdiń erekshelikteri men buryn ketken kemshilikter eskerilip, uzaq jyldarǵa arnalǵan jumys jospary jasalǵanyn habarlady.

Qaraǵandy oblysy