Baǵdarlama baspana máselesin tolyqtaı sheshe ala ma?

Bıyl jańa «Nurly jer» baǵdarlamasy bekitiledi

Alqaly jıynda Parlament Májilisi Tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Bojko «Nurly jer» baǵdarlamasy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bas­tamasymen ázirlengenin, bul halyqtyń jappaı turǵyn úıge qol jetkizýiniń tıimdi joly bolǵanyn atap kórsetti.

– «Nurly jer» baǵdarlamasy birden paıda bola qoıǵan joq. Tuńǵysh Prezıdenttiń tapsyrmasymen turǵyn úı kesheni jáne azamattardy qoldaý sharalary júıeli túrde damyp jatyr. Baspanamen qamtýdy kóbeıtý úshin 2005-2007 jyldarǵa ar­nalǵan turǵyn úı qurylysy men 2010-2014 jyldary qurylys materıaldaryn óndirý jónindegi birqatar baǵdarlama sátti iske asyryldy. «Nurly jol» jáne óńirlerdi damytý, «Qoljetimdi baspana – 2020» baǵdarlamalary oryndaldy. 2015-2017 jyldary 16 525 myń sharshy metr úı paıdalanýǵa berildi, onyń ishin­de 5663 jeke úı salyndy, – dedi V.Bojko.

Sonymen qatar vıse-spıker 2019 jyly bárinen buryn kóp balaly analarǵa páter berilgenin, kezekte turǵandardyń 922-si úıli bolǵanyn aıtty. Buǵan qosa, ata-ananyń qamqorlyǵynsyz ósken balalarǵa 518 úı berilgen. «Nur­ly jer» baǵdarlamasy zań­dy túrde ashyq kezek qalyptas­ty­rýǵa jáne kezekte turǵan adam­darǵa páterlerdi ádiletti bólý­ge negizdelgen. Jalpy, bıyl eli­mizde 4537 adam páterge qol jet­kizgen.

Depýtattar aldynda In­dýs­trııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov memlekettik baǵdarlamanyń júzege asyrylý barysy men aldaǵy josparlary týraly baıan­dady. Onyń aıtýynsha, 1991-2018 jyldary respýblıkada 1,3 mln azamat úıli bolǵan. Áleý­mettik turǵyn úımen 160 myń otbasy qamtamasyz etildi, 63 myńnan asa úleskerdiń turǵyn úı máseleleri sheshildi.

– Azamattar úshin turǵyn úıdiń qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda 2017 jyldan bastap «Nurly jer» memlekettik turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasy iske asyrylyp jatyr. Osy baǵ­darlama turǵyn úıdiń qolje­timdiligi men qurylys sektoryn qoldaýdyń ártúrli tetigin usynady. Baǵdarlamanyń basty ereksheligi men maqsaty – mem­­lekettiń turǵyn úı quryly­syna múmkindiginshe az qatysýy, naryqtyq tetikterdi damy­tý. Buǵan jeke ınvestısııa­lar tartý arqyly jáne halyq­tyń jınaqtary esebinen qol jetkizýge bolady. Barly­ǵy 2017-2018 jyldary qarjy­landyrýdyń barlyq kózderinen 23,7 mln sharshy metrden asa tur­ǵyn úı salyndy, 1,9 trln teńge ınvestısııa tartyldy. 214 myńnan asa azamat óz turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartty. 2018 jyly rekordtyq 12,5 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi, bir turǵynǵa shaqqanda 0,68 sharshy metr qurady. Bul – TMD elderiniń ishindegi eń joǵarǵy kórsetkish, – dedi B.Atam­qulov.

Sonymen qatar mınıstr baǵdarlama aıasynda oryndalatyn jumystarǵa toqtaldy. Osy jyly 13 mln sharshy metr jańa turǵyn úı nemese 118 myń turǵynjaı salynady. Mem­lekettik ınvestısııa esebinen 1,7 mln sharshy metr paıdalanýǵa beriledi, bul 30 myńnan asa muqtaj azamatty turǵyn úımen qamtamasyz etedi.

2019 jyly halyqtyń áleý­met­tik jaǵynan osal toptaryn 6002 jalǵa beriletin pátermen qamtamasyz etý josparlanǵan. Sondaı-aq Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha 2025 jylǵa deıin 40 myń jalǵa beriletin turǵynjaı nemese jyl saıyn kóp balaly otbasylar úshin
6 myń páter salý kózdelgen. Osy maqsat úshin 7 jyldyń ishinde 350 mlrd teńge qarastyrylǵan.

Turǵyn úı kezeginde 38 myń otbasy tur. 3 óńirde – Túrkistan (5937), Almaty (5093) oblystarynda, Nur-Sultan qalasynda (3409) kóp balaly otbasylardyń sany kóp. Kóp balaly otbasylardyń turǵyn úı máselelerin tez arada sheshý úshin mamyr aıynan bastap barlyq qarjylandyrý kózderinen 3046 baspana berildi. Ákimdikterdiń derekteri boıynsha bıyl kóp balaly otbasylarǵa 8 myńnan asa páter berilmek.

– Memleket basshysynyń saılaýaldy tuǵyrnamasyn iske asyrý aıasynda jyldyń sońyna deıin jańa «Nurly jer» baǵdarlamasy bekitiledi. Bul 5 mindetti qamtıdy: biryńǵaı turǵyn úı saıasatyn iske asyrý, halyqty sapaly aýyz sýmen jáne sý burý qyzmettermen qamtamasyz etý, kommýnaldyq sektordy jańǵyrtý jáne damytý, turǵyn úı qoryn kúrdeli jóndeý jáne jańartý, qurylys salasyn damytý. Osynyń sheńberinde qazaqstandyqtar tabys deńgeıine sáıkes turǵyn úımen qamtamasyz etiledi. Baǵ­darlama jobasynda elimizde bu­ǵan deıin qoldanysta bolǵan turǵyn úı baǵdarlamalarynyń bar­lyq aspektileri men ar­tyq­shylyqtary qarasty­rylady, – dedi mınıstr.

 Bıýdjet qajettilikke qaraı bólinýi qajet

Májilis depýtaty, Ekono­mı­kalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń tóraǵasy Nur­taı Sabılıanov «Nurly jer» baǵdarlamasy turǵyn úı qu­ry­lysy ındýstrııasyn damy­týǵa serpin bergenin, degenmen halyqtyń turǵyn úıge qolje­timdigi máselesi áli de tolyq she­shil­­megenin, sondyqtan qosymsha sharalar qabyldaý qajettigin málimdedi.

– 2017-2019 jyldary «Nur­ly jer» baǵdarlamasynyń sheń­ber­inde jalǵa beriletin jáne kre­dıttik turǵyn úıdi salý men satyp alýǵa 414 mlrd teńge bólindi. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev óziniń saılaýaldy baǵdarlamasynda turǵyn úı máselelerin sheshý sharalaryn kózdep, jaqynda jarııa etken Joldaýynda muqtaj azamattardy turǵyn úımen qamtamasyz etý boıynsha naqty tapsyrmalar berdi. Áıtse de ýákiletti organ bergen derekterge súıensek, búgingi tańda 512 myń azamat tur­ǵyn úı alý kezeginde tur, onyń ishinde 30 myńǵa jýyǵy bul ke­zekte turǵanyna 10 jyldan asa ýaqyt bolǵan. Úı kezegin­de turǵan 200 myńnan asa azamat ne­mese 40%-y halyqtyń áleýmet­tik jaǵynan álsiz tobyna ja­tady. 2017 jyldan 2019 jyl­ǵy 1 shildege deıin 30 myń aza­mat turǵyn úı alǵan. Bul – kezekte turǵan jalpy adam sany­nyń 6,3%-y ǵana. Al osy mer­zimde memlekettik ınvestısııa esebinen 53 myńnan asa turǵyn úı salynǵan. Bul halyqty tur­ǵyn úımen qamtamasyz etý bo­ıynsha qosymsha sharalar qa­byldaý qajet ekenin aıǵaqtaıdy, – dedi depýtat.

Osy tusta N.Sabılıanov «Nur­ly jer» baǵdarlamasyn iske asyrýdaǵy negizgi máselelerge toqtaldy. Ol eń aldymen kezekte turǵan muqtaj azamattardyń turǵyn úımen jetkilikti túrde qamtylmaý máselesin qozǵap, bıýdjet qarajatyn óńirlerdiń qajettilikterin eskermeı bólý úderisi jalǵasyp jatqanyn atap ótti. Máselen, Almaty oblysynda 48 myńnan asa azamat kezekte tur. Sońǵy úsh jylda bul óńirge bar bolǵany 18,7 mlrd teńge ǵana bólingen eken. Al kezekte turǵan adamdar sany odan eki esedeı az (26 myń adam) Qostanaı oblysyna memlekettik bıýdjetten 26,8 mlrd teńge bólingen. 35 myń adam kezekte turǵan Qaraǵandy oblysyna 19,5 mlrd teńge qarjy bólingen.

Sonymen qatar osy baǵdar­lama boıynsha shaǵyn, monoqa­lalarda, aýdan ortalyqtary men aýyldarda jeke turǵyn úıler salý qarqyny baıaý júrgizilýde. Mundaı aımaqtarda kezekte turǵandar sany – 210 myń adam. Bul – kezekte turǵan jalpy adam sanynyń 40%-y. 2,5 jyl ishinde olarda barlyǵy 188 úı (5 myń páter) salynǵan.

Buǵan qosa, sońǵy bes jylda bıýdjet qarajaty esebinen birde-bir turǵyn úı salynbaǵan aýdandar da bar eken. Mysaly, Túrkistan oblysynyń Saryaǵash aýdanynda 4 myńǵa jýyq azamat kezekte tur. Biraq sońǵy 10 jylda bul aýdanda turǵyn úı salynbaǵan jáne kezekte turǵan tek 36 adam ǵana turǵyn úı alǵan. Aqmola oblysynyń Shortandy aýdanynda 600 adam kezekte tursa da, 2013 jyldan beri onda turǵyn úı múldem berilmegen. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Aıagóz qalasynda
1 myńǵa jýyq adam kezekte tur. Munda da sońǵy 25 jylda birde-bir kóppáterli jańa turǵyn úı salynbaǵan.

Sondaı-aq birqatar Máji­lis depýtaty turǵyn úımen qam­­ta­masyz etýdiń basqa da má­se­lelerin kóterip, jıynǵa Úki­metten kelip otyrǵan mınıs­tr­lerge jáne óńirler ákimdik­teriniń ókilderine suraq­taryn qoıdy. Aı­talyq, Indýs­trııa jáne ınfra­qurylym­d­yq da­mý mınıstrinen májilis­men Sha­kır Hahazov ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­­lamasy boıynsha salynǵan zaýyttar nege turǵyn úı salý prosesine tolyq tartylmaǵanyn jáne jergilikti atqarýshy organdar ne istep jatqanyn surady.

Al depýtat Turǵyn Syzdyqov Qaraǵandy oblysy jáne Nur-Sultan qalasy ákimdikterine qarata sóılegen sózinde atalǵan aımaqtarda jetim nemese ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardy turǵyn úımen qamtý kórsetkishi tómen ekenin basa aıtty.

Buǵan qosa Shaımardan Nýrýmov jańartylǵan «Nurly jer» baǵdarlamasynda «7-20-25» ıpotekalyq baǵdarlamasyn qarastyrý jaıyn surasa, Maı­ra Aısına jastardy jalǵa beri­letin turǵyn úıler nelikten tek qana Nur-Sultan, Almaty já­ne Shymkent qalalarynda jos­par­lanǵanyn bilgisi keldi.

Otyrys sońynda kún tár­tibindegi taqyryp qyzý talqyǵa túskennen keıin aıtylǵan syn-eskertpe qaperge alynyp, at­qarýshy bılik organdarǵa qarata usynymdar qabyldandy.