BAS QALA BARYS JYLYN QARSY ALDY

Tarlan tarıh úshin tym qysqa bolyp esepteletin osy jyldar aralyǵynda Naýryz shyn máninde Ulystyń uly kúnine, memleketimizdiń mereıli merekesine aınaldy. (Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń Naýryz meıramyna arnalǵan merekelik keshtegi sózinen). Naýryz sonaý kóne dáýirden beri kún men túnniń teńelýi, barlyq tirshilik ataýlynyń oıanyp, tabıǵattyń jańarýynyń bastaýyn bildiretin meıram retinde toılanyp kele jatqany belgili. Parsy tilinen aýdarǵanda “noý” – “jańa”, al “rýz” – “kún” degen maǵynany bildiretin meıram elimiz táýelsizdiginiń tańy aǵaryp atar aldynda alǵash ret toılanǵany barshamyzǵa málim. Qazirgi kezde jyldan-jylǵa máni men ma­ńyzy artyp kele jatqan aıtýly meıram qazaq dalasynyń ár túkpirinde erekshe bir yqy­las­pen toılanyp, dastarqannyń bas mázirine usy­nylatyn naýryz kóje jáne alýan túrli ulttyq salt-dástúrler men oıyndar ózindik sıpatymen aıshyqtalýda. Bıylǵy Naýryz meıramy da elimizdiń jer-jerinde laıyqty túrde sán-saltanatymen atap ótildi. Aıtýly merekeniń elimiz boıynsha basty alańyna aınalǵan Asta­nada Naýryz elorda turǵyndaryn naǵyz toı qýanyshyna bóledi. Osy kúni qalanyń ortasyn bólip turǵan Esil ózeniniń sol jaǵalaýynda turǵyzylyp jatqan biregeı oıyn-saýyq or­ta­ly­ǵy – “Han shatyr” aldyndaǵy alańǵa halyq kóp jınaldy. Munda merekeniń resmı baǵdar­la­masy memlekettik fılarmonııanyń ártisteri men estrada ókilderiniń qatysýymen bastalyp, “Tirshilik bastaýy” atty teatrlandyrylǵan pro­­logpen jalǵasty. Sońynan mereke “Jigit­ter”, “Úrker”, “Báıterek” toptary jáne Má­dı­na Sádýaqasova, Ramazan Stamǵazıev, Astana qalasy shyǵarmashylyq ujymynyń qoıǵan konsertimen qorytyndylandy. Jalpy, osy kúni meıram Astananyń barlyq jerinde, atap aıtqanda, qalalyq saıabaqta, “Jastar” saraıy­nyń jazǵy alańynda, “Atameken” etno-me­morıaldyq kesheninde, Qarjy mınıstr­li­gi­niń aldyndaǵy alańda, “Kóktal” shaǵyn aýda­nynda, “Tulpar” ıppodromynda, “Báıterek” moný­men­ti men Oqýshylar saraıy aldyndaǵy alań­da, “О́ndiris”, “Internasıonalnyı”, “Jelez­no­dorojnyı” jáne basqa da qalaǵa irgeles jat­qan kentterde keńinen atalyp ótti. Osylar­dyń ishinde “Han shatyr” oıyn-saýyq or­ta­ly­ǵy aldyndaǵy alańda ótkizilgen meıramda qala­nyń joǵary jáne orta arnaýly bilim orda­la­ry men túrli mekemeleri kıiz úıler tigip, qazaq halqynyń salt-dástúrleri men ulttyq oıyn­daryn kórsetip, sońynan aıtystar uıym­dastyrǵany astanalyqtar men qala qonaqtary­nyń ystyq yqylasyna ıe bolǵanyn atap ótkimiz keledi. Munda №1 jáne №2 óner mek­tep­­teriniń oqýshylary Naýryz merekesin beı­nelegen jumystaryn usynsa, qalalyq medı­sı­nalyq kolledjdiń stýdentteri altybaqan teýip, jumbaqtar men jańyltpashtar jasyryp, dombyramen án aıtty. Sodan keıin maqal-má­telder jarysyn uıymdastyryp, “Betashar” dás­túriniń qoıylymyn kórsetip, “Saltanat”, “Armandastar”, “Qudasha”, “Kóktem” sekildi bı­­lerdi bılese, №54 mektep pen “Metro” kóter­­me saýda ortalyǵynyń qyz-jigitteri kıiz úı ishinde oınalatyn “Sanamaq”, “Oramal tas­­taý”, “Soqyr teke”, “Ushty-ushty”, “Saqına jasyrý”, “Qassyń ba, dossyń ba?” atty ulttyq oıyndardy kórsetip, kelgen qonaqtardy máz-meıram qylsa, №38 mektep-lıseıdiń ujymy sálemdesýdiń on túrin kórsetý arqyly shetel qonaqtaryn qazaq halqynyń sálemdesý dástúri­niń kóp ekendiginen habardar etti. Bul oqý or­nynyń tárbıe isi jónindegi meńgerýshisi Aqsymbat Tóleýhanovanyń shá­kirtteri usynǵan bolashaq kelinniń uzatylý aldynda týǵan-týysqandarymen “Syńsý” qosh­ta­sýy erekshe áser qaldyrǵanyn atap ótken jón. Jalpy, bıylǵy Naýryzdyń barshamyz úshin mańyzdylyǵynyń orasan ekendigin elimizde Barys jylynan bastap, Ulystyń uly kúnine zań arqyly memlekettik mártebe berilgeninen kórýge bolady. Bul meıram 1989 jyly alǵash ret uıymdastyrylǵan kezden bastap eseptesek, bıyl osymen on birinshi ret ótkizilip otyr. Elimizde jyldan-jylǵa aıtýly meıramǵa memleket tarapynan basa nazar aýdarylyp kele jatqany belgili. О́ıtkeni, Naýryz – dostyqtyń, yntymaqtyń, yrys-berekeniń, jańarýdyń merekesi. Halyqtar birligi men tatýlyǵynyń bastaýy. Sol sebepten bul meıram bir ultqa ǵana emes, jalpyǵa ortaq bolyp, ulttar men ulystardyń uıytqysyna aınalyp otyr. Osy maqsatty júzege asyrý kerektigin Elbasy Nursultan Nazarbaev ta jurtshylyq aldynda bildirgen pikirlerinde birneshe márte qadap aıtqan bolatyn. Memleket basshysy ótken jyldardan beri Naýryzdy jańa jyl retinde resmı atap ótý jónindegi kózqaraspen kelisetinin, óıtkeni, ony jyldyń basy, jańa kúni dep esepteıtinin atap kórsetip keledi. Máselen, Prezıdent osy oraı­da “tarıhy tereńde jatqan Naýryz merekesi qazaq jerinde árqashan toılanǵan, alaıda, bir zamandarda halqymyz ony joǵaltyp aldy. Elimiz Táýelsizdik alǵannan keıin tól mere­ke­mizdi biz qaıtadan jańǵyrttyq. Bul mereke ár ýaqytta halqymyzda irgesi sógilmegen birliktiń, eńseli erliktiń, yrys pen baq-berekeniń merekesi bolyp sanalatyn. Qystan, qıynnan shyqqan halqymyz bir-birimen qaýyshyp, tós túıistirip, aǵaıynnyń amanshylyǵyn bilip, ótkenge salaýat aıtyp, keleshekten baqyt tilep, naýryz kóje ishetin bolǵan. Bul kúni urysqan aǵaıyn tabysatyn, renjisip qalǵan jastar qaıtadan tatýlasyp, mahabbattaryn arttyryp, bas qosatyn, barlyq jamanshylyq umytyla­tyn, jaqsylyqqa qaraı bet buratyn kez bolǵan. Túbinde bizdiń naǵyz jańa jylymyz osy Naýryz meıramy bolýy qajet. Qytaı óziniń jańa jylyn aqpannyń ortasynda bir apta toılaıdy. Shyǵystyń barlyq halqynyń óz jańa jyldary bar. Biz túbinde óz merekemizge kelýimiz kerek”, degen bolatyn. Al bıylǵy quttyqtaýynda da Prezıdent elimizdiń jańa jyly Naýryz merekesimen bas­ta­lýy tıistigin qadap aıtty. “Jalpy oılap qa­raǵanda, bizdiń Jańa jylymyz osy merekeden bas­talsa durys bolar edi. Qytaılar ózderiniń jańa jylyn aqpanda, kárister de óz kúntizbeleri boıynsha merekeledi. Biz Jańa jylymyzdy áli kúnge deıin birinshi Petr engizgen qańtardyń birinen bastap júrmiz. Bıyl biz Jańa jy­ly­myzdy keń aýqymda, búkil halyqtyq deńgeıde, kóte­rińki kóńil-kúımen, erekshe saltanatpen jańa mazmunda toılaǵaly otyrmyz”, dedi Elbasy. Mine, Naýryz meıramynyń elimiz úshin, halqymyz úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin Memleket basshysynyń oǵan óte joǵary mán berýinen-aq aıqyn túsinýge bolady. Endeshe qutty bolsyn Naýryz toı, baqyt ákel Barys jyly demekpiz. Dastan KENJALIN.