Eki tabaq meıman. Tórgi ústelge jasy úlkender men qyzmeti úlkender jaıǵasypty. Álden ýaqytta tabaq ákelingen. Bir ózi jarty astaýǵa jýyq oryndy alyp ýyljyp pisken qoıdyń basy jatyr. Otaǵasy bólek tabaqqa salyp álgi basty qyryqqa ilikpeı qozyqaryn baılaǵan jigit aǵasyna usyndy. Anaý bolsa, shyr-pyr.
– Syılaǵanyńyzǵa rahmet, ákem tiri, bas ustamaımyn, – dep qutyldy.
Joly bolmaǵan quıqasy qalyń dáý bas elýden erkin asqan ekinshi bir azamattyń aldyna qonaqtaǵan.
– Basty qaıtemin?! – dedi álgi. Maǵan odan da jumsaq eti kóp jambaty joldasańyz jetip jatyr.
Tórgi ústeldi bir aınalyp shyqqan bas tómendegi ústelge kelip qonaqtady. Aqyr aıaǵynda epsekti júrgizýshiniń biri mıpalaý jasaımyn dep aýyz úıge alyp ketti. Osy arada Zerendi aýdanynyń Kókterek aýylynda oıda-joqta oralǵan oqıǵa esime túskeni. Bar ǵumyryn shoq juldyzdaı shaǵyn ǵana qazaq aýylynda ótkizgen, keıin ata jurtyna qonys aýdarǵan Karl Aleksandrovıch týǵan jerin saǵynyp kelgen eken. Birge ósken beridegi baýyrlar kózkórgen nemis aǵaıyndy qoı soıyp, qonaq qylyp jatyr eken. Ústinen tústik. Dál osylaı otyrǵanbyz. Dál osylaı tabaq tartylǵan.
– Basta jumysym joq, – degen Karl Aleksandrovıch. – Al jambasqa tımeńder. Osy aýylda meniń de bólinbegen enshim bar.
Solaı degen de týyrylyp pisken bútin, maıly jambasty aldyna qoıǵan. Qolyna múıiz sapty, ótkir kezdikti alyp, dáý astaýmen tartylǵan tutas isektiń etin japyraqtap týraýǵa kirisken.
– Áı, Karl, – dedi Sabyrken aqsaqal, – bas ustaýǵa seniń ábden haqyń bar.
Sóıtti de quıqasy aǵaryp, babymen pisken basty tolaıym Karl Aleksandrovıchtiń aldyna tartqan. Kózin ashqaly tirligi qazaq arasynda ósken Karlyń da osal emes. Bastyń qulaǵyn maıly quıqasymen qosyp oıyp alyp, shetkeri otyrǵan balań jigittiń qos alaqanyn toltyra, umsynyp baryp ustatqan.
– Baıaǵy shaldardyń yrymy, – dedi Karl Aleksandrovıch. – Germanııadaǵy aǵaıyndaryń týraly jaqsy habar estip júr.
Qyr jelkeniń qyrtysty jerinen taǵy bir kesip alyp, ekinshi bozbalaǵa: «О́mirde jelkeń kúdireıip, jelkeniń jyǵylmaı júr», dep joldady. Urttan kesip úshinshige usyndy. Urttyń maıly bolsyn degendi jáne bir qosyp qoıdy. Al dál qasqa mańdaıdaǵy juqalaý qyrtysty, quıqanyń eń bir dámdi jerin mańdaıyń jarqyrap júrsin dep jáne bireýge berdi. Tátti til túbimen qosa kelin-kepshekke buıyrdy.
Astaýdyń janyndaǵy shaǵyn ydysqa eteginiń ózi jarty astaý bolyp jatqan tutas súbe, toqpaqtaı toqpan jilik, beldemeniń qyrtysy anaý-mynaý taıdyń qazysynan kem túspeıtin, maı baılanǵan tutas qalpymen qotaryldy. Emin-erkin asyqpaı, babymen týraý úshin.
– Germanııada bári bar, – dedi Karl Aleksandrovıch. Onda molshylyq. Dúken sórelerinde qustyń sútinen basqany kezdestirýge bolady. Qaryn toq bolǵanymen, ylǵı bir nárse jetpegendeı elegizip júresiń. Jáne ol bireý de emes, birnesheý. Taratyp aıtaıyn, maǵan jetpeıtini Kókterektiń emge daýa aýasy, kókmaısaly dalasy. Anaý aq qaıyńdardy ańsaımyn. 1993 jyly kóship barǵannan keıin kóktemgi salym Germanııany sharlap qaıyńdy alqaptaryn izdedim. Qaıyń kórsem Kókterekti kórgendeı bolamyn. Qaıyń tabylar-aý, Kókterek qaıdan tabylsyn. Bas ustatatyn, jambas joldaıtyn aǵaıyn jáne joq.
Karl Aleksandrovıchtiń basty bólip bergen joralǵysyn qoıyn dápterimizge túrtip alǵanbyz. Búgin esime túskeni. Násili nemis bolǵanymen, ata saltymyzdy keıbireýimizden artyq biletindigi qaıran qaldyrady da.
Aqmola oblysy,
Zerendi aýdany
