Qaıta oralǵan jádiger

Aıtýly sharany «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýze­ıiniń dırektory Nurbolat Ah­met­janov ashty.

Ol Qoja Ahmet Iаsaýı kesene­sindegi tarıhı jádigerlerdiń bire­geıi, qasıetti Taıqazan Qazaq­stan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń je­ti qyry» baǵdarlamalyq maqa­la­syndaǵy «Uly daladaǵy ejel­gi metal­lýrgııa» baǵyttary­nyń má­n­in ashatynyn jáne qundy mu­ra­nyń jasalý tarıhynan bas­tap, árbir elementteriniń mán-maǵy­nasyn keńinen nasıhattaý búgingi basty maqsat ekendigin jetkizdi.

Kórmeniń ashylý saltanatyna fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Qulbek Ergóbek, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, Taıqazan tarıhyn zertteýshi Dildásh Mustapaeva syndy tarıhshy ǵalymdar men zııaly qaýym ókilderi, qalanyń Qurmetti azamattary, Ardagerler keńesi men qoǵamdyq uıym músheleri, stý­dentter men joǵary synyp oqý­shy­lary jáne mýzeıge kelýshi qonaqtar qatysty.

«Qaıta oralǵan jádiger» kórmesiniń ekspozısııasyna 50-ge jýyq jádiger qoıyl­dy. Olardyń qatarynda orys saıahatshysy A.Kýn­nyń albomyndaǵy 1864 jyl­ǵy foto­sýretter, 1935 jyly Taı­qazandy Sankt-Peterbýrgke alyp bara jatqandaǵy muraǵat­tyq sýreti, Ermıtaj mýzeıiniń eks­pozısııasyna qoıylǵan bire­geı fotosy jáne 1989 jyly Er­mı­taj mýzeıinen Taıqa­zan­dy shy­ǵaryp jatqan sátiniń mura­ǵat­tyq sýreti, Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine kelgen tul­ǵa­lar­dyń fotosýretteri jáne qoryq-mýzeıdiń muryndyq bolýymen 2009-2014 jyldar ara­lyǵynda ótken jastar ara­­syndaǵy qazaq kúresinen res­pýblıkalyq «Taıqazan» týr­nıriniń fotosýretteri, medaldary men muraǵattyq qujattar bar.

Kórmeniń maqsaty – orta­ǵa­syr­lyq qundy muralardy dárip­­teý arqyly jas jetkinshek­terge tarıhymyzdy tanytý, olar­­­dyń paıym-parasatyn art­tyrý, eldik sanaǵa baýlý, ótken ta­rıhymyzǵa degen qyzyǵý­shy­lyǵyn oıatý.

Qoja Ahmet Iаsaýı kese­ne­sinde saqtalǵan ortaǵasyrlyq Taıqazan 620 jyl buryn, ıaǵnı 1399 jyly Túrkistannan 25 sha­­qyrym jerde ornalasqan Qarnaq eldi mekenindegi Turan­nyń bıleý­shisi Ámir Temirdiń buı­ryǵymen Ábdil Ázız Shara­fýddın Teb­rızı sheberdiń usta­hanasynda quıylǵan. Taıqazan altyn, kú­mis, mys, qola, qor­ǵa­syn, myrysh, qalaıy syndy jeti túrli me­tal­dardyń qosyn­dy­synan jasalǵan.

Taıqazan 1935 jyly Lenın­grad, qazirgi Sankt-Peterbýrg qala­synda ótetin Iran sheber­leriniń III Halyqaralyq kon­feren­sııasyna úsh aıǵa jiberil­genimen 54 jyldan keıin, ıaǵnı 1989 jyldyń 18 qyrkúıegi kúni tarıhı otanyna qaıta oralǵan. Taıqazannyń tarıhı mekenine oralýyna memleket jáne qo­ǵam qaıratkeri, ǵalym-etnograf О́zbekáli Jánibekovtiń qosqan úlesi zor. Jıynǵa qatysýshylar Taıqazan tarıhy men jádigerdiń mańyzdylyǵy jóninde keleli pikirlerin bildirdi.

Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi ishine ornalastyrylǵan kórme bir aı boıy kelýshilerdiń nazaryna usynylady.