QAZYǴURTTAǴY NAÝRYZ

Qaı ǵasyrda qaı shaıyrdyń aýzynan aıtylǵany belgisiz, qazaqpen birge jasap kele jatqan áfsana “Qazyǵurttyń basynda keme qalǵan” dep syr tolǵaıdy. Aspanmen amandasqan aq bas Alataý, naızadaı shyńdary kók tiregen qart Qarataýdyń qasynda jataǵan tóbedeı kórinetin Qazyǵurt osylaısha halyq ańyzynyń negizine aınalǵan. Qalaı degende de, Qazyǵurtta bir kıeniń bary anyq, halyq soǵan senedi. Bir qyzyǵy, Nuq paıǵambardyń kemesi topan sýda qaıyrlady degen Ararat jáne Sınaı taýlary jóninde halyq aýzynda saqtalǵan, ǵasyrdy ǵasyrǵa jalǵaǵan mundaı jaýhar jyr joq. Qazyǵurttyń eteginde áz Naýryz merekesine yńǵaılastyryp “Yrys aldy – yntymaq” jıynyn ótkizgende Qazyǵurt aýdanynyń isker ákimi Tumanbek Álıev Qazy­ǵurtqa baılanysty halyqaralyq sertıfıkat alǵanyn aıtyp, jurtty qýantty. Naýryz – jyl basy. Adam­dar­dyń bir-birine ıt jylǵy ókpesin keshirip, baýyr bolatyn, Samarqan­nyń kók tasynyń jibigen kúni. Ońtústik Qazaqstan oblysynda bul kúndi tek dýmanmen, asta-tók das­tarqan jasaýmen ótkizbeı, be­re­ke-birlikti nasıhattaıtyn, olqy tus­tardy túzeıtin, tórt qubylasy túgel ult bolyp uıysýdyń jolyn iz­deı­tin elge kerek isterge arnap keledi. Qazyǵurtta ótken jıyn jastar problemasyna arnaldy. Oǵan atqarýshy jáne ókiletti organdar, zııaly qaýym, “Nur Otan” HDP oblystyq fılıaly jáne basqa da saıası partııa ókilderi, túrli qoǵamdyq birlestikter, oblystyq máslıhat depýtattary, BAQ ókilderi qatysty. Basqosýdy belgili jazýshy, “Ege­men Qazaqstan” gazetiniń Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan jáne Jambyl oblystary boıynsha arnaýly tilshisi Marhabat Baıǵut júrgizse, oblys ákimi Asqar Myr­zahmetov “Jas urpaq tárbıesi —jarqyn bolashaq kepili” taqyryby boıynsha baıandama jasady. – О́tken jylǵy Naýryzda “Yrys aldy – yntymaq” atty al­ǵash­qy jıynymyzdy Túrkistanda ót­kizgenbiz. Túrkistan – aınymas ant­tyń, bátýaly batanyń bastaý alar tekti tóri ekenine aıryqsha na­zar aýdaryp, aldaǵy kúnderge amanat aıtqanbyz, – dedi oblys basshysy. Ortaǵa salynǵan oılar birlik pen yntymaqqa nuqsan keltirip otyrǵan, ózimizdiń qoldan jasap otyrǵan kemshilikterimiz tóńire­ginde boldy. Mártóbede ótken jıynda babalar ósıetin eske alyp, yntymaq-birligimizdi taǵy da sóz ettik. Qasıetti qurban aıtymyzdy da el bolyp, birge atap ótkenimiz – osy taqyryptyń taǵy da bir jal­ǵasy edi. “Yrys aldy – ynty­maq” jıyny bıyl kıeli Qazyǵurt taýynyń baýraıynda ótip otyr. Osylaı dep sóz sabaqtaǵan Asqar Isabekuly jastar saıasatyna baılanysty atqarylǵan jumys­tardy órbitti. Aýylǵa barǵan mamanǵa 90 myń teńge kóleminde bir jolǵy kóterme- aqy tólenýde. Sonymen birge turǵyn úı satyp alý úshin nesıe beriledi. 25 paıyzdan kem emes mólsherde kóterińki laýazymdyq jalaqy taǵaıyndalady. О́tken jyly 318 mamanǵa 30 mln. teńge qarjy bólindi. 2009 jyly stýdent jastardyń “Jasyl el” eńbek otrıadtaryna jáne stýdenttik qurylys otrıad­ta­ry­na 4 myńǵa jýyq jastar tar­tyl­dy. Bıyl olardyń sanyn 5 myńǵa deıin kóbeıtý josparlanýda. Jastar atqaryp jatqan oń ister barshylyq. Elbasymyz “HHI ǵasyr — bilimdi de talantty jastardyń ǵasyry” dep atap kórsetti. Obly­symyzdaǵy “Daryn” mektepterinde 6700-ge jýyq oqýshy bilim alýda. Halyqaralyq jarystarda, baı­qaý­lar men konkýrstarda ozyp júrgen sportshylarymyz, ónerpazdary­myz, stýdent jastarymyz ben oqýshylarymyz da az emes. Jaqynda talantty jastar ókilderimen arnaıy kezdesý ótti. Ashyq áńgime boldy. Jastar tara­pynan kóptegen pikirler men usy­nystar aıtyldy. Kezdesý qory­tyndysynda jalyndy jastary­myz bar ekendigi bir jaǵynan qýant­sa, ekinshi jaǵynan oılandyrdy. Sebebi, bar máseleni memleketke júkteý kórinip turdy. Sondyqtan da, “Jastar orta­lyǵy” atyna saı qyzmet etetin orynǵa aınalýy tıis. Ol úshin ǵı­ma­rat jaǵynan da, materıaldyq-teh­nıkalyq jaǵynan da, eń basty­sy, ákimdikpen qoıan-qoltyq jumys atqarý úshin tıisti jaǵdaı jasalatyn bolady. Bunyń bári aldymyzdaǵy bir-eki aıda sheshiledi. “Bolashaq” baǵdarlamasy boıynsha jóndi jumys kórinbeı otyr. Osy baǵdarlamaǵa sáıkes bilim alǵan 39 jastardyń bireýiniń ǵana oblysqa oralǵanyn qalaı túsindirýge bolady? “Nur Otan” partııasy “Jas Otan” jastar qanatynyń belsen­diligi, naqtyly jumyspen aınalysý deńgeıi de syn kótermeıdi. Kóptegen jastar uıymdary týraly da osyny aıtýǵa bolady. Oblys basshysy “aýrýyn ja­syrǵan óledi” degen qazaqtyń qanatty sózin negizge alyp, boı­kúıezdenip bara jatqan jastarǵa birtalaı syn aıtty. Jumystan qashqaqtaıdy. Ýaqy­tyn dýmanmen, ishkilik ishýmen ól­ti­rip júr. Jastar arasynda ajy­rasýdyń kóbeıip kele jatqandyǵy, jas qyzdardyń józekshelikpen aınalysýy qoǵamdyq dert. Qazaqtyń ádet-ǵurpynda, boı­yn­da bolmaǵan osyndaı azǵyn­dyqty aýyzdyqtaýda aǵa býyn nege salǵyrt?! Ras, qol jetken jetistik­terdi eshkim tartyp almaıdy. Al, bolashaǵymyz dep áspettep júrgen jastarymyz álgindeı uıyqqa tússe sońy ne bolmaq? Oblys basshysynyń janaı­qaıy oryndy. Jalyndaǵan jasta­rymyz kóp, olarǵa senemiz dep jaýyrdy jaba toqysaq olarǵa kómekteskenimiz emes, uıyqqa óz qolymyzben ıtergenimiz. Osyndaı syrqattar dendemes úshin oılasyp atqarylatyn jumystar júlgelený kerek qoı. Jıynda osy máselege baıla­nysty Maqtaaral aýdandyq arda­ger­ler keńesiniń tóraǵasy T.Dosanov, Qazyǵurt aýdanynyń qadirmendi aqsaqaly T.Maqulbaev, Sozaq aýdandyq máslıhattyń depýtaty B.Turǵanbaev, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy­nyń oblys boıynsha ókildiginen S.Anarbaev, M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ-niń III kýrs stýdenti, “Aqıqat” pikir-saıys klýbynyń tóraǵasy J.Esenálıev sóz sóıledi. Qazyǵurt aýdanyndaǵy Jańa bazar aýylynyń aqsaqaldary jı­nalyp, mektepterge baryp, oqý­shylarmen tárbıe haqynda áńgime ótkizedi eken. Úırenetin úrdis. “Yrys aldy-yntymaq” jıynynda sóz bolǵan, kóterilgen problemalar boıynsha Sozaq aýdanynda turaqty jumys kestesi bar. Oqý oryndary, jastar uıymymen baılanys jaqsy. О́nege alýǵa bolar. Jastar ókili sóz sóıledi. Táýelsizdigimizdiń nyǵaıýy­na, Otanymyzdyń gúldenýine terimizben, qanymyzben qyzmet etemiz dedi. Jıynda “Egemen Qazaqstan” res­pýblıkalyq gazeti” AQ prezı­denti Saýytbek Abdrahmanov sóz sóıledi. Osy jıyn kezinde Qazyǵurt aýdanynyń qurmetti azamaty ataǵy berilgen gazetimizdiń basshysy ulystyń uıytqysyna aınal­ǵan Ońtústiktiń qandaı qıyn ýa­qytta da tilin, dinin, dilin saq­taǵanyn aıta kelip, eldigimizdi eńselente túsýge kúsh-jigeri jetetin­digine senim bildirdi. Ulttyq qasıetimizdi, ulttyq qaýipsizdigimizdi, ultaralyq kelisim men tatýlyqty saqtap, nyǵaıta túsýge aıryqsha mán bereıik. Qazyǵurttyń baýraıynda ótken alqaly jıynda osyndaı bátýa aıtyldy. Baqtııar Taıjan. Ońtústik Qazaqstan oblysy, Qazyǵurt aýdany.