Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev dıplomatııalyq korpýs ókilderimen kezdesýdiń jaqsy dástúrge, ekijaqty jáne kópjaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtatyn mańyzdy sharaǵa aınalǵanyn atap ótti.
– Osy basqosýda Qazaqstannyń damý baǵdaryna, ishki-syrtqy saıası basymdyqtaryna basa mán bergimiz keledi. Qazirgi tańda Nur-Sultan qalasynda 70 elshilik jáne 30 halyqaralyq uıym ókildigi bar. Elimizdegi dıplomatııalyq ókildikter aldaǵy ýaqytta da kóbeıe túsedi dep úmittenemiz. Osy oraıda Belarýs jáne Ońtústik Koreıa elshilikteri jańa ǵımaratqa kóshkenin atap ótkim keledi. Elorda tórindegi jańa qonystaryńyz qutty bolsyn! Dıplomatııa salasynda kóp jyl eńbek etkendikten, bul jumystyń qanshalyqty mańyzdy ári jaýapty ekenin óte jaqsy bilemin. Memleketterimiz arasyndaǵy dostyq qatynastardy nyǵaıtýǵa qosqan úlesterińizdi joǵary baǵalaımyn. Qazaqstanǵa degen izgi nıetterińiz úshin barshańyzǵa rızashylyǵymdy bildiremin, – dedi Prezıdent.
Budan keıin Memleket basshysy bul kezdesýdiń Tuńǵysh Prezıdent jáne Táýelsizdik kúni sııaqty mańyzdy merekeler qarsańynda ótip otyrǵanyn, alda Rojdestvo men Jańa jyl demalystary da jaqyndap qalǵanyn aıtty.
– Bul – ótip bara jatqan jyldy qorytyndylap, aldaǵy josparlardy aıqyndaıtyn kezeń. 2019 jyl Qazaqstan úshin óte mańyzdy bolǵanyn barshańyz jaqsy bilesizder. Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Nazarbaev bılikke basshylardyń jańa býyny kelýi úshin tarıhı sheshim qabyldady. О́tken Prezıdent saılaýy saıası júıemizdiń turaqtylyǵyn jáne demokratııalyq damý jolymyzdyń myzǵymastyǵyn búkil álemge tanytty. Meniń atyma quttyqtaý joldaǵan memleket basshylaryna jáne halyqaralyq uıymdardyń jetekshilerine rızashylyǵymdy bildiremin. Bıliktiń beıbit jolmen berilýi Qazaqstandy tyń serpinmen damytýǵa múmkindik týdyrdy. Biz Tuńǵysh Prezıdentimiz negizin qalaǵan damýdyń strategııalyq baǵdarynan aınymaı, Sabaqtastyq, Ádilettilik, О́rleý qundylyqtaryna berik bolamyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent elshilerge qarata sóılegen sózinde jahandyq jáne óńirlik prosesterdiń tez qubylýyna baılanysty bizdiń elimiz de ózgerip jatqan jaǵdaılardy qaperde ustap, odan ári áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń tıimdi joldaryn izdestirýi kerek ekenin atap ótti. Osy rette Qasym-Jomart Toqaev óziniń saılaýaldy tuǵyrnamasynda jáne Qazaqstan halqyna Joldaýynda belgilep bergen baǵyttarǵa toqtaldy.
– Qazaqstannyń demokratııalyq damýy úzdiksiz júrip jatqan úrdiske aınaldy. Biz elimizdiń turaqtylyǵy men qaýipsizdigin basty nazarǵa ala otyryp, jan-jaqty teńgerimdi saıası jańǵyrýdy birtindep júzege asyramyz. Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymyna múshe jetekshi elderdiń standarttaryna basymdyq beremiz. Sondyqtan Úkimet osy maqsattarǵa qol jetkizý baǵytynda batyl da nyq qadamdar jasaýda. Qazaqstan úshin memleket turaqtylyǵynyń negizi bolatyn saıası júıe «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» qaǵıdasyna súıenedi. Sonymen qatar memlekettiń turaqtylyǵy azamattar men memlekettik ınstıtýttar arasyndaǵy syndarly qatynastarǵa tikeleı baılanysty. Dál osy sebepti qoǵamdyq dıalogty odan ári damytý – basty basymdyqtarymyzdyń biri. Osy jazda Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi qurylǵanyn bilesizder. Bul keńes – «Halyq únine qulaq asatyn memleket» qurý prosesin jedeldetetin quraldardyń biri. Basqasha aıtqanda, biz azamattardyń ómirlik mańyzdy saýaldaryna memlekettiń tıimdi jaýap qaıtarýyn qamtamasyz etemiz, – dedi Prezıdent.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Memleket basshysy retinde qoǵamdaǵy pikirlerdiń ár alýandyǵyn qoldaıtynyn, saıası partııalardy damytýdy quptaıtynyn, azamattarymyz óz pikirin ashyq bildirýge jáne sóz bostandyǵyn tolyǵymen qoldanýǵa quqyly ekenin aıtty. Ol bul sózine dálel retinde búginde beıbit mıtıngiler ótkizýdi retteıtin zańnamalyq normalardyń qaıta qaralyp jatqanyn, barlyq memlekettik organnyń eseptiligin arttyrý maqsatynda azamattyq ınstıtýttardyń rólin qoldaý boıynsha belsendi jumys qolǵa alynǵanyn, qoǵamdyq keńesterdiń ókilettigin keńeıtip, jergilikti ókiletti organdar – máslıhattardyń jumysyna jańa serpin berilip jatqanyn aıtty. Buǵan qosa barlyq deńgeıdegi – Prezıdent Ákimshiliginen bastap aýyl ákimderine deıin qoǵammen keri baılanys tetikteriniń jolǵa qoıylǵany, ákimderdiń jumysyn jergilikti turǵyndar baǵalaıtyny málimdeldi.
– Atqarýshy bılik organdary kezeń-kezeńmen jańartylyp, ózgerip jatyr. Búginde jas mamandardyń Prezıdenttik jastar kadrlyq rezervi qurylyp, jaqyn arada iske qosylmaq. Memlekettik organdardyń qyzmetinde bıýrokratııalyq rásimderdi joıý boıynsha birqatar naqty is-shara ázirlendi. Mysaly, biz sıfrly memlekettik qyzmetterdi engizý salasynda birqatar oń nátıjege qol jetkizdik. Bul qadamdar qazaqstandyq azamattarǵa ǵana emes, sondaı-aq bizdiń sheteldik qonaqtar men týrısterge da paıdaly bolmaq. Jaqynda meniń Úkimetke sheteldikterdi kóshi-qon basqarmasynda tirkeýden bas tartý týraly tapsyrma bergenimdi bilesizder. Jyl sońyna deıin biz bul máseleni sheshemiz jáne sheteldik qonaqtardyń elimizge kelýi úshin qazirgi bıýrokratııalyq kedergilerdi alyp tastaımyz dep oılaımyn, – dedi Memleket basshysy.
Prezıdent quqyq qorǵaý jáne sot júıesin reformalaý týraly aıta kelip, memlekettiń ál-aýqatyn arttyrý isi atalǵan ınstıtýttarǵa degen halyqtyń senimine baılanysty ekenine toqtaldy.
– Memlekettik apparattyń saıası turaqtylyǵy men tıimdiligin ekonomıkalyq ósimnen bólip qaraýǵa bolmaıdy. Bul baǵytta birqatar jetistik bar. 2019 jyldyń 10 aıynda elimizdiń jalpy ishki ónimi 4,4 paıyzǵa ósti. Doing Business-2020 reıtınginde Qazaqstan 25-orynda. Básekege qabilettiliktiń jahandyq ındeksinde elimiz 55-orynda tur. Aldaǵy bes jyl ishinde halyqaralyq reıtıngtegi pozısııamyzdy aıtarlyqtaı jaqsartýdy josparlap otyrmyz. Alda ekonomıkamyzdy odan ári ártaraptandyrý boıynsha úlken jumys kútip tur. Ony tabysty iske asyrmaı, biz qazirgi zamanǵy, ózin ózi qamtamasyz etetin jáne ornyqty ekonomıkany qura almaımyz. Qazir Úkimet ónerkásiptiń joǵary tehnologııalyq jáne shıkizattyq emes salalaryn damytýǵa, qosylǵan quny joǵary ónim óndirýge basymdyq berýde. Qazaqstannyń gúldenýiniń taǵy bir kilti turaqty jáne damyǵan qarjy sektoryn qurý bolyp otyr. Bul máselede «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyna úlken úmit artamyz. Sońǵy eki jylda ortalyq platformasyna 285 kompanııa tirkeldi. 2020 jyldyń sońyna qaraı biz bul kórsetkishti 500-ge jetkizýdi kózdeımiz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sondaı-aq Qasym-Jomart Toqaev Úkimet sıfrly ınfraqurylymdy damytýda belsendi jumys atqaryp jatqanyn, arnaıy memlekettik baǵdarlama qabyldanyp, «Astana Hub» halyqaralyq IT-startaptar tehnoparki iske qosylǵanyn málimdedi.
– Elimiz aldyna shetel ınvestısııalary úshin barynsha qolaıly jaǵdaı jasaý mindetin qoıyp otyr. Osy baǵytta qoldanystaǵy zańnamany jetildirý jáne barlyq ákimshilik kedergilerdi azaıtý jónindegi jumys jalǵasady. Otandyq bıznes-qoǵamdastyqty, eń aldymen shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý jóninde belsendi sharalar qabyldanýda. Kelesi jyldan bastap mıkro jáne shaǵyn kásipkerler kez kelgen salyqtardan bosatylady. Halyqtyń áleýmettik qorǵalmaǵan toptary úshin buryn-sońdy bolmaǵan qarajat bólip jatyrmyz. Bıyl nesıelik raqymshylyq jarııalanyp, 500 myńnan asa qazaqstandyqtyń nesıelik qaryzy memleket tarapynan jabyldy. Qazaqstan – áleýmettik memleket jáne bizdiń basty maqsatymyz – azamattarymyzdyń ál-aýqatyn arttyrý. Elimizdegi ekonomıkalyq ósýdiń tıimdiligin Qazaqstannyń árbir azamaty sezinýi tıis, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev strategııalyq mańyzy zor maqsattarǵa qol jetkizý úshin syrtqy jaǵdaılar da qolaıly bolýy kerek ekenin aıta kelip, 2019 jyl bizdiń elimiz úshin halyqaralyq deńgeıdegi kóptegen tabysty kezdesýge toly bolǵanyn atap ótti.
– Men syndarly yntymaqtastyqty nyǵaıtý maqsatynda Reseıge, О́zbekstanǵa, Qytaıǵa resmı saparmen bardym. Kelissózder óte nátıjeli ótti. Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńestiń, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń, Táýelsiz memleketter dostastyǵynyń sammıtterine qatystym. Jyl sońyna deıin Qyrǵyzstan Respýblıkasy men Germanııaǵa saparlarym josparlanyp otyr. Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasynyń 74-sessııasyna qatysyp, sóz sóılep, sonyń aıasynda birqatar eldiń basshylarymen kelissózder júrgizdim. Bıyl Qazaqstanǵa resmı saparmen Koreıa Respýblıkasy, Grýzııa, Armenııa, Mońǵolııa, Belarýs jáne Shveısarııanyń memleket jáne úkimet basshylary keldi. Osy saparlar men kezdesýler ózara yqpaldastyqtyń negizgi baǵyttaryn aıqyndaýǵa jaqsy múmkindik týdyrdy. Osy jyly biz Bolgarııa, Latvııa, Estonııa, Serbııa, Slovakııa, Portýgalııa, Shveısarııa astanalaryna turaqty rezıdensııasy bar elshilerdi jiberip, sheteldegi dıplomatııalyq ınfraqurylymdy edáýir keńeıttik. Bul prosess ózara túsinistik ustanymyn eskere otyryp jalǵasyn taba beredi, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń halyqaralyq yntymaqtastyq úshin burynǵydaı ashyq ekenin, strategııalyq seriktestermen jáne barlyq múddeli eldermen konstrýktıvti ári teńgerimdi yqpaldastyq ornatý saıasatyn jalǵastyra beretinin atap ótti.
– Syrtqy saıasatymyzda jahandyq konfessııaaralyq kelisimge, tózbeýshilik jáne radıkalızm ıdeologııasyn taratýǵa qarsy kúreske basa mán beremiz. Biz óńirlik jáne jahandyq turaqtylyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan konstrýktıvti bastamalardy ilgeriletemiz jáne qoldaımyz. Bul, eń aldymen, azııalyq jáne eýroazııalyq qaýipsizdikti nyǵaıtý, ıadrolyq jáne terrorıstik qaýip-qaterlerdiń aldyn alý, – dedi Prezıdent.
Memleket basshysynyń aıtýynsha, Reseı Federasııasymen, Qytaımen, AQSh-pen, Eýropalyq odaq jáne Ortalyq Azııa elderimen ózara qarym-qatynas ornatý Qazaqstannyń syrtqy saıasatyndaǵy basym baǵyty bolyp qala beredi.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń halyqaralyq uıymdar men qarjy ınstıtýttary aıasynda kópjaqty yntymaqtastyq pen yqpaldastyqty damytý jónindegi jumystardy jalǵastyra beretinin aıtty. Bul rette Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq, Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymy, Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy, Islam yntymaqtastyǵy uıymy, Túrki keńesi, ekonomıkalyq yntymaqtastyq uıymy sııaqty salmaqty birlestikter sheńberindegi kópjaqty ózara is-qımyldy damytý mańyzyn joǵaltpaıdy.
Kezdesý sońynda qalyptasqan dástúr boıynsha dıplomatııalyq korpýstyń dýaıeni – Belarýs Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy elshisi Anatolıı Nıchkasov sóz sóıledi.
Orynbek О́TEMURAT,
Merýert BÚRKITBAI,
«Egemen Qazaqstan»
