ORTALYQ QALAI QURYLDY?
2018 jyldyń 5 shildesinde Elordada AHQO-nyń resmı ashylý rásimi ótti. Qarjy ortalyǵynyń ashylý saltanatyna álemniń 50 elinen 5 myńnan astam qonaq keldi. Olardyń arasynda memleket basshylary, iri halyqaralyq kompanııalardyń basqarýshylary, álemniń tanymal qarjygerleri men ózge de bedeldi tulǵalar boldy. Máselen, álemdik bırja salasyndaǵy jarqyn tulǵa – Nasdaq Inc. tóraǵasynyń orynbasary Sendı Meıer Frýcher, qarjy salasynda halyqaralyq bedeli bar JPMorgan Chase International basqarmasynyń tóraǵasy Djeıkob Frenkel, Jibek Joly qorynyń prezıdenti Van Iаn Chjı jáne ózge de tanymal tulǵalar ortalyqtyń ashylý saltanatynda sóz sóıledi.
Ashylý saltanaty el astanasynyń 20 jyldyǵyna tuspa-tus kelgen edi. Bıznestiń órkendeýine jan-jaqty jaǵdaı jasalynyp, 100 myńnan astam kásipkerlik sýbektisi iske qosylǵan elordanyń jahandyq qarjy júıesinde óz ornyn saılaýǵa tyrysýy beker emes. Osy oraıda AHQO túrli baǵyttaǵy organdaryn quryp, memleketimizge ınvestısııa legin tartý arqyly el astanasyn álem moıyndaǵan qarjy ortalyqtarynyń birine aınaldyrýda baryn salmaq. Sonymen, búgingi tańda ortalyqtyń tolyqqandy jumys atqarýyna qandaı organdar septigin tıgizýde? Ortalyq qurylymyna keńirek toqtalyp ótsek…
ORTALYQ QURYLYMY
- Sot jáne halyqaralyq tórelik ortalyǵy
Jalpy aǵylshyn quqyǵy negizinde qurylǵan AHQO soty búginde ınvestısııalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge barlyq jaǵdaı jasaıdy. Sotty iske qosý úshin bedeldi shetel sarapshylary jumysqa tartyldy. Naqty aıtsaq, olardyń qatarynda Anglııa men Ýels sottaryna basshylyq etken sot tóraǵasy Lord Výlf, London halyqaralyq tórelik sotyn basqarǵan Halyqaralyq Tórelik Ortalyǵynyń tóraıymy Barbara Domann, Ulybrıtanııa, AQSh, Taıaý Shyǵys elderinde jemisti qyzmet atqarǵan bilikti maman, AHQO soty apparatynyń tirkeýshisi jáne basqarýshysy Krıstofer Kempbell-Holt jáne ózge de sarapshylar boldy. Atalǵan mamandardyń basshylyǵymen 2018 jyldyń basynda AHQO soty jáne Halyqaralyq tórelik ortalyǵy iske qosyldy.
AHQO Soty AHQO-nyń táýelsiz organdarynyń biri, onyń quramy «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2015 jylǵy Konstıtýsııalyq zańyna sáıkes Birinshi satydaǵy sottan jáne Apellıasııalyq sottan turady. Olardyń mindeti – sot daýlaryn jedel jáne tıimdi sheshýdi qamtamasyz etý. Birinshi satydaǵy sottyń quramyna Shaǵyn ister soty kiredi.
AHQO Soty Eýrazııadaǵy aǵylshyn jalpy quqyǵynyń normalary men qaǵıdattaryna negizdelgen eń alǵashqy sot júıesi. Ol AHQO-daǵy azamattyq jáne kommersııalyq daýlardy sheshý úshin eń joǵary halyqaralyq standarttarǵa saı jumys isteıdi. AHQO soty AHQO-nyń qyzmeti men operasııalaryna qatysty týyndaıtyn daýlarǵa qatysty aıryqsha quzyretke ıe, óz áreketinde táýelsiz jáne Qazaqstan Respýblıkasy Sot júıesine kirmeıdi. Budan basqa, sheshimderi túpkilikti bolyp sanalatyn Apellıasııalyq sot jumys isteıdi. AHQO Sotynyń aǵylshyn jalpy quqyǵynyń normalary men qaǵıdattaryna jáne úzdik halyqaralyq praktıkaǵa negizdelgen derbes rásimdik qaǵıdalary bar.
AHQO Soty 2019 jyldyń aqpanynan bastap, «eJustice» atty elektrondy qujat aınalymy júıesin qoldanady, bul taraptarǵa Nur-Sultan qalasynda bolmaı-aq, álemniń kez kelgen núktesinen AHQO Sotyna elektrondy túrde talap-aryzdardy jiberýge múmkindik beredi. Talap-aryzdardy basqarýdyń tıimdi ári jedel júıesi isterdiń qysqa merzimde jáne tıisti túrde óńdelip, qaralatyndyǵyna kepildik beredi. Sot sheshimderiniń oryndalýy Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy atqarýshy bıliktiń senimdi júıesimen qamtamasyz etiledi.
Sot Qazaqstan Respýblıkasynda bolashaq zańgerler men sýdıalardyń biliktiligin arttyrýǵa yqpal etetin álemdik deńgeıdegi kásibı zań bilimin berý úshin jetekshi halyqaralyq bilim berý mekemelerimen yntymaqtasýda.
AHQO Sotynyń tóraǵasy men tóreshileri jalpy quqyq júıesiniń eń tájirıbeli jáne ataqty sýdıalary. Barlyq sýdıalar absolıýtti táýelsiz, beıtarap, adal, zańnyń ulyqtyǵy qaǵıdatyn múltiksiz ustanýshy ári taza bolýlaryna baılanysty halyqaralyq bedelge ıe bolyp, jalpy quqyq júıesindegi eń tájirıbeli jáne kórnekti sýdıalar atandy. Búginde AHQO sotynda barlyǵy 12 sýdıa qyzmet etýde. Olar – Anglııa men Ýels Joǵarǵy sotynda jumys istegen halyqaralyq sot salasynda mol tájirıbege ıe mamandar.
AHQO soty 2019 jyldyń sáýirinde alǵashqy sot sheshimin shyǵaryp úlgerdi. «Aurora Ag Limited» jáne «Star Asian Mining Company» jeke kompanııalary arasynda bolǵan sot elektrondy qujat almasý tásili arqyly qaralǵandyqtan, sýdıa da, onyń qatysýshylary da qashyqtan máseleni sheshý múmkindigine ıe boldy. Búginde daýly másele týyndaǵan jaǵdaıda isi AHQO sotynda qaralatyndyǵy rastalǵan 1000-nan astam kelisimshart bar.
Eger daý barynsha jyldam ári shyǵynsyz qaralǵanyn qalasańyz, AHQO Halyqaralyq tórelik ortalyǵyna (HTO) júginýge bolady. HTO AHQO-da azamattyq jáne kommersııalyq daýlardy sheshý úshin eń joǵarǵy halyqaralyq standarttar negizinde áreket etetin táýelsiz, únemdi jáne sot talqylaýyna jedel balama usynady. HTO-da mol tájirıbesi bar jáne halyqaralyq deńgeıdegi táýelsiz, beıtarap jáne adal tóreshiler men deldaldar toby qyzmet atqarady.
2019 jyldyń 4 shildesinde AHQO Halyqaralyq tórelik ortalyǵy Tórelik-Medıasııa nemese «Arb-Med» atty jańa qyzmetti iske qosty. «Arb-Med» aıasynda daý tóreliktiń qaraýyna jiberiledi. Eger taraptar daýdy tórelikte sheshe almasa, onda atalǵan máseleni medıasııa jolymen sheshýdi talap ete alady. HTO «Arb-Med» qyzmetiniń usynylýy kommersııalyq daýlardy asa tıimdi jáne ekonomıkadan tys ádispen sheshý boıynsha HTO múmkindigin odan ary keńeıte túsedi dep boljap otyr.
AHQO soty apparatynyń tóraǵasy Krıstofer Kempbell-Holttyń aıtýynsha, qazirgi tańda HTO-da 36 qazaqstandyq oqýdan ótti. Sońǵy ret mundaı trenıngter bıylǵy jyldyń maýsym aıynda Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynda ótti.
HTO jumysyna búgingi tańda Eýropa, Japonııa, AQSh, Úndistan, Sıngapýr, Reseı, Ýkraına jáne Gonkong elderinen 30 tóreshi men medıator tartylyp otyr. Qazaqstandyq mamandar da HTO jumysyna óz úlesterin qosýda. Olar – Aıgúl Kenjebaeva men Aleksandr Korobeınıkov syndy zańgerler.
- AHQO-ny basqarý jónindegi keńes
AHQO-ny basqarý jónindegi keńes – Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti tóraǵalyq etetin AHQO-nyń joǵarǵy basshylyq organy. Keńes AHQO-ny damytýdyń strategııalyq baǵyttaryn aıqyndaıdy jáne AHQO-ny jetekshi halyqaralyq qarjy ortalyǵy retinde qalyptastyrýǵa arnalǵan qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa yqpal etedi.
- AHQO-nyń ákimshiligi
AHQO-nyń ákimshiligi strategııalyq damýǵa, AHQO aýmaǵynda kórsetiletin qyzmetterdi damytýǵa jáne ortalyqtyń ınfraqurylymyn basqarýǵa járdemdesý úshin qurylǵan basqarý organy. Ákimshilik sondaı-aq AHQO-ny álemdik naryqta ilgeriletýge jáne ortalyqqa áleýetti qatysýshylardy tartýǵa yqpal etedi.
BIRJA
2018 jyldyń qarashasynda AHQO bırjasy – AIX iske qosyldy. Alǵash bolyp bırjada «Qazatomónerkásip» ulttyq atom kompanııasy óz IPO-syn ótkizdi. Sodan keıin bırjada álemdegi altyn men kúmis óndirýshi iri kompanııalardyń biri «Polymetal» jáne Qazaqstan Halyq banki óz baǵaly qaǵazdaryn ornalastyrdy. Osylaısha, «Polymetal» AHQO bırjasynda óz baǵaly qaǵazdaryn ornalastyrǵan tuńǵysh sheteldik emıtent atanyp otyr.
«Bıylǵy jyldyń 17 sáýirinde «Polımetall Interneshnl Plıýs» kompanııasynyń jaı aksııalary «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń resmı tizimine engizilgen bolatyn. Aýksıonnan keıin ornalastyrý kólemi 17 mıllıon AQSh dollarynan asatyn 1 690 440 aksııa boldy. Aksııalarǵa suranys 2 eseden asyp túskeni qýantarlyq jaǵdaı. Saýda-sattyq nátıjeleri bizdiń barlyq úmitimizdi aqtady. Orta merzimdi kezeńde AHQO-nyń Ortalyq Azııanyń negizgi óńirlik ınvestısııalyq platformasy retinde mańyzy arta túsedi dep esepteımiz. AIX (Astana halyqaralyq bırjasy) О́zbekstannan, Ázirbaıjannan, Túrkııadan jáne, árıne, Qytaıdan kelgen ınvestorlar úshin tartymdy alań bolady», – dedi «Polymetal International plc» ókili Igor Fınogenov.
AIX-ti damshýy elderdiń qor bırjasynda mol tájirıbe jınaqtaǵan sheteldik maman Tım Bennett basqarýda. Bırja iske qosylǵaly beri alǵashqy jetistikterge qol jetkizip úlgerdi. Máselen, emıtentter bırjanyń kómegimen shamamen 216 mln dollar aksıonerlik kapıtal tarta aldy – bul elde sońǵy úsh jyldaǵy sáıkesinshe kórsetkishpen salystyrǵanda birneshe ese joǵary kórsetkish.
Búginde AIX resmı tizimine 20 túrli emıtentten baǵaly qaǵazdar engizilgen. Joǵary tehnologııalyq saýda ınfraqurylymy bar bırjada jergilikti jáne halyqaralyq brokerlerdiń ekojúıesi quryldy. Bırjanyń saýda músheleri qatarynda 17 qazaqstandyq jáne alty halyqaralyq broker bar. Al onyń ortalyq depozıtarııinde 62 myńǵa jýyq ınvestor shot ashyp úlgerdi.
Odan bólek Bırjada memlekettik jáne korporatıvtik oblıgasııalar bar. Máselen, Qarjy mınıstrligi Nur-Sultan men Londondaǵa bırjada bir mezette 1,05 mlrd dollar somasyna eýrooblıgasııa shyǵardy.
AIX baǵaly qaǵazdardyń ortalyq depozıtarııine (AIX CSD) eki kastodıan bank – «Sberbank» jáne «SentrKredıt banki» múshe boldy. «Qazposhta» AQ jáne «Renessans Kapıtal» ınvestısııalyq kompanııasy AIX-tiń saýda músheleri atandy.
«Biz myńdaǵan qazaqstandyq jáne sheteldik ınvestorlarǵa AIX platformasyna qol jetkizýge múmkindik beretin jańa saýda múshelerimizdi qýana qarsy alýǵa daıynbyz. «Qazposhtanyń» klıenttik bazasynyń keń qamtylymy jáne buryn ótkizilgen «Halyqtyq IPO-ǵa» qatysý tájirıbesi, sondaı-aq «Renessans Kapıtal» qamtylymynyń biregeı geografııasy osy kompanııalardyń klıentterine Ortalyq Azııadaǵy kapıtal naryǵynda jańa múmkindikter ashady», – dedi Astana halyqaralyq bırjasynyń (AIX) basqarma tóraǵasy Tım Bennett.
AIX – Eýropa jáne Azııa qor bırjalary federasııasynyń múshesi. 2019 jyldyń qańtarynda Ulybrıtanııanyń Salyq jáne keden qyzmeti (HMRC) AIX-ke tanylǵan qor bırjasy mártebesin berdi.
AIX CSD – eýropalyq CSD qaýymdastyǵynyń múshesi. Bırja aksıonerleri qatarynda GoldmanSachs, Shanhaı qor bırjasy, Jibek Joly Qory jáne AIH saýda platformasyn usynatyn NASDAQ bar.
ORTALYQTA QANShA KOMPANIIа TIRKELIP ÚLGERDI?
AHQO iske qosylǵannan kúnnen bastap onda tirkelgen kompanııalar sany da kún sanap artyp keledi. AHQO Qarjylyq qyzmetter kórsetýdi retteý jónindegi komıteti (AFSA) dál osy kompanııalar men seriktesterdiń biriktirilgen retteýshisi bolyp sanalady. Sondaı-aq ol AHQO-daǵy barlyq retteletin qyzmet túrleriniń, naryqtyq jáne qosalqy qyzmetterdiń birden-bir retteýshisi qyzmetin atqaryp keledi.
Búginde óńirlik qarjylyq habta álemniń 32 elinen 300-den astam kompanııa tirkelip úlgerdi. Olardyń arasynda AQSh, BAÁ, Sıngapýr, Qytaı, Ulybrıtanııa, Germanııa, Fransııa syndy álemniń alpaýyt elderiniń kompanııalary da bar. Tek bir jyldyń ishinde ǵana AHQO «Sberbank», Master Card, Visa, Euroclear, ERG, SAP, «Damý» qory syndy iri kompanııalarmen yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. 2020 jylǵa deıin qarjy ortalyǵy tirkelgen kompanııalar sanyn 500-ge jetkizýdi kózdep otyr.
Qarjylyq jáne qosymsha qyzmetter kórsetetin eń iri kompanııalardyń qataryna mynadaı kompanııalar men bankter: Qytaı qurylys bankiniń fılıaly (Qytaı), Altyn Bank (Qazaqstan), Qytaıdyń damý bankiniń ókildigi (Qytaı), Paladigm Capital Pte (Sıngapýr), Wood and Co (Chehııa), Shinhan Investment Corporation (Ońtústik Koreıa), Russell Bedford (AQSh), Renaissance Capital (Kıpr), Analıtıkalyq kredıttik-reıtıng agenttigi (Reseı) kiredi.
Sonymen qatar bıylǵy jyldyń tamyz aıynda iri halyqaralyq ınternet-dúken Wildberries kompanııasynyń AHQO-da óz ókildigin ashýǵa nıeti bar ekeni belgili boldy. Bul rette dúnıejúzilik alpaýyt Qazaqstanda iri retteýshi ortalyq ashýdy kózdep otyr eken. Eger atalǵan ortalyq óz jumysyn bastasa, otandyq taýar óndirýshilerdiń saýda aınalymy artyp, logıstıkaǵa ketetin shyǵyn kólemi azaıatyn edi. Buǵan qosa, jergilikti óndirýshilerdiń taýaryn halyqaralyq ınternet-alańǵa shyǵarýǵa múmkindik týady.
Wildberries – naryqta 15 jyldan astam ýaqyt boıy jumys istep kele jatqan, EAEO aýmaǵyndaǵy iri onlaın-rıteıler ekenin aıta ketken jón. Búginde ol Reseı, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Armenııa aýmaǵyna qyzmet etýde.
AHQO-NYŃ NEGIZGI BAǴYTTARY QANDAI?
Qazaqstanda jasyl bondtar qashan shyǵarylady?
2019 jyl AHQO-nyń negizgi baǵyttary boıynsha da tabysty jyl boldy. Kapıtal naryǵyn damytý, aktıvterdi basqarý, qarjylyq tehnologııalar, ıslamdyq qarjylandyrý jáne jeke tulǵalardyń dáýletin basqarý, jasyl qarjy naryǵyn damytý syndy bes basty baǵytty damytýdy qolǵa alǵan ortalyq, búginde óńirdiń ıslamdyq jáne jasyl qarjy habyna aınalýdy kózdep otyr.
Qazirgi tańda AHQO-da alǵashqy jasyl bondtardy shyǵarý alańy daıyn tur. О́ıtkeni AHQO Bırjasy iske qosylyp, retteýshi baza ázirlendi, jasyl oblıgasııalardyń shyǵarý erejeleri bekitildi, resmı saıtta múddeli emıtentterge arnalǵan tıisti nysandar da jarııalanyp, erkin qoljetimdi boldy. Qazirgi tańda jasyl oblıgasııalardyń múddeli emıtentteri qatarynda Astana jáne Almaty qalalarynyń ákimdigi, iri energetıkalyq, sondaı-aq, jasyl jobalary bar, alaıda qarjylandyrýdy qajet etetin kompanııalar tabylýy múmkin. Qazirdiń ózinde Azııa ınfraqurylymdyq damý banki syndy dúnıejúzilik damý bankteri jasyl oblıgasııalarǵa ınvestısııa quıýǵa qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Sondaı-aq, AHQO Jasyl qarjy ortalyǵy jasyl oblıgasııalardyń múddeli emıtentterimen únemi kezdesip, konsýltasııalyq qoldaý kórsetip turady.
Islamdyq qarjylandyrý
AHQO ıslamdyq qarjylandyrý salasyn damytýǵa kóp kóńil bólýde. AHQO byltyrǵy jyly ıslam qarjysy salasyndaǵy iri bedeldi syılyq – Global Islamic Finance Awards-ty marapattaý barysynda birden úsh marapatty jeńip alǵany buǵan dálel bola alady. Osylaısha, AHQO Basqarýshysy Qaırat Kelimbetov ıslamdyq qarjylandyrýǵa ınstıtýsıonaldy qoldaý kórsetkeni úshin arnaıy júldeniń ıegeri atansa, Islamdyq qarjylandyrý departamentiniń dırektory Álibek Nurbekov ıslamdyq qarjylandyrý salasyndaǵy saıasatty qalyptastyrǵany úshin arnaıy jeke syılyqpen marapattaldy. Al AHQO Úzdiksiz kásibı damý bıýrosy ıslamdyq qarjy salasyndaǵy adamı kapıtaldy damytý bastamasy úshin úzdik dep tanyldy. Úsh birdeı halyqaralyq deńgeıdegi marapatty jeńip alý GIFA tarapynan berilgen joǵary baǵa dep eseptelinedi ári AHQO-nyń ıslamdyq qarjylandyrýdyń iri óńirlik qarjylyq haby ustanymyn nyǵaıtady. Eń bastysy ol Qazaqstanda atalǵan baǵytty damytýǵa zor serpin beretini anyq. 2017 jyly GIFA marapatyn berý rásimi elordada ótkenin atap ótken oryndy.
Qazirgi tańda AHQO-da ıslamdyq qarjylandyrýdyń tolyqqandy naryǵy qalyptasýda. Sondaı-aq ortalyqta AHQO Azııa damý banki, Islamdyq damý banki, Islamic Financial Services Board (IFSB), Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions (AAOIFI) jáne General Council for Islamic Banks and Financial Institutions (CIBAFI) halyqaralyq uıymdarynyń qoldaýymen, úzdik ıslamdyq qarjylyq tájirıbe men standarttarǵa sáıkes qolaıly normatıvti jáne quqyqtyq baza qalyptasqan.
AHQO FINTEH HABYNDA BIYLǴY JYLY NENI QOLǴA ALMAQShY?
AHQO Fintech haby – Qazaqstan men Ortalyq Azııadaǵy qarjylyq tehnologııalar naryǵyn damytý úshin qolaıly jaǵdaı jasap, joǵary sapaly ınfraqurylymdy qalyptastyrady. Bul rette ortalyq qarjy tehnologııalaryna basa nazar aýdaryp, túrli salalarǵa sıfrlyq tehnologııalar engizý jumysyn jolǵa qoıǵan. Atalmysh hab iske qosylǵany beri, atalmysh salada az jumys jasalǵan joq. Máselen Qazaqstan Premer-Mınıstri Asqar Mamınniń San-Fransıskoǵa sapary barysynda Ortalyq Azııadaǵy jáne eldegi ınnovasııalyq tehnologııalardyń kóshbasshy holdıngi sanalatyn Darmen Holding pen shtab-páteri Kremnıı alqabynda ornalasqan amerıkalyq Plug and Play Tech Center startap-platformasy arasynda kelisimge qol jetkizildi. Atalmysh kompanııa venchýrlyq ınvestısııalyq qor, startap-akseleratorlar jáne korporatıvtik ınnovasııalarmen aınalysady. Aldaǵy ýaqytta kompanııa AHQO alańynda tirkelýdi josparlap otyr.
Sonymen qatar bıylǵy jyly AHQO Fintech haby Sıngapýrde ótken FinTech Festival 2019 sharasyna qatysty. Álemniń 130-dan astam elinen 60 000-nan astam adam qatysqan shara barysynda AHQO Fintech haby ókilderi Monetary Authority of Singapore uıymdastyrýshylary, Sıngapýrlik Fınteh Qaýymdastyǵy, AI Singapore, DIFC Fintech Hive syndy álemdik iri kompanııa ókilderimen kezdesti.
Ortalyq qolǵa alǵan taǵy bir iri isterdiń biri – Ortalyq Azııada alǵash ret ótkizilgen «Visa Everywhere Initiative» bastamasy boldy. Osy is-shara nátıjesinde óńirdiń úzdik startapshylary ózderiniń jobalaryn nazarǵa usynyp, baıqaý jeńimpazdary anyqtaldy.
Budan bólek Fintech hab mentorlyq platformany iske qosqan. Ol boıynsha álemniń fınteh, IT, marketıng jáne ózge de salalary boıynsha bilikti mamandary startapshylarǵa qoldaý kórsetip, ózderiniń bilimi men tájirıbelerin ortaǵa salady. Iаǵnı bul bastama startapshylarǵa AHQO qarjylyq haby arqyly bilikti mamandardan keńes alýǵa múmkindik beredi. Al ústimizdegi jyldyń 31 qańtarynda AHQO Global Financial Innovation Network bastamasyna qosyldy. Bul birlestikke álemniń 29 qarjy retteýshisi men mekemesi enedi. Atalǵan uıymǵa múshe bolý arqyly startapshylar ózderiniń ınnovasııalyq ónimderin, qyzmetter men bıznes-úlgilerdi Ulybrıtanııa, AQSh jáne Sıngapýr syndy álemniń birneshe elinde bir ýaqytta synaqtan ótkizý múmkindigine ıe bolady. Jalpy AHQO Fınteh habynyń óz retteýshi «qum alańy» bar. Búginde onda bank qyzmetteri, blokcheın jáne ózge de qarjy tehnologııalary salasyndaǵy 16 kompanııanyń jobalary qabyldanǵan.
AHQO ADAMI KAPITALDY DAMYTÝ JOLYNDA NE ISTEÝDE?
AHQO-da barlyq qajetti organdar qurylǵanymen, olardyń tabysty qyzmet etýi úshin adamı kapıtaldy damytý qajettiligi týyndady. Onyń ústine halyqtyń qarjylyq saýattylyǵyn kóterip, elde halyqaralyq deńgeıdegi qarjy mamandarynyń legin qalyptastyrý máselesiniń de máni zor ekeni anyq. Osy oraıda bul máselelerdi sheshýge septik bolatyn AHQO Úzdiksiz kásibı damý bıýrosy iske qosyldy.
AHQO Bıýrosy jergilikti mamandardyń kásibı damýy men biliktiligin arttyryp, óńirdegi joǵary bilikti, bilimdi mamandardyń jetkilikti quramyn qalyptastyrýǵa múmkindik beretin eńbek kapıtalyn jaqsartý maqsatynda jańadan qurylǵan kásibı damý ortalyǵyna aınaldy.
Búginde Bıýroda kásibı damý baǵytynda 16 sala boıynsha baǵdarlama iske qosylǵan. Mamandardyń biliktiligin halyqaralyq standarttarǵa deıin kóterý maqsatynda Bıýro memlekettiń qoldaýymen shartty granttar baǵdarlamasyn júzege asyrýda. Onyń aıasynda CFA jáne ACCA syndy halyqaralyq sertıfıkattarǵa ıe bolýǵa keń jol ashady. Máselen, elimizdiń kez kelgen turǵyny halyqaralyq sertıfıkatqa barynsha daıyndalyp, ony sátti tapsyrǵan bolsa, emtıhanǵa ketken barlyq shyǵyndardy shartty grant utý arqyly keri qaıtarý múmkindigine ıe bolady.
Bıýro qurylǵan kúnnen bastap úsh myńǵa jýyq otandyq maman halyqaralyq deńgeıde bilimin shyńdap úlgerdi.
ÁLEM TARAPYNAN MOIYNDALÝ
AHQO álemdik qarjy ortalyqtary qatarynan kórinip, halyqaralyq deńgeıde bedelge ıe bolý jolynda aıtarlyqtaı jetistikterge qol jetkizdi. Máselen, AHQO GFCI qarjy ortalyqtarynyń jahandyq ındeksinde 102-den 51-shi orynǵa kóterildi. Bul 2018 jyldyń naýryz aıymen salystyrǵanda 37 pozısııaǵa joǵary. Sondaı-aq AHQO «Shyǵys Eýropa jáne Ortalyq Azııa» óńiriniń reıtınginde 1-shi orynǵa ıe boldy.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev: «Nur-Sultan qalasy Shyǵys Eýropa men Ortalyq Azııa óńirindegi qarjy ortalyqtary arasynda kósh bastady. AHQO-nyń sátti jumys isteýi úshin búginde barlyq jaǵdaı jasalynyp, qajetti ınfraqurylym qalyptasty deı alamyz. Endi bizge tek tájirıbelik turǵyda nátıjeler kútý qaldy», – dep atap ótti.
