Asyl minezdiń úlgisi

Redaksııaǵa QazMÝ-dyń jýr­fa­giniń V kýrsynda prak­tıkadan ótýge kelip, ártúrli taqy­ryp­ta maqalalar jazdym. Keıbir maqa­lalarym ózektiligimen unap, oqyr­mandar meni redaksııaǵa izdep kele bastady. Sol kezde­gi bas redaktor Kórik Dúı­seev meniń osy qabiletimdi baı­qap qalǵan bolsa kerek, ári jastardy qoldaý nıeti­men áli dıplom alma­ǵan stýdent bolsam da meni birden jarty stav­ka­ǵa tilshilik qyzmetke aldy. Qalam ustaǵan aǵaıyn biledi, res­pýb­lı­ka­lyq úlken basylymǵa jýr­­na­­lıstik tájirıbe jınaqtamaı, ju­mys­qa qabyldaný ol ýaqytta óńiń tú­gili túsińe de kirmeıtin arman bola­tyn. Alaıda keıde osyndaı erekshe she­shim qabyldanatynyna kýá boldym. Álbette, aldyńnan jaqsy adam­dar jolyqsa, olar kásibı deń­geıińdi qalamyńnyń ushynan baǵa­lap, senim artyp, óz boıyndaǵy asyl qasıet­terimen adamshylyqtyń úl­ken mekte­bin tanytady.

Men osyndaı asyl aǵalarymnyń kásibı mektebinen ótkenime ózimdi óte baqytty sanaımyn. Gazette Kórik Dúıseev, Sherhan Murtaza, Ábish Kekilbaev, Nurlan Orazalın bas redaktor bolǵan tusta osyndaı alash­tyń aıtýly azamattarynyń qol astynda qyzmet atqardym. Bul kisi­lerdiń árqaısysy taýdaı tulǵa­, árqaısysy bir-bir mektep. Olardan jýr­­na­lıstıkadan bir bólek, ómir­lik azyq bolarlyq úlgili úrdis­ter­di úırendim. Daryn qýaty mol redak­tor­lardyń úlken ujymdy, jýrna­lıs­terdi kásibı turǵydan qalaı bas­qar­­ǵanyn kórdim. Myqtylardyń mekte­bi­nen ótken shákirt bolý bir ǵanıbet. Olar jastarǵa shynaıy qamqorlyq qylýdy murat tutty. Sol asqar taý­daı qaıran aǵalardyń artynda keıin­gilerge mıras bolyp tańdaýly shyǵar­malarymen qatar óshpes ónege­leri qaldy. Umytylmas asyl minez­diń, tektiliktiń úlgi­sin­deı, shamshy­raqtaı edi-aý sheti­nen. Asyl aǵalarym­nyń maǵan tı­giz­gen sharapat­tary mol boldy. Jaq­sy­lar­ǵa jana­sa júrý­diń ózi bir bereke, nesibe deý­ge bolar. Ataly sózderin tyńdap, aqyl-parasatyna rıza bolyp, bolma­sań da uqsap baqqyzatyn qasıet dary­ǵan tulǵalar emes pe!

Osy bas redaktorlarymnyń ishin­en Kórik Qundyzbaıulynyń gazet bas­shysy retindegi qasıetterin zor qur­metpen eske alamyn. Ol bas redak­tor bolyp qazaq úshin qıyn kezeńde –1986 jylǵy Keńes Odaǵyn dúr silkindirgen áıgili Jeltoqsan oqıǵa­synan soń 1987 jyldyń qańtar aıynda keldi. Qazaqstan Respýb­lıkasynyń basshylyǵyna Kolbın­niń kelgen beti, qazaq halqyna ult­shyl­­dyq qara tańbasy basylǵan, jas­ta­ry­myzdy qýdalaǵan zaman. Osyn­daı ólara kezeńde jurttyń kókeıinde «Myna kisini gazetke nege alyp keldi? Joǵary jaqtyń adamy ǵoı» degen dúdámal oı turǵany da jasyryn emes edi. О́ıtkeni, K.Dúıseev bas redaktor bolyp Qazaq­stan Kompartııasy Ortalyq Komı­tetiniń marapattaý bólimi meńge­rýshisiniń birinshi orynbasary qyz­metinen kelgen edi. Kórik aǵa mamandyǵy boıynsha jýrnalıst bolsa da, gazette kóp jumys istemegen, uzaq jyldar komsomol, partııa organdarynda qyzmet etkendikten, joǵarynyń nusqaýy­nan shyǵa almaıtyn jan ba eken degen kúdik bolǵany ras.Ol saıasat ja­ǵyn tereń bile tura, kásibı jýrnalıs­tik bilimin kórsetip, birden gazettiń jumysyna belsene aralasyp ketti. Orta­lyq Komıtetten kelgen syqıǵan sheneýnik, qasań nusqaýshy, jaltańkóz jalań oryndaýshy emes, para­sat­ty, kisiligi mol, bilikti basshy ekenin uqqan soń uzamaı jurt­tyń kóńiline uıalaǵan sekem alý taý basyn shalǵan soqyr tumandaı tarqap ketti. Bas redaktor Kórik Dúıse­ev qazaq halqy ultshyl degen qara­laý maqalalar bergizgen joq, el múddesin bárinen bıik qoıdy. Beıne­li tilmen aıtqanda, bul kisi «arbany da syndyrmaı, ógizdi de óltirmeı» qıyn kezeńnen alyp shyqty.

Kórik Dúıseev jaratylysy ádil adam bolatyn. Ol 1987 jyldyń basynan 1989 jyldyń aıaǵyna deıin osy gazetti basqarǵanda óziniń adaldyǵyn anyq kórsetti. Kórik Qundyzbaıulynyń basshy retin­degi ereksheligi qandaı boldy desek, jan-júregi qazaǵym dep soǵa­tyn azamat joǵary jaq pen ha­lyq­tyń arasyna altyn kópir sala bildi. Úkimetke de tolqymaly sátte saıasat­ker, ári jýrnalıst adam kerek bol­ǵany anyq. Kórik aǵa tarazy basyn teń ustady. Ol kisi bas basy­lym betinde «Aqtańdaqtar aqıqa­ty» atty aıdar ashty. Atynyń ózi­nen kórinip turǵandaı, bul dúnıe­ler gazetke jańa serpin berdi. Shá­ká­rim Qudaıberdiuly, Ahmet Baıtur­­synuly, Mirjaqyp Dýlatov, Maǵ­­jan Jumabaev, Júsipbek Aıma­ýy­tov sııaqty arystardyń esimi jabylǵan jaladan ar­shy­la bastaǵan, birtýar tekti ul­da­ry­nyń ardaqty esimderi men eli úshin istegen qyzmetteri qazaqqa qaı­ta­ry­la bastaǵan kezeńniń basyn «Aqtań­daq­tar aqıqaty» maqalalar shoǵyry basta­ǵanyna daý joq.

Gazetke jańa tolqyn jastardy tartty. Sonyń bir kýási jas tolqyn, jas býynǵa zor senim artyp, qyzyl dıplommen kelgen meni birden tilshi qylyp qoıdy. «Partııa turmysy» bólimine aldy, bul rasynda qıyn bólim bolatyn. Gazettiń mártebesin kóterýge atsalystyń dep meni keıde bas redaktor maqtap, mereıimdi asyryp qoıatyn. Sosyn «Sovet qurylysy» bóli­mi­ne aýystyrdy.

Qoryta aıtqanda, Kórik Dúıseev bas redaktor bolǵan tusta Jeltoqsan yzǵarynan keıin, KOKP Ortalyq Komıteti saıası bıýrosynyń qazaq halqyn ultshyl degen tujyrymnyń alyp tastalýyna «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń oń áseri erekshe boldy.

Gúlsim EŃSEPOVA,

Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń keńesshisi, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty