Bul kıkiljiń «eger úı bermeseń Aqordanyń aldyna baryp asylyp ólemin, sodan keıin jaýap beresiń» dep shaptyqqan áıel daýsynan bastalady da, ekijaqty sóz qaǵysyna ulasady. Áıeldiń beınesi beınejazbada kórsetilmeıdi. Kerisinshe, ákim orynbasarynyń beınesi anyq kórsetilgen. Ol birneshe myńdaǵan otbasylar kezekte turǵan qalada birden úı bere qoıý múmkin emestigin, munyń ózi zańdy buzý bolyp tabylatyndyǵyn, biraq bul kelgenderge demeýshiler arqyly úı taýyp berý úshin jumys isteıtindigin, sondyqtan bosqa baıbalam salýdyń qajet emestigin aıtady. Al qytyǵyna tıip, shekten shyqqan jańaǵy áıelge «qaıda barsań onda bar, saǵan úı joq» degendeı sózdi aıtyp qalady. Ákim orynbasarynyń sóz yńǵaıyna qaraǵanda, munda otyrǵan analar úı surap jıi kelip turatyndar qatarynan bolsa kerek.
Osy beınejazba astynda bolǵan oqıǵaǵa baılanysty kóptegen pikirler jazyldy. Pikirler negizinen ekige jarylǵanymen basym kópshilik ákim orynbasary jaǵynda bolyp, áıeldiń qylyǵyn aıyptady. Olardyń bárin keltirip jatýǵa shaǵyn jazbamyzda múmkindik joq. Kóziqaraqty oqyrman bul oqıǵamen tanys dep esepteımiz.
Iá, qazir kóp balaly analar Úkimetten úı suraýda, járdemaqy talap etýde. Birqatary birtindep alyp ta jatyr. Endi olardyń ortasynda jeńildik úshin báseke bastalyp ketkendeı. Osy jolda keıbiri daýys jyrtyp aıǵaılaýdy, qoqan-loqy jasaýdy qarý etip alǵandaı. Ákimdikte aıǵaı shyǵarǵan áıeldiń qylyǵynan sony baıqadym. Eger qoǵamymyz baı bolsa, bul qylyǵyn sókpes te edik. Áıeldiń áreketin óz quqyǵyn qorǵaýdyń bir amaly retinde qarastyrar edik. Biraq ókinishke qaraı, bizdiń qoǵamymyz kedeı ǵoı.
Sonda Úkimet kóp balaly analarǵa úı men járdemaqy úshin qarjyny qaıdan alyp bermek? Ákimniń orynbasary «demeýshiler izdeý arqyly kómektesemin» dep otyr. Árıne mundaı jolmen on shaqty otbasyna kómektesýge bolar. Bárine birdeı demeýshi tabyla bermesi anyq. Sonda qalǵan myńdaǵan kóp balaly áıeldiń máselesin qalaı sheshpek?
Meniń oıymsha, salyq tóleýshiler qarjysy esebi arqyly sheshpese, basqadaı jol qalmaıdy. Al bul sheshim ádiletti bola ma? Salyq tóleýshilerdiń basym kópshiligi aılyq jalaqysyna súıenip, ony bir aıdan ekinshi aıǵa jetkize almaı tyrtyńdap eńbek etip kele jatqan qarapaıym halyq ókilderi emes pe? Sonda munyń aqyry bireýdiń nesibesin «anaý shý shyǵaryp jatyr» dep ekinshi bireýge alyp berý bolyp shyǵady ǵoı.
Demek, máseleni túbegeıli sheshý úshin Úkimet sheteldegi ozyq tájirıbege júginýi kerek. Kóp balaly analarǵa úı alyp berýdi quptaımyz. Biraq bul úıdi bireýdiń qarjysy esebinen emes, kóp balaly ananyń nemese balalarynyń bolashaqta tabatyn qarjysy esebinen alyp berý kerek sııaqty. Bul úshin bankten uzaq merzimge, máselen 30-40 jyl merzimge jeńildikti kredıt berip, úıdi sol arqyly berýge bolady. Kóp balaly ana men onyń jubaıynyń nesıe tóleýge qazir múmkindigi bolmasa, ony ońtaıly merzimge deıin keıinge shegerý múmkindigin qarastyrǵan jón. Bul otbasy búgin jarly bolǵanymen erteń balalary erjetken kezde, «búgin – kedeı, erteń – baı, shyr aınalǵan dúnıe-aı» dep halyq áninde aıtylǵandaı aýqattylar, tipti baılar qataryna qosylýy da ábden múmkin. Úkimet mine, sol kezge deıin kóp balaly otbasylardyń qınalmaı jetýine jaǵdaı týǵyzǵany jón. Árıne bul úshin banktermen qatań jumys isteý kerek. Úkimet osy ýaqytqa deıin ekinshi deńgeıli bankterdiń qorlanýyna jaqsy jaǵdaı týǵyzyp keldi. Daǵdarys kezinde birinshi kezekte solarǵa kómektesti. Endi osy jaqsylyqtyń qysylǵan halyqqa kómegi tıetindeı bir qaıtarymy bolǵany jón ǵoı. Al kóp balaly otbasylarǵa qarapaıym salyq tóleýshiniń esebinen kómektesip jatsa, bul naǵyz ádiletsizdik bolary anyq. О́ıtkeni qarapaıym salyq tóleýshilerdiń arasynda jumysy bolǵanymen baspanasyz júrgenderi óte kóp. Osy máseleni Úkimet aldyn ala eskerýi kerek.
Demek, kóp balaly otbasylarǵa úı berý úshin Úkimet eń aldymen jeńildikti nesıe berý máselesin zańdy negizde sheship alsa, jón bolar edi. Máselen, Eýropa elderinde óz azamattaryna beretin jalpy ıpotekalyq nesıeniń syıaqy mólsherlemesi 3 paıyz deńgeıinde ǵana. Japonııa, Shveısarııa, Fınlıandııa sekildi elderde 1,5 paıyzdan da aspaıdy. Kórshimiz Reseı de kóp balaly otbasylarǵa jeńildikti ıpoteka berýdi sońǵy jyldary jolǵa qoıa bastady. Endeshe, bizdiń Úkimet te osy máselemen aınalysyp, jurttyń bárine birdeı bolmasa da, kóp balaly otbasylarǵa jeńildikti nesıe berý máselesin ekonomıkamyzdyń shamasyna qaraı uıymdastyrsa bolar edi.
