Yntymaqtastyqqa serpin bergen sapar
Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev bul sapar eki el arasyndaǵy ózara strategııalyq áriptestik pen ekonomıkalyq is-qımyldardyń damýyna sony serpin beretinin, Belarýs Respýblıkasy táýelsizdiginiń negizin qalaǵan kórnekti memleket qaıratkeri Aleksandr Lýkashenkoǵa Qazaqstanda shynaıy qurmetpen qaraıtynyn atap ótti.
Qasym-Jomart Toqaevqa meımandostyq kórsetkeni úshin rızashylyǵyn bildirgen Aleksandr Lýkashenko eki el arasynda qalyptasqan tarıhı dostyq qarym-qatynasqa nazar aýdaryp, mundaı berik baılanys birin-biri tolyqtyryp otyratyn ekonomıkamyzda jańa múmkindikterge jol ashatynyn aıtty.
Budan keıin eki el basshylary keńeıtilgen quramda kelissózder júrgizdi. Taraptar kún tártibindegi ekijaqty aýqymdy máselelerdi talqylady. Negizgi áńgime saýda-ekonomıkalyq áriptestikti keńeıtý baǵytynda órbidi. Sonymen qatar memleketter basshylary saıası, mádenı-gýmanıtarlyq salalar men halyqaralyq qurylymdar aıasyndaǵy ózara is-qımyldardy qarastyrdy.
Belarýs delegasııasyna iltıpat bildirgen Qazaqstan Prezıdenti eki eldi dostyq pen yntymaqtastyqtyń dástúrli arqaýy baılanystyratynyn aıtty.
– Aleksandr Lýkashenko bastap kelgen delegasııanyń osy sapary – ózara yntymaqtastyq máselelerin egjeı-tegjeıli talqylaýǵa jaqsy múmkindik. Biz elderimiz arasyndaǵy saýda-sattyq kólemin ulǵaıtýǵa, gýmanıtarlyq saladaǵy baılanystardy nyǵaıtýǵa, halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy yqpaldastyqty belsendi túrde jalǵastyrýǵa múddelimiz, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti kelissózder qorytyndysy boıynsha qol qoıylǵan qujattar eki memleket arasyndaǵy yntymaqtastyqty tereńdetý úshin jasalǵan mańyzdy qadam sanalatynyn jetkizdi.
Aleksandr Lýkashenko belarýs-qazaq qarym-qatynasynyń deńgeıi eki eldiń strategııalyq múddelerine tolyq saı keletinin aıtty.
– Bul – bolashaqqa mańyzdy josparlar jasaýǵa múmkindik beretin uzaq jyldar boıǵy tynymsyz eńbektiń nátıjesi. Mınski men Nur-Sultan arasynda barlyq deńgeıdegi yqpaldastyqtyń oń tájirıbesi qalyptasqan, – dedi Belarýs Prezıdenti.
Saýda-ekonomıkalyq baılanystarǵa toqtalǵan Aleksandr Lýkashenko Qazaqstandy negizgi saýda seriktesi sanaıtynyn aıtty. Ol sońǵy úsh jylda eki eldiń ózara taýar aınalymy eki esege artyp, 1 mıllıard dollarǵa jýyqtaǵanyn mysalǵa keltirdi. Buǵan qosa Qazaqstannyń Belarýs Respýblıkasyna shyǵaratyn ımporty 45 paıyzǵa óskenin málim etti.
Kelissózder qorytyndysy boıynsha Qasym-Jomart Toqaev pen Aleksandr Lýkashenko ekijaqty yntymaqtastyqty jańa deńgeıge kóterip, ózara seriktestikti odan ári jandandyratyn jáne halyqaralyq arenadaǵy is-áreketterdi úılestiretin Birlesken málimdemege qol qoıdy.
Qazaqstan – Azııaǵa ashylǵan qaqpa
Ekijaqty shaǵyn jáne keńeıtilgen kelissózder qorytyndysy boıynsha Qasym-Jomart Toqaev pen Aleksandr Lýkashenko buqaralyq aqparat quraldary ókilderi úshin birlesken baspasóz máslıhatyn ótkizdi.
Aldymen eki eldiń mınıstrler kabınetteri ókilderi birqatar qujatqa qol qoıdy. Olar – Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Belarýs Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy kóshi-qon salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy men Belarýs Respýblıkasynyń Tergeý komıteti arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti jáne Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Jedel-taldaý ortalyǵy arasyndaǵy jedel-tehnıkalyq saladaǵy yntymaqtastyq jáne ózara is-qımyl jasaý týraly kelisim; Qazaqstan Respýblıkasy men Belarýs Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstrlikteri arasyndaǵy 2020-2021 jyldarǵa arnalǵan yntymaqtastyq jospary; Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligi men Belarýs Respýblıkasynyń Memlekettik múlik komıteti arasyndaǵy jyljymaıtyn múlikti memlekettik tirkeý máseleleri boıynsha kelisim; Qazaqstan Respýblıkasynyń Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi men Belarýs Respýblıkasynyń Ulttyq ǵylym akademııasy arasyndaǵy Jerdi qashyqtyqtan zondtaý derekterimen almasý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim.
Jýrnalıster aldynda sóılegen Memleket basshysy Qazaqstan men Belarýs arasyndaǵy tabysty ári tıimdi yntymaqtastyqtyń negizin Elbasy Nursultan Nazarbaev pen Aleksandr Lýkashenko qalaǵanyn atap ótip, Belarýs kóshbasshysynyń bul sapary eki el arasyndaǵy strategııalyq seriktestiktiń jalǵasy sanalatynyn aıtty.
Qasym-Jomart Toqaev Aleksandr Lýkashenkonyń TMD keńistigindegi eń tájirıbeli saıasatkerlerdiń biri ekenine toqtalyp, sońǵy jarty jyldyń ishinde onymen úshinshi ret resmı kezdesip otyrǵanyn jáne bul eki taraptyń da yntymaqtastyqty ózara tereńdetýge jáne damytýǵa degen umtylysyn kórsetetinine nazar aýdardy.
Memleket basshysy taraptardyń ekijaqty kelissózder qorytyndysy boıynsha yntymaqtastyqtyń birqatar mańyzdy baǵyttaryna, eń aldymen, saýda-ekonomıka salasyna qatysty ortaq pikirge kelgenin aıtty.
– Byltyr ózara saýda kólemi shamamen 800 mıllıon dollar boldy. Bul – jaqsy úrdis, biraq jetkilikti emes. Sondyqtan bul jumys keleshekte de jalǵasyn tabady dep úmittenemiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezıdenti taýar aınalymyn jáne jetkiziletin taýarlar sanyn ulǵaıtý úshin eki el úkimetteri arasynda Arnaıy uzaqmerzimdi jospardy ázirleý jóninde ýaǵdalastyqqa qol jetkizilgenin habarlady jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń múmkindikterin paıdalanýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
Qasym-Jomart Toqaev brıfıngke qatysýshylardyń nazaryn Qazaqstan men Belarýs arasyndaǵy ózara ónerkásiptik is-qımyldardy kúsheıtý týraly kelisimge aýdardy.
– Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda Belarýs kapıtalynyń qatysýymen 340-qa jýyq kásiporyn jumys isteıdi. 8 birlesken kásiporyn iri ónerkásip jáne aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn shyǵarýmen aınalysady, – dedi Memleket basshysy.
Memleketterdiń geografııalyq erekshelikterine toqtalǵan Qasym-Jomart Toqaev eki eldiń ózara qarym-qatynastarynda mańyzdy ról atqaratyn kólik-tranzıttik is-qımyldary jóninde aıtty.
– Eger Qazaqstan Azııaǵa ashylǵan qaqpa bolsa, Belarýs Eýropaǵa salynǵan kópir. Sondyqtan elderimizdiń «Bir beldeý, bir jol» jahandyq bastamasynyń bir bóligi bolýy beker emes. Onyń júzege asyrylýy saýda-ekonomıkalyq baılanystarymyzǵa tyń serpin beredi, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Birikken kólik-logıstıkalyq kompanııasynyń jumysyn oń baǵalady. Qazaqstan men Belarýs bul kásiporynnyń aksıonerleri sanalady. Prezıdenttiń aıtýynsha, kompanııanyń sońǵy úsh jyl ishindegi qyzmetiniń nátıjesinde Qazaqstan men Belarýs arqyly Qytaı – Eýropa – Qytaı baǵyty boıynsha konteınerlik temir jol tasymaly shamamen 6,5 esege artqan.
Memleket basshysy Nazarbaev Ýnıversıtettiń, «Astana Hub» halyqaralyq IT-startaptar tehnoparkiniń, Mınskidegi joǵary tehnologııalar parkiniń tabysty qyzmetin úlgi ete otyryp, IT salasyndaǵy ózara yntymaqtastyqtyń áleýetin atap ótti. Sondaı-aq qarjy salasyna qatysty «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy aıasynda yqpaldastyq ornatýdy usyndy.
– Qazaqstan eki memlekettiń óńirler arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanystardy damytýǵa nıetti. Bul úshin О́ńiraralyq yntymaqtastyq forýmyn ótkizýdiń perspektıvalaryn qarastyrý máselesi usynyldy. Búginde Qazaqstan men Belarýs mundaı tájirıbeni ózge memlekettermen yqpaldastyqta júzege asyryp otyrǵandyqtan, óńirler deńgeıinde de yntymaqtastyǵymyz tabysty bolady dep senemin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy eki el arasyndaǵy mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy, ǵylym jáne bilim salasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytý mańyzdy dep sanaıtynyn aıtty.
Prezıdent kelissózder barysynda Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 75 jyldyǵyn atap ótý máselesi de kóterilgenin aıtty.
– Sol surapyl jyldary barlyq keńes halqy sııaqty qazaq-belorýs halyqtary da nemis basqynshylaryna tize qosyp qarsy shyqty. Basqynshylar áskeriniń alǵashqy soqqysyn qabyldaǵan Belarýs eń aýyr shyǵynǵa ushyrady. Biz ákelerimizdiń eren erligin umytýǵa haqymyz joq. Qaza tapqan jaýyngerlerdiń rýhyna taǵzym etýge mindettimiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Prezıdent kelissózder barysynda óńirlik jáne jahandyq kún tártibindegi ózekti máseleler jóninde pikir almasqanyn jetkizdi.
– Búginde Qazaqstan men Belarýstiń álemdegi ahýaldyń damýyna qatysty kózqarastary ortaq jáne ony birdeı baǵalaıdy. Sondaı-aq eki el BUU, TMD, UQShU, ShYU, EQYU jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sııaqty túrli halyqaralyq qurylymdar aıasynda konstrýktıvti yntymaqtastyq ornatqan. Belarýs eli Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirgen kezde bizdiń kórsetken qoldaýymyz ózara tıimdi is-qımyldardyń dáleli bolyp sanalady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Sóziniń sońynda Qasym-Jomart Toqaev Aleksandr Lýkashenkonyń sapary ózara senim men túsinistik rýhynda ótkenin aıtyp, qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtar men qabyldanǵan sheshimder eki el halyqtarynyń ıgiligine qyzmet etetinine senim bildirdi.
Belarýs – Eýropaǵa salynǵan kópir
Al óz kezeginde Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko Qazaqstanmen yntymaqtastyqtyń óz eli úshin basym baǵyttary týraly áńgimeledi.
– Basym baǵyt retinde ónerkásip kooperasııasyn odan ári damytý belgilendi. Biz keń taralǵan jáne damyǵan qarapaıym saýdadan kooperasııalyq qarym-qatynastarǵa ótemiz. Búginde munda kombaın, traktor, júk kóligi, tirkeme jáne aspaly aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy sııaqty Belarýs tehnıkalaryn qurastyrý boıynsha birlesken kásiporyndar tabysty jumys isteýde. Biz kombaındar óndirisiniń kólemin ulǵaıtý týraly kelistik, sondaı-aq Qazaqstanda Mınsk traktor zaýytynyń tehnıkasyn shyǵarý boıynsha odan ári jumys strategııasyn anyqtadyq, – dedi Aleksandr Lýkashenko.
Ol eldiń ónerkásip kooperasııasymen qatar aýyl sharýashylyǵy, kólik jáne logıstıka, jol qurylysy, joǵary tehnologııalar, ǵaryshty beıbit ıgerý sııaqty ekonomıkanyń basqa salalarynda tıimdi yntymaqtastyqty arttyrý úshin qajetti áleýetke ıe ekenin atap ótti.
– Dástúrli túrde bizdi Qazaqstanda óndiriletin metaldar, astyq, maqta talshyǵy, munaı ónimderi qyzyqtyrady. О́zderińiz biletindeı, Belarýs munaı jetkizýdi ártaraptandyrý máselesine erekshe kóńil bóledi. Sondyqtan biz Qazaqstannan bul shıkizatty ımporttaýǵa múddelimiz. Biz jaqyn arada qazaqstandyq munaı tranzıtin Reseı aýmaǵyndaǵy qubyrjol arqyly júzege asyrý úshin Reseımen konsýltasııalar ótkizemiz dep kelistik. Men bir baılamǵa kelemiz dep oılaımyn, – dedi Belarýs Prezıdenti.
Sondaı-aq ol joǵary tehnologııalar salasyn damytýdy eskere otyryp, ekijaqty ınvestısııalyq ózara is-qımyl úshin jaqsy múmkindikter ashylǵanyn, keleshegi bar kompanııalar men startaptardy damytýmen aınalysatyn birlesken venchýrlik qor qurý týraly máseleni pysyqtaýǵa keliskenderin málimdedi.
Aleksandr Lýkashenko Qasym-Jomart Toqaevty Belarýske 2020 jyly resmı saparmen kelýge shaqyrdy. Ol bul sapar búgingi Nur-Sultanda qol qoıylǵan kelisimderdiń oryndalýyn qadaǵalaýǵa múmkindik beretinin atap ótti.
– Qazaqstan bizge strategııalyq, odaqtastyq jáne baýyrlastyq qarym-qatynas jasaıtyndaı shynaıy dos ekenin ýaqyt dáleldegen. Qazaqstan halqyna Belarýspen tyǵyz baılanys ornatyp, durys jasadyńyzdar degim keledi. Biz – sózge berik halyqpyz, eshqashan eshkimdi jerge qaratpadyq jáne sizderdiń de senimderińizdi aqtaımyz. Eýropa ortalyǵynda bir úıimiz bar dep bile júrińizder, – dedi Prezıdent.
Kelissózderdi qorytyndylaı kele, Aleksandr Lýkashenko Qazaqstan tarapyna syndarly kózqaras pen eki eldiń ıgiligi úshin barlyq kúsh-jigerdi salýǵa ázirligine alǵysyn bildirdi.
