Jańa jyldyń jańa qalasy – Tobyl

Eldiktiń eńsesin bıikteter 2020 jyl­dyń alǵashqy Jarlyǵy 2 qańtarda shyqty. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Qazaq­stan Respýblıkasynyń ákimshilik-aýmaqtyq qurylysy týraly» 1993 jylǵy 8 jel­toqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańy­nyń 9-babyna sáıkes Qaýly etip, bul qujatta «Qos­tanaı oblysy Qostanaı aýdanynyń aýdandyq mańyzy bar qalalar sanatyna jatqy­zylsyn; Zatobol kenti Tobyl qalasy bolyp qaıta atalsyn» dep kórsetildi. Atal­ǵan Jarlyq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi.

Osylaısha týǵan jerge tý tigip, aıdar taǵý óńirdi túletýge túrtki bolmaq. Tobyl bolyp túrlengen qala Tobyl ózeniniń oń ja­ǵalaýynan oryn tepken. Burynǵy Zatobol kentin qaıta ataý bastamasy qashannan beri kóterilip, oǵan qala mártebesin berý de nazardan túsken joq. Kenttiń qala mártebesin alýy ondaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq já­ne demografııalyq jaǵdaıǵa oń serpin bere­tinine, ortalyqta halyqqa qolaıly ǵıma­rat­tar boı kóteretinine senimdimiz. Qazir­diń ózin­de jańa shaǵyn aýdandar salyn­ǵan eldi­ meken odan ári órkendeı túspek. Munymen Qos­tanaı oblysynda altynshy qala qanat jaıady.

Buǵan deıin jergilikti deńgeıde talaı ret talqylanǵan bul máselege kelgende turǵyndardyń pikiri ekige bólingen edi. 26 myńnan asa halqy bar qalada túrli etnos ókilderi shoǵyrlanǵan. Olardyń ishinde kelmeske ketken Keńes Odaǵynyń kezinde tańylǵan Zatobol ataýyn qaldyrýdy quptaıtyndar da boldy. Degenmen kentti qaıta ataý qala retinde damýǵa bastaıtyny kópshiliktiń kóńiline senim uıalatty. Qalaı bolǵanda da shańyraqqa qarap tirshiligin jasaǵan turǵyndardyń ortaq maqsatqa jumylýy birligimizdi nyǵaıtyp, berekemizdi kirgizeri daýsyz.

Sonymen qatar qalanyń Tobyl atalýy óńirdegi memle­ket­tik tildiń áleýetin kúsheıtýge de septigin tıgizedi. Bul qala­daǵy úsh balabaqshanyń bireýi ǵana baldyr­ǵandardy qazaq tilinde tár­bıelese, tórt mekteptiń tek bi­reýi memlekettik tilde bilim beredi eken.

Osynyń aldynda Qostanaı oblysyndaǵy Taran aýdany Beıim­bet Maılın dep qaıta atal­ǵan edi. Sońǵy kezderdi oblys­ta onomastıka salasyndaǵy jumystar oń nátıjesin kórsetip jatyr. О́ńirdegi 142 aýyldyq okrýg­tiń 42-si, 556 aýyldyń 63-i, 6138 kósheniń 602-si ıdeologııa­lyq turǵydan eskirgen. О́tken eki jyl ishinde 1 aýdan, 7 aýyl­dyq okrýg, 7 aýyl, 106 kóshe jáne 14 nysannyń ataýlary ózger­tilgen. Jalpy, Prezıdent Ákimshi­liginiń málimetine sáıkes, búginde elimizde ıdeologııalyq turǵyda eskirgen 5017 kóshe, 901 eldi­ meken jáne 940 nysan bar eken. Olardyń negizgi bóligi Qosta­naı, Pavlodar, Soltústik Qazaq­stan jáne Qaraǵandy oblystarynda ornalasqan.

Jer ataýlarynyń tarı­hy­myz­dan tamyr tartýy – tegimiz­den ajyramaǵanymyzdyń aıǵa­ǵy. Atamekenniń ár aımaǵy – el­diń aınasy. Budan dál bir jyl bu­ryn 3 qańtarda Shyǵys Qazaq­stan oblysynyń Zyrıan aýdany jáne Zyrıan qalasynyń Altaı aý­dany jáne Altaı qalasy bolyp atalǵanyna bar qazaq súıin­gen edi. Osyndaı aqjoltaı jańa­lyqpen bıyl da jyl ashyp otyrmyz. Tobyl qalasy bolyp boıyn tiktegen bul mekenniń qoınaýy qutqa tola bersin!