Qazaq til biliminiń ǵylymı-teorııalyq negizin salýshy, tuńǵysh professor, aǵartýshy-ǵalym, asa kórnekti qoǵam qaıratkeri Qudaıbergen Qýanuly Jubanovtyń týǵanyna 120 jyl jáne ǵalymnyń uly fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Eset Jubanovtyń 90 jasqa tolýyna arnalǵan «Uly dala tulǵalary: jubanovtar taǵylymy jáne jazý reformasy» taqyrybynda halyqaralyq ǵylymı-teorııalyq konferensııa ótti. Konferensııany Bilim jáne ǵylym mınıstrligi A. Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti jáne Eýrazııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty uıymdastyrdy.
Konferensııada Qudaıbergen jáne Eset Jubanovtardyń ǵylymı zertteýleriniń basty baǵyttaryna qatysty qazaq til biliminiń jáne jazý reformasynyń ózekti máseleleri qarastyryldy.
Aqtóbe óńiriniń aǵartýshysy, mádenıet jáne qoǵam qaıratkeri, qazaq baspasóziniń alǵashqy qarlyǵashtarynyń biri bola júrip, qazaq fılologııasynyń tuńǵysh professory Qudaıbergen Jubanov eńbekterine toqtalǵan mamandar, ǵalymnyń qyzmet jolyna qatysty keń turǵydaǵy málimettermen bólisti. QazPI-de leksııa oqyp, kafedra meńgerýshi, keıin dekan qyzmetterin atqara júrip, KSRO Ǵylym akademııasyna Qazaq fılıalynyń lıngvıstıka sektorynyń meńgerýshisi (qazirgi Til bilimi ınstıtýty), «Qazaq tiliniń akademııalyq sózdiginiń» bas redaktory, Qazaq KSR Halyq aǵartý komıssarıaty janyndaǵy Metodıka, programma, oqý quraldary sektorynyń meńgerýshisi, Memlekettik termın komıssııasynyń tóraǵasy, termın komıssııasy bıýlleteniniń redaktory, «Aýyl muǵalimi» jýrnalynyń bas redaktory, Halyq aǵartý komıssarıaty kollegııasynyń múshesi, Ulttar mádenıeti ınstıtýty Ǵylymı keńesiniń múshesi bolyp, birneshe jumysty birdeı atqarǵan ǵalym. Birneshe ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń basshylary atqaratyn mindetti Q.Jubanovtyń bir óziniń arqalaýy ǵalymnyń óz halqy úshin jan aıamaı eńbek etýi bolsa, ekinshi jaǵynan, ol kezde Q.Jubanovtaı oqyǵan ári týma talanttardyń tapshylyǵynan da deýge bolar.
«...1937 jyldyń kúzinen 1957 jyldyń kúzine deıin jıyrma jyl boıy naqaq qaralanyp, aty atalmaı kelgen ǵalymnyń joǵyn izdeýge, ony halqyna qaıta tabystyrýǵa muryndyq bolǵan eleýli bir úndeý akademıkter M.Áýezov pen I.Keńesbaevtyń «Qazaq lıngvıstıkasynyń negizin salýshy» («Osnovopolojnık kazahskoı lıngvıstıkı») atty maqalasy boldy.
Q.Jubanovty qaıta taný isin onyń týǵan inisi, akademık Ahmet Jubanov, akademık M.Qarataev, A.Ysqaqov, Ǵ.Musabaev, M.Balaqaev, R.Syzdyq, Á.Qaıdar jáne t.b. bastap, ǵylymdaǵy jas býyn odan ári jalǵastyrdy. Alǵashynda qazaq til biliminiń negizin qalaýshynyń biri dep atalǵan Q.Jubanovtyń keıinnen sol ǵylymnyń teorııalyq negizin salǵan biregeı oqymysty ekeni anyqtaldy. Odan ári Q.Jubanovtyń tek qazaq tiliniń aıasymen shektelmeı, ana tilimizdiń tarıhyn zerdeleý arqyly túrkologııa álemine qalam siltegen ǵalym ekeni de moıyndaldy. Zertteý jumystary odan ári tereńdeı túskende Q.Jubanovtyń tek túrkologııa aıasynda ǵana qalyp qoıǵan zertteýshi emes, álemdik til bilimine de qulash uryp, úndieýropa til bilimi men shyǵystanýdy, ıaǵnı orıentalıstıkany ushtastyra bilgen ǵalym ekendigi dáleldendi.
Osy oraıda qazaq tilin zertteýge atsalysqan ǵalymdardy qurmet tutyp, ulyqtaýdan tanbaǵan A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty Qazaqstan Respýblıkasynyń BǴM Ǵylym komıtetiniń tapsyrysymen «Uly dala tulǵalary» atty kitaptar toptamasyn daıyndaýdy qolǵa aldy.
«Uly dala tulǵalary» atty serııamen daıyndalǵan Q.Jubanovqa arnalǵan bul kitaptyń (Jaýapty redaktorlar: fılol.ǵ.d., professor A.Q.Jubanov, fılol.ǵ.k., dosent S.Qulmanov) «О́mir ótkelderi» atty birinshi taraýynda zeıindi shákirttiń jigerli jumysynyń arqasynda tuńǵysh aspırant, professor atanýyna, tuǵyrly tulǵa retinde qalyptasýyna tamyry tereńde jatqan tektiligi men aǵartýshy ákeniń sebep bolǵandyǵy baıandalyp, qaıratker qyzmeti qujattar tilimen sóıletildi. Atalǵan taraýdy jazý barysynda alǵashqy jubanovtanýshy, akademık R.Syzdyqtyń jáne K.Kenjebaev pen Á.Oralbaıdyń eńbekteri paıdalanyldy.
Professor Q.Jubanovtyń qazaq tilin zertteýge qatysty salalaryna qosqan úlesiniń búgingi kúni qazaq til bilimindegi ǵylymı qundylyǵy men mańyzy bul eńbekte qazirgi lıngvıstıkanyń damý deńgeıi turǵysynan zerdelendi. Ásirese, Q.Jubanovtyń 1929 jylǵy latyn qarpine negizdelgen álipbıge birqatar ózgerister engizip, qazaq jazýyn jetildirýdi, ony jurshylyqqa tez meńgertip, saýattandyrýdy maqsat etken áreketi óziniń ómirsheńdigin tanytyp, búgingi tańda tilshi qaýymnyń ǵana emes, jalpy qoǵamnyń jumyla qatysatyn memlekettik deńgeıdegi isine aınalyp otyr.
