Osydan 10-15 jyl buryn bir aýyldastyń «ózimizden bir túıme de shyqpaıdy, kez kelgen nárseni ózge elderden satyp alamyz» dep, kúıingeni bar edi. Odan berirekte jumystas apaı «bazar bitkendi qyrǵyz ben qytaı kıimderi jaýlap alypty. Qyrǵyz áıelderi tikken kóılek-kónshekti bizdiń eldiń aq jaýlyqtylary tige almaı ma sonda?» degen edi ázil-shyny aralas. Qudaıǵa shúkir, qazir elimiz alyp qurylys alańyna aınaldy. Respýblıkamyzdyń tórt tarabynan san túrli qurylystardyń, ár alýan ónimderin shyǵaratyn zaýyttar men sehtardyń, túrli óndiris oryndarynyń jarysa salynýy – tek jaqsylyqtyń belgisi, jarqyn erteńniń daıyndyǵy.
Osydan 10-15 jyl buryn bir aýyldastyń «ózimizden bir túıme de shyqpaıdy, kez kelgen nárseni ózge elderden satyp alamyz» dep, kúıingeni bar edi. Odan berirekte jumystas apaı «bazar bitkendi qyrǵyz ben qytaı kıimderi jaýlap alypty. Qyrǵyz áıelderi tikken kóılek-kónshekti bizdiń eldiń aq jaýlyqtylary tige almaı ma sonda?» degen edi ázil-shyny aralas. Qudaıǵa shúkir, qazir elimiz alyp qurylys alańyna aınaldy. Respýblıkamyzdyń tórt tarabynan san túrli qurylystardyń, ár alýan ónimderin shyǵaratyn zaýyttar men sehtardyń, túrli óndiris oryndarynyń jarysa salynýy – tek jaqsylyqtyń belgisi, jarqyn erteńniń daıyndyǵy.
Kezinde mań dalasynan munaı tabylyp, tósi jańǵyryqqa tolǵan sátte «uıqydan oıanǵan arýdaı» bop mańǵazdana eńse kótergen kıeli Mańǵystaý óńiri qazir de ıgi isterdiń ordasy. Teńiz jaǵalaýyn jandandyryp, týlaǵan tolqyndarmen jarysa jetken kemeler mańdaıyn tirer porttan, quba dalada «menmundalaı» munaralary qalqıǵan munaı óndirisinen basqa óńirde óndiriske, kúndelikti turmysqa qajetti irili-usaqty buıymdardy jasaıtyn, sondaı-aq buzylsa jóndeıtin birneshe oryndar ashylý ústinde.
Oblystaǵy irgeli aýdandardyń biri – Mańǵystaý aýdanynyń ortalyǵy Shetpe kentinde salynyp jatqan sement zaýyty – osy jańalyqtardyń bir dáleli. О́ńirdegi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jobalar sanatyna kiretin zaýyt Shetpedegi alǵashqy eń iri kásiporyn bolǵaly tur. «Kaspıı Sement» JShS-nyń jetekshiligimen júrgizilý ústindegi zaýyt qurylysy qazir mejege jaqyndap qaldy. Áý bastan jumys júrgizýge qolaıly oryndy tańdap qazyǵyn qaqqan zaýyt ońtústik Shetpe, Aýsar ken oryndarynyń shıkizattaryn paıdalanatyn bolady. Ken oryndarynan shıki ónimdi alý úshin jol salynyp, jobalaý-izdestirý jumystary júrýde. Bul úshin taý-tasty talǵamaı júretin 10-nan astam arnaıy tehnıka jumyldyrylǵan.
Qolbaılaý bolmaý úshin zaýyt mańynyń ınfraqurylymy aldyńǵy kezekte júzege asyrylǵan. 6 shaqyrymdyq temir jol tóselip, stansa bettegi temir jol jelisi jóndeýden ótti, elektrmen jabdyqtaý ortalyǵynyń qurylysy salynýda. 7 uńǵyma qazylyp, artyq sý qory shamalanyp, sý daıyndaý nysanynyń qurylysy qolǵa alynbaq. Jumysshylar úshin salynǵan 150 oryndyq vahtalyq kenttiń negizgi jumystary eńserilip, ishki sharýalary rettelýde. «Elde bolsa eringe tıedi» degen, bul jańartý, jańǵyrtý jumystarynyń Shetpe kenti úshin de zııany bolmasy belgili. 100 mln. eýro salynǵan alyp zaýyttyń qurylys jumystary 800 adamdy jumyspen qamtyp otyr, al óz kúshine engen sátte 300 jannyń jumys ornyna aınalmaq. Kásiporyn zamanaýı tehnologııamen jabdyqtalady dep kútilýde, bul óz kezeginde sement óndirisine qýat kóziniń ádettegiden az jumsalýyna múmkindik beredi eken. Qurylys jumystaryna arnalǵan sementtiń jylyna 1 mln. tonnasyn óndirýdi josparlap otyrǵan «Kaspıı Sement» JShS basshylyǵy ony Aqtaý halyqaralyq teńiz saýda porty arqyly Ázerbaıjan, Reseı elderine eksporttamaq. Qural-jabdyqtardyń qulaǵynda oınap, kók sementtiń quramyn qyraǵy baqylap, sapaly ónim alý úshin mamandar da aldyn ala daıyndalýda. Mańǵystaý aýdany ákimdigi men oblystyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń birlesýimen germanııalyq mamandar bolashaq zaýyt sheberlerin Shetpe kentindegi tehnıkalyq kolledj bazasynda oqytýǵa arnaıy baǵdarlama jasady. «Kaspıı Sement» JShS-nyń qyzmetkerleri ótken jyldan bastap Reseıdiń Belgorod, Týla, Sterlıtamak, Brıansk qalalaryndaǵy zaýyttarda, tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynda, ózimizdiń О́skemen qalasyndaǵy sement kompanııasy bazasynda túrli taqyryptarda tájirıbe jınaqtap, bilim alýdy turaqty dástúrge aınaldyrǵan. Olardyń arasynda jergilikti Shetpe kentiniń turǵyndary da bar. Aldaǵy ýaqytta óz isiniń «jiligin shaǵyp, maıyn soratyn» mamandarǵa taryǵyp qalmaý úshin «Kaspıı Sement» JShS Mańǵystaý oblystyq bilim basqarmasymen jáne H.О́zbekqalıev atyndaǵy Mańǵystaý polıtehnıkalyq kolledjimen kásibı maman daıyndaý baǵytynda kelisim-shartqa otyryp qoıýdy da umyt qaldyrǵan joq.
Sement zaýyty qoldanysqa 2013 jyldyń jeltoqsan aıynda tapsyrylýy tıis. JShS-nyń bas dırektory Abdýrahman Zýrabovtyń uıymdastyrýshylyǵy, basshylyǵymen búgini men erteńi qatar oılastyrylyp, jasalýy tıisti jumystar jan-jaqty qamtyla qolǵa alynǵandyqtan jańa zaýyttyń óz ýaqytynda ashylatynyna esh kúmán joq.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Mańǵystaý oblysy.
