El erteńi – jalyndy jastar

Memleket basshysy óz sózinde Táýelsizdik kúni qarsańynda jastarmen kezdesýiniń mańyzdy ekenin atap ótti.

– Búgin ulan-baıtaq elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen jastar elorda tórinde, Nur-Sultan qalasynda, halqymyzdyń qutty mekeninde bas qosyp otyr. Biz úshin budan asqan qasterli ári mańyzdy mereke joq. Táýelsizdigimizdi nyǵaıtyp, elimizdi odan ári órkendetý – qazirgi urpaqtyń qasıetti boryshy. Sondyqtan biz sizderge zor úmit artamyz. Memleketimizdiń keleshegi – ózderińiz! Búgingi jastar – elimizdiń erteńi, ulty­myz­dyń bolashaǵy, memleketimizdiń már­tebesi. Urpaǵyn aıalaı bilgen halyq ir­geli jurtqa aınalatyny belgili. Biz hal­qy­myzdy álemge tanytqan eń asyl qa­sıet­terdi sizderdiń boılaryńyzdan kórgi­miz keledi, – dedi Q.Toqaev.

Prezıdenttiń aıtýynsha, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen belgilengen Jastar jylynda memlekettik organdar óskeleń urpaqty qoldaý maqsatynda kóptegen jumys atqarǵan, birneshe baǵyt boıynsha jobalar iske asqan, sonyń ishinde baspanamen jáne jumyspen qamtý, sapaly ári qoljetimdi bilim berý isi qolǵa alynǵan.

– Elimizdiń iri qalalarynda jumysshy jastarǵa 9 myń páter berý týraly sheshim qabyldandy. Ony jalǵa alý quny aıyna 15 myń teńge ǵana bolady. Bıyl 5 myń azamat memleketten grant alyp, jas kásipker atandy. Aldaǵy úsh jyl ishinde olardyń sany 30 myńǵa deıin kóbeıedi. Budan bólek 10 myń jas bıznesmen shaǵyn nesıeniń arqasynda óz óndirisin keńeıtti. Sonyń basym kópshiligi aýdan jáne aýyl turǵyndaryna arnaldy, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev jastardyń nazaryn olar úshin ashylyp jatqan jańa perspektıvalarǵa, jas býynnyń álemdegi aldyńǵy qatarly ýnıversıtetterde bilim alý múmkindikterine aýdardy. Sondaı-aq jastardy jetekshi tehnologııalyq kompanııalarda jumys isteýge, óz jobalaryn ozyq ǵylymı or­ta­lyqtarda júzege asyrýǵa shaqyrdy.

– Kez kelgen eldiń tabysy óz azamattarynyń jekelegen jetistikterinen quralady. Eger árqaısyńyz aldaryńyzǵa qoıǵan maqsatqa qol jetkizip, óz qabi­let­terińizdi arttyrsańyzdar, memleket te tabysty bolady. Búgingideı joǵa­ry básekege qabiletti álemde eshkim týǵan­nan tabysty bola almaıdy jáne oǵan ke­pil­dik te berilmeıdi. Ol úshin únemi eńbek­tený kerek, eń aldymen óz-ózińdi da­my­týyń qajet, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent jastardy qoldaý jóninde biryńǵaı keshendi baǵ­dar­lama jasaý qajettigin aıtty.

– Biryńǵaı baǵdarlama óske­leń urpaqtyń ózekti problemalaryn sheshýge baǵyttalady. Eń bastysy, onyń mehanızmi jastarymyz úshin qarapaıym ári túsinikti bolýy tıis. Jeke jáne kásibı turǵydan ósý, jumysqa ornalasý nemese turǵyn úı alý úshin Qazaqstannyń qaı jerinde, qandaı múmkindikter bar ekenin árkim bilýge tıis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Jastar uıymdarynyń jumysyn jetildirý boıynsha da pikirimen bólisti.

– О́kinishke qaraı, elimizde oqy­maı­tyn jáne jumys istemeıtin NEET-jastardyń sany artyp keledi. Áleý­mettanýshylardyń málimetinshe, saýal­damaǵa qatysqan jastardyń 20%-dan astamy mektep bitirgennen keıin úıde oty­rýǵa májbúr. Sóıte tura, tórt jas aza­mattyń úsheýi qoǵam ómirine aralaspaıdy jáne jastardy qoldaý baǵdarlamalary jóninde bilmeıdi.

Aımaqtardaǵy jastar resýrstyq ortalyqtary týraly jas­tardyń tórtten biri ǵana habardar, al ol ortalyqtarǵa nebári 5%-y ǵana júgingen. Bul – shyndyq. Jastar uıymdary eń aldymen jas azamattardyń osy sanatymen aınalysýy tıis, – dedi Prezıdent.

Prezıdent bilim berý sapasy men qoljetimdiligin arttyrý isin negizgi mindetterdiń biri retinde kór­setti. Mem­leket basshysy dıplom basyp shyǵaratyn jáne taratatyn mekemege aınalǵan joǵary oqý oryndaryna qatysty shara qabyldaý qajettigin talap etti. Sonymen qatar Prezıdent Úkimetke joǵary oqý oryndary men kolledj stýdentteriniń stıpendııasyn kóterýdi tapsyrdy.

– «Atameken» UKP aqparatyna súıen­sek, búginde ýnıversıtet túlek­ter­iniń 60%-y mamandyǵy boıyn­sha jumysqa tura almaıdy. Bul bilim sapa­synyń deńgeıin kórsetedi. Barlyǵymyz bile­tindeı, jastar oqyp júrgende-aq jumys isteıdi. Kóbine onyń mamandyqtaryna qatysy bolmaıdy. Osylaısha oqýy bir bólek, jumysy bir bólek qalady. Eńbek etken – jaqsy. Biraq óz salasyna mashyqtanǵany abzal. Tehnologııanyń damýyna baılanysty jastar arasynda qashyqtyqtan oqý kórsetkishi artyp barady. Bul jumysty ashyq ýnıversıtet qurýmen jalǵastyrýymyz kerek. Elbasynyń ár aımaqta 1 jaqsy JOO men 2 kolledj qurý ıdeıasy bilim salasyndaǵy kóptegen máseleni sheshpek. Jastarymyz bilim qýyp shetel asyp ketpeıtin bolady. Olar óz biliktiligi men bilgenin paıdaǵa asyratyn jumys tabady. Sonymen qatar Úkimet dıplom taratý ornyna aınalǵan JOO-larǵa qatysty tıisti sharalar qoldanýy kerek. Joǵary bilim júıesi quldyrap barady. Joǵary oqý oryndary stýdentteriniń stıpendııasyn arttyrý ózekti máseleniń biri ekenin bilemin. Bul máselege kóńil bólinbeı qaldy. 2016 jyldan beri stıpendııa kóbeıgen joq. Sondyqtan stýdentterdi qoldaý úshin 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap bakalavrıat, magıstratýra men doktorantýrada oqıtyn stýdentterdiń stıpendııasyn 25 paıyzǵa ósirý jóninde sheshim qabyldadym. Bul jalpy 130 myńǵa jýyq adamdy qamtıdy. Mundaı qoldaý kolledj stýdentterine de kórsetiletin bolady, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev aldaǵy Volon­ter jylynyń mindetteri týraly aıta kelip, birneshe negizgi baǵyttarǵa nazar aýdarýdy usyndy.

«Sabaqtastyq» jobasy aıasyn­da eriktiler balalar úıiniń tárbıe­lenýshilerin óz qamqorlyqtaryna ala alady. «Saýlyq» baǵyty boıynsha medı­sı­nalyq volonterlik damıdy, olar aýyrǵan adamdarǵa járdem kórsetedi. «Taza álem» jobasy qorshaǵan ortany qorǵaýǵa baǵyttalǵan. «Asyl mura» baǵy­ty eriktilerdi materıaldyq jáne rýha­nı, mádenı-tarıhı muralardy saq­taý jumystaryna tartady. «Qamqor» bas­tamasy qarttar úıindegi eriktiler jumysyn qamtamasyz etedi. «Bilim» jobasy aýyl mektepterindegi joǵary sy­nyp oqýshylaryn UBT-ǵa daıyndaý jumystaryna, aǵylshyn tilin úıre­tip, kompıýterlik saýattylyqty jetil­dirýge kómektesedi. «Úmit» jobasy boıynsha eriktiler Ekinshi dúnıejúzilik soǵystaǵy Jeńistiń 75 jyldyǵy aıasynda otandastarymyzdyń erligin baıan­daıtyn qujattardy izdestirýmen aınalysady.

Prezıdent volonterlikti ulttyq masshtabta ǵana emes, árbir qala men aýyl­da damytý kerek dep sanaıdy. Sony­men qatar ujymdyq volonterlikti órken­detýge memlekettik apparatty da, ulttyq jáne iri kompanııalardy da atsalysýǵa shaqyrdy.

– Dana halqymyz «jumyla kótergen júk jeńil» degen. Qaıyrymdylyq pen meıirimdilik – qanymyzǵa sińgen qa­sıet. Qazaqta asar jasap, bir-birine kó­mek­tesip, qoldaý kórsetý dástúri bar. Onyń volonterlikpen úndesetini sózsiz. Sondyqtan aldaǵy jyly sol dástúrdi zamanǵa saı qaıta jańǵyrtýymyz qajet, – dedi Memleket basshysy.

Shara sońynda Qasym-Jomart Toqaev jastardyń belsendi ókilderin mem­le­kettik nagradalarmen jáne alǵys hat­tarymen marapattady. Sondaı-aq EKSPO aýmaǵynda ashylǵan «ArtHUB»
shyǵarmashylyq bastamalar ortaly­ǵynyń jobalarymen tanysty.

Ilııas TÚSTIKBAEV,

Qazaqstan stýdentteri Alıansynyń kóshbasshysy:

– Almaty oblysy Alakól aýdanynan arman qýyp astanamyzǵa kelgen edim. Ýnıversıtette aýdıtorııa izdep júrip kezdeısoq stýdentter uıymynyń kabınetine kirýimen bastalǵan jolymda búgin úlken jetistikterge jetip otyrmyn. Nıý-Iorkte ótken jastar forýmyna qatystym. Bıyl Jastar jyly aıasynda birneshe bastama qolǵa alyndy. Jastar ózderi uıymdastyrǵan bolatyn. Osynyń barlyǵy memlekettiń qoldaýy men jastar jylynyń múmkindikteriniń arqasy.

Oksana IаRKOVA,

«Jas kásipker» baǵdarlamasynyń túlegi:

– Qoldaý men senimdi sezingende qanat bitip, armanyńa qoryqpaı qaraısyń. Al men qoldaýdy «Jas kásipker» baǵdarlamasynan taptym. Buǵan deıin tárbıeshi bolyp qyzmet ettim. Bul baǵdarlama jańa múmkindikter ashty. О́z kásibimdi ashý úshin jetkilikti qarjy berdi. Búginde oblysymyzdaǵy eń úzdik kásipkerlerdiń, sheberlerdiń birimin. Buıymdarymnyń sapaly bolǵandyqtan shetelderden de tapsyrys túsetin boldy. «Jas kásipker», «Bıznes bastaý» sııaqty baǵdarlamalar ózim sekildi 6000 qarapaıym jasqa jarqyn bolashaqqa joldama boldy.

Baǵdat AHMETJANOV,
Jumys isteıtin jastarǵa arnalǵan jaldamaly baspana baǵdarlamasynyń qatysýshysy:

– Jumys isteıtin jastardy baspanamen qamtamasyz etý baǵdarlamasy aıasynda 25 jasymda alǵashqy baspanama qol jetkizdim. 14 jasymda baýyrym ekeýmiz ata-anamyzdan aıyrylyp, týǵan-týystarymyzdyń qolynda óstik. 2010 jyly Almatyǵa oqýǵa keldim. Bú­ginde «Almaty Energo» kompanııasynda bý qazandyǵynyń operatory bolyp is­teımin. Maqsatqa jetýdiń joly – eńbek etý. Eńbek túbi – bereke. Memlekettiń kór­setetin kómegi bárine birdeı. Oǵan eńbek­tený men bilimiń arqyly jete alasyń. О́zimniń qatarlastaryma jumys­tan qoryqpańdar degim keledi. El Pre­zı­den­tine qazaq jastarynyń, jas otbasy­lardyń atynan rahmet aıtamyn.

Azamat JAMANChINOV,

«Ónege» jobasynyń jetekshisi:

– «Otbasy akademııasy» qorynyń jumysyna 10 jyldan asty. Jemisti baǵdarlamalar kóp. Jastar jyly aıasyn­da memleket qoldaýymen respýblı­kamyzdyń 9 aımaǵynda otbasy resýrstyq qyzmetin ashtyq. Otbasy qundylyǵyn dárip­teıtin ortalyqta azamattarymyz túrli máseleler boıynsha keńesip, kómek­ke júgine alady. 5 aıdyń ishinde otba­syndaǵy zorlyq boıynsha 120 otbasyna kómektestik, óz-ózine qol salǵysy kelgen 26 adammen jumys istedik. Mundaı máselelermen kásibı turǵyda aınalysatyn jelilerdiń respýblıka boıynsha jumys istegenin qalaımyn. Biriksek, biz almaıtyn asý joq.

Rýhııa QALDYBAI,

Respýblıkalyq «ZEREN-2019» jastarǵa bilim berý lageriniń 1-maýsymynyń jeńimpazy:

– 2019 jyl – Jastar jyly dep jarııalanǵanda óte qýanyshty boldym. Respýblıkalyq «ZEREN» jastarǵa bilim berý lagerinde Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen kelgen jalyndy jastardy kórip, kózim ottaı jandy. Toǵyz kún ishinde bizder bilikti, bilimdi trenerlerden oqı otyryp, saıası saýatty bılik ókilderimen kezdesip, kókeıimizdegi suraqtardy qoıdyq. 600 adam qatysqan lagerde júldeli orynǵa ıe bolyp, 750 myń teńgeni qanjyǵama baıladym. О́z kásibimdi ashtym. Men qarapaıym pedagogten bıznes-ledıge aınaldym. Qazir Jańaózen qalasynda múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan mekemeni basqaryp otyrmyn.

Iman PERNEBEKOV,

«Dıplommen – aýylǵa!» jobasyna qatysýshy, akýsher-dáriger:

– Kishkentaı kezimnen-aq aq halatty abzal jan bolamyn degen armanmen Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń medısına fakýltetinde, keıin Shymkent qalasynda akýsherlik-gınekologııa kafedrasynda bilim aldym. Oqý barysynda Atyraý oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy ýnıversıtetimizge kelip, jas mamandardy jumysqa ornalastyrý maqsatynda jármeńke uıymdastyrdy. Armanymnyń is júzinde oryndalýyna sol oqıǵa sebep boldy. Isataı aýdandyq ortalyq aýrýhanasynyń burynǵy dırektory Baýyrjan Tólegen jubaıym ekeýmizge qyzmettik úı men bir rettik kóterme aqysy beriletinin jetkizip, bizdi qatty qýantty. Alǵysym sheksiz.

Aıajan QURMANOVA,

2018 jylǵy «Jyl volonteri»:

– Volonterlik qyzmetke aralasyp júrgenime 8 jyldyń júzi boldy. Osy jyldar aralyǵynda qolǵa alǵan isim ómir saltyma aınaldy. Volonterlik is – qaı kezde bolsyn mańyzdy. Alaıda kóp adamdar onyń ne maqsatty kózdeıtinin tolyǵymen túısingen joq. Volonterlik qyzmet degenimiz – qoǵam ıgiligine baǵyttalǵan qaıtarymsyz, erikti bastamalar. Mundaı ósıet qashanda qanymyzda bar edi. Jańa zaman asary dese de bolady. Birneshe jyl buryn biz soǵys ardageriniń úıin jınastyrýǵa bardyq. Degenmen, qarııaǵa kómegimizden buryn, kóńil bólgenimiz mańyzdy ekenin túsindim. Sol kúnnen bas­tap volonter bolýǵa bekindim.

Raýan QABIDOLDA,

Svetlana ǴALYMJANQYZY,

«Egemen Qazaqstan»