28 aýyl uıaly baılanyssyz, 14 aýyl ınternetsiz otyr

Jalpy 14 jylǵa eseptelgen bul joba «Qazaqtelekom» AQ pen sol kezdegi Aqparat jáne kommýnıkasııa mınıstrligi (kommýnıkasııa salasy qazir basqa vedomstvoǵa qaraıdy) ara­syndaǵy memleket-jeke­men­shik serik­tes­tik kelisimshart aıa­syn­da júzege asyrylady. Iаǵnı, 2018-2020 jyl­dary baılanys jelileriniń qu­rylysy, ınternetke qosý ju­mys­tary júrgizilip, jobanyń 2032 jyl­ǵa deıin qyzmet kór­set­ýi jos­par­lanǵan.

Al oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń málimetine súıensek, óńirde bul kúnderi 28 aýyl uıaly baılanyssyz, 14 aýyl ınternet jelisine qo­syl­ma­ǵan. Keń jolaqty ınternetke qosý úshin aýyldarda avtonomdy stansalar qurýdy usynady.

Bir stansany qurý ju­mys­ta­ry 110 myń teńge tursa, aı sa­ıynǵy abonenttik tólem – 56 myń teńge.

Endi maqsaty – halyqtyń komp­ıýterlik, sıfrly saýatty bo­lýyna baǵyttalǵan «Sıfrly Qa­zaqstan» baǵdarlamasy barysynda shalǵaı aýyldardy joǵary jyldamdyqty ınternetke qosý jónindegi jobanyń oryn­dalýy múmkin be?

О́rkenıettiń múmkindigine, jańa zaman ǵajaptaryna aýyl­dar da qol sozýda. Jerimiz bolsa keń, al aýyldarda halyq sany azaıý­da, aýyldardyń ár jer­de sha­shyraı, shalǵaıda orna­las­qa­ny belgili.

Buǵan elimizdiń shalǵaıdaǵy árbir aýylyna Internet jeli­sin tartýǵa Úkimettiń zor múm­kindigi, qyrýar qarajaty qa­jet­­tigin qosyńyz. Úkimet bul má­sele úshin shaǵyn eki-úsh aýyl­­dyń basyn qosatyn Tirek aýyl­­dardy damytatyn baǵ­dar­la­ma qabyldady. Shalǵaı aýyl­dar­dy aıtpaǵannyń ózinde tirek aýyldardyń ózine birin­shi kezek­te ınternet jetse, «Sıfrly aýyl» atandy dep qýanar edik.

О́ńirlik telekommýnıkasııa bó­lim­shesiniń málimetinshe, óńir­de úlkendi-kishili 364 aýyl bar bolsa, 32-si tirek aýyldar, 87 aýylǵa talshyqtyq-op­tıkalyq baılanys jelisi tarty­lǵan.

Biraq, ınternet júıesi túgi­li, aty bar da zaty joq osy 32 tirek aýyl­dy órkendetý úshin qyr­­ýar qarajat bólindi. Nátı­je­si qaısy? Tirek aýyl sanalmaı­tyn Tereńkól aýdanyndaǵy Qyzyl­tań aýylynyń tur­ǵyn­­da­ry ınternetten buryn kádim­gi klýb, jol, sý joq dep otyr. In­ter­­netke qosylǵan aýyl­dar­dyń deni aýdan ortalyǵyna, oblys or­ta­lyǵyna, qalaǵa jaqyn or­na­­­lasqan aýyldar ekeni belgili. О́ńir­ge Nur-Sultannan Senat, Má­jilis de­pýtattary, mınıstrler kele qalsa qala irgesindegi aýyl­­darǵa aparyp kórsetý dás­túr­ge aınalǵan. Mysaly, oblys or­talyǵyna jaqyn Shaqat mek­te­­binde jyldamdyq 10 mega­baıt­ty quraıdy. Sodan keıin, olar óńir­degi barlyq aýyldyń ın­ter­neti Shaqattaǵydaı dep oılap ke­te barady.

Oqý bitirgen soń «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasymen aýyl­ǵa barǵan bir stýdent «In­ter­net jelisi, uıaly baılanys joq, uıaly baılanysqa shyǵý úshin baılanys ustaı qalatyn jer­lerdi izdep júrgeniń. Bul «qy­zyq» jaǵdaıǵa úırene almaı, qalaǵa qaıttym eriksiz» deı­di.

 Bıyl úsh aýdannyń aýyldarynda talshyqtyq-optıkalyq baılanys jelileriniń qurylysy bastalsa, 2020 jyldyń 1 naýryzynan bastap qosymsha taǵy 20 aýyl men 74 memlekettik mekeme ınternetke qosylady degen jospar bar eken.

– Biraq jeli jyldamdyǵy sekýn­dyna 512 kılobaıttan 4 mega­baıtqa deıin ǵana bolady. Al 23 aýyldy jyldamdyǵy tómen ınternetke qosýǵa da múm­­­­kindik az. Aýyldardyń biri taý­­ly aımaqta ornalassa, ekin­­shi­­sinde jer serigine baılanysty qı­­yndyqtar bar. Joǵary jyl­dam­­dyqty ǵalamtordy spýtnık baı­­lanysy men radıokópirler arqyly qosylý tásilderi bol­ǵa­nymen baǵasy turǵyndar úshin qym^­batqa túsedi, – deıdi bas­qar­ma mamandary.

Mysaly, Baıanaýyldyń taý baýraıyn­daǵy aýyldaryn ala­ıyq. Jolsyz, sýsyz Jańa­jol aýylyna ınternet jelisi «Qa­zaq­telekom» AQ aıtqandaı 2032 jyldary ma, áıteýir bir jeter.

 Al mamandardyń aıtýynsha, aýyldardaǵy nysandarda, mektepte ınternet jelisi qosylǵan kúnniń ózinde ony paıdalaný barlyǵyna birdeı tıimdi emes kórinedi. Sebep – jyldamdyǵy az, eski kompıýterlerdiń bolýy. Tehnıkalyq jabdyqtar, Wi-Fi qu­rylǵylary alynǵanymen, ın­ternet jelisi tartylmaǵan. Shek­teýli ınternetti tek ınfor­ma­tıka pániniń muǵalimderi qol­da­na alady.

Wi-Fi jelisine qosylǵan mek­­tepter de bar. Internet jyl­dam­dyǵyna saı, tólemaqy da jo­ǵary bolatyny belgili.

– Mundaıda aýyldarǵa ın­­ter­netsiz jumys isteıtin sıfr­­­­ly resýrstardy da qol­da­ný­ǵa bolady. Interneti joq, shal­ǵaı­da ornalasqan aýyl­dar­dyń mek­tepterine qazir Bilim­Book qu­­rylǵysy berilýde. Qu­ryl­ǵy­nyń ishinde joǵaryda atal­ǵan re­sýrstyń barlyǵy ın­ter­netsiz ju­mys isteı beredi, – deıdi sıfrlandyrý júıesiniń ma­many Rınat Barysov.

Ertis aýdanyna qarasty Aman­geldi, Lenın atyndaǵy, Qyzyl­­qaq, Qyzylaǵash aýyl­da­­­ryna álsiz bolsa da ınternet jelisi tartylǵan. Biraq aýyl turǵyndary uıaly baı­la­nys­qa shyǵa almaıdy. Aýdan ákim­digi Kcell nemese Beeline ope­ra­torynyń qural-jab­dyq­ta­ryn ornalastyrýǵa bıik oryn izdes­ti­rip júr eken. Sonymen birge, aýyldarda jańa zamanǵa saı 29 Radıo-televızııalyq stan­salar/ RTS/ da ornatylyp, sıfr­ly habar taratý iske qo­syl­dy.

Elimizdiń aýyldaryn keń jo­laqty ınternet jeli­si­men qam­ta­masyz etý jobasy «Sıfr­ly Qazaqstan» baǵ­dar­la­masy, tele­­kommýnıkasııa ınfra­qury­ly­­my shalǵaıdaǵy aýyl­dardaǵy áleý­mettik sala nysan­da­ryn, memlekettik mekemelerdi jo­ǵa­ry jyldamdyqty ınternetpen qam­tamasyz etýge baǵyt­tal­ǵan.

– Aýyldardy ınternet­ten­di­rý jalǵasady. 2025 jylǵa qaraı ın­­ternet elimizdiń barlyq aýyl­da­ryna jetedi, – degen edi byl­­tyr jazda oblysqa sapary kez­inde Sıfrlyq damý, ınnovasııa jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıs­tri Asqar Jumaǵalıev.

Pavlodar oblysy