Apattyń aldyn alý sıfrly júıelerge júkteldi

Departament basshysy sel qaýpine monıtorıng júr­gizý­diń avto­matty júıesi jobasyn júzege asy­rýǵa baılanys­ty keshendi ju­mys­tarmen keńinen tanystyryp ótti. S.Áýbáki­rovtiń aıtýyn­sha, Úlken jáne Kishi Almaty ózen­de­rinde birinshi kezeń aıaq­ta­lyp, eki kól stansasy, eki oshaqtyq, úsh arnalyq jáne úsh dambalyq stansalar ornatylǵan. Keler jyl ekinshi kezeńde 21 stansa salynady dep josparlanǵan. Búginde Úlken Almaty ózeni basseınindegi Aıýsaı shatqaly erekshe nazar aýdarýdy qajet etedi. Sońǵy jıyr­ma jyl ishinde bul mańda kóp­te­gen nysandar boı kótergen. Sondaı-aq Aqsaı ózeniniń basseı­nin­de selden qorǵaıtyn nysandar joqtyń qasy. Alda-jalda tó­ten­­she jaǵdaılar oryn ala qalsa, shat­qal­dar mańyndaǵy 300-ge jýyq nysan men otyz myńnan astam turǵyn zardap shegýi yq­tımal. Sondyqtan da qala qaýipsizdigin nazarǵa ala oty­ryp, Aqsaı, Aıýsaı shatqaldaryna bógetter salý da qol­ǵa alynady. Qazirgi kez­de otan­dyq jetekshi «Qaz­gıd­ro» joba­laý uıymy ázir­le­gen joba­lar memlekettik sarap­ta­maǵa jibe­ril­di. Oń nátıje­ge qol jetken soń jobalar zań­na­maǵa sáıkes qury­lys júr­gi­zý úshin Ishki ister mınıstr­li­gine beriledi, dedi óz sózinde departament basshysy.

«Seısmologııa ınstıtýty» ǵylymı-tehnıkalyq jáne ha­lyq­a­ralyq jobalar bas­qar­­­ma­sy sektorynyń basshysy Dáýlet Sársenbaev kúsh­ti jer sil­ki­ni­si­niń aldyn alýda tur­ǵyn­dar­dy der kezin­de habarlaýǵa baılanysty avto­mat­ty sıfrly júıe (HASJ) qurýdyń mańyz­dy­ly­ǵyna toq­taldy. D.Sársen­baev atap ótke­nindeı, aldyn ala qu­laq­tan­dy­rýdyń avtomat­ty sıfr­lyq júıesin qurý 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan «Qazaq­­stan­nyń ońtústik-shyǵy­syn­da­ǵy seısmıkalyq qaýpi bar aýdandardy keshendi zert­­teý jáne kúshti jer silki­ni­si týraly erte habar­laý júıe­­siniń negizderin ázirleý» jó­nin­­­degi baǵdarlama aıasyn­da júzege asýda. Qazirgi kezde seıs­motektonıkalyq erekshe­lik­ter men jer silkinisi týraly erte habarlaıtyn HASJ qondyr­ǵylary ornatylatyn jerler­di anyqtaý jumystary jal­ǵasyn tabýda. Osyǵan oraı Shveısarııanyń GeoSig fırma­sy­nyń qondyrǵylaryn satyp alyp, 6 tirekke ornatylǵan. Bul qondyrǵylar erte habarlaý júıe­siniń japondyq Meteorologııalyq agenttiginiń (JMA) algorıtmi negi­zin­­de jasal­ǵan.

Júıe ornatylǵan Medeý, Talǵar, Tıan-Shan, Shelek, Jar­ke­nt jáne Qapshaǵaı sııaqty ár tirekten naqty ýaqyt kestesi boıynsha málimetter berilip otyrady. Ortalyqta málimetterdi jınaý jáne óńdeý qyzmetkerdiń qatysýynsyz avtomat­ty júzege asady jáne qa­ýipti seısmıkalyq tolqyn anyqtalǵan jaǵdaıda birden habarlama beriledi. Al qaýip­­ti seısmıkalyq tolqyn­nyń ja­qyn­daǵany týraly belgi Tótenshe jaǵdaılar depar­ta­mentine túsip, Darmen mobıl­di qosymshasy arqyly taraıdy.

Seısmologııa ınstıtýty alda­ǵy jyly osyndaı úsh qon­dyr­ǵyny ornatýdy jos­parlap otyr. Al ınstıtýt tarapynan jasalǵan esker­tý qondyrǵysy 9 stansany qam­tıtyn bolady. «Almaty qalasynyń Qutqarý qyzmeti» MKK dırektory Dmıtrıı Chýhonsevtyń máli­me­ti bo­ıynsha, bıyl on bir aıda  biryńǵaı kezekshilik-dıspetcherlik qyz­me­tine «109» telefo­ny arqyly qala turǵyn­da­rynan 100 834 qo­ńyraý kelip túsken.

Budan buryn málim bolǵa­nyn­­­daı, jurtshylyqty jyldam aqparatpen qamtamasyz etýge baılanysty «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda qalanyń Sıfrlandyrý basqarmasy, Tóten­she jaǵdaı­lar departamenti, «Iаnde­ks» halyqaralyq izdeý qyzmeti men Darmen mobıldik qosym­shasyn jasaýshylar ózara yntymaqtastyq týraly ke­lisim jasaǵan bolatyn. Ynty­maq­tastyq sharttary tóten­she jaǵdaılar kezinde ha­bar­la­ma­nyń jyldam ári jedel taralýyn qaras­tyrady.

Smart Almaty tujy­rym­da­masyn iske asyrý aıasynda Almaty qala­synyń Tóten­she jaǵdaılar depar­ta­­menti, Almaty qalasynyń damý Orta­­­lyǵy jáne «I2NIK» kom­pa­­nııa­symen júzege asqan Dar­­men jobasyn ázirleýde ma­mandar Japonııa jáne AQSh-tyń uıa­ly qo­symshalar jú­ıe­­­sin­­­degi tájirı­be­lerge sú­ıen­­­­­gen. Mobıldi qosym­sha­­­­ny OS Android jáne IOS ba­za­synda smartfon, plan­shet paıdalanýshylary mem­leket­­tik, orys jáne aǵyl­shyn tilderinde júkteı alady. Búgin­de qosym­sha­ny eki myń­nan astam jeli paıdalaný­shylary júkte­gen. Mamandar­dyń aıtýynsha, bul baǵyttaǵy habarlan­dyrý­lar jyldamdyǵy jaǵynan tıimdi. Qalada bıylǵy jyl­dyń 15 sáýirinen bastap SMS jáne Darmen qosymshasy arqy­ly tóten­she jaǵdaılar týraly habarlaý júıesi engizildi.