Ujymdyq qaýipsizdik týraly shartqa ózgerister engizildi
Alqaly jıynnyń kún tártibinde qaralǵan negizgi zań jobalary Ujymdyq qaýipsizdik týraly shartqa, Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart Uıymynyń Jarǵysyna, sondaı-aq onyń quqyqtyq mártebesi týraly kelisimge ózgerister engizý týraly boldy. Depýtattar aldynda atalǵan qujattardyń jaı-japsarymen Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi tanystyrdy.
Aldymen «1992 jylǵy 15 mamyrdaǵy Ujymdyq qaýipsizdik týraly shartqa ózgerister engizý týraly ekinshi hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy maquldandy. Bul hattama 2018 jylǵy 8 qarashada Astana qalasynda jasaldy.
– О́zgerister Ujymdyq qaýipsizdik týraly sharttyń 3 jáne 6 baptaryna engizildi. Olar Ujymdyq qaýipsizdik keńesiniń quzyretine kiretin máseleler boıynsha sheshimder qabyldaýǵa ókilettikter berilý úshin múshe memleketterdiń úkimet basshylarynyń qatysýyna múmkindik beriledi. Ol Prezıdenttiń syrtqy saıasat jáne qorǵanys salasyndaǵy negizgi ókilettikterin memlekettik merzimmen Premer-Mınıstr óteıtin parlamenttik basqarý nysanyna aýystyrýǵa baılanysty, – dedi Muhtar Tileýberdi.
Buǵan qosa zań jobasy boıynsha Ujymdyq qaýipsizdik júıesiniń kúshteri men quraldaryn paıdalaný týraly sheshimdi qatysýshy memleketterdiń basshylary nemese eger óz memleketiniń zańnamasyna sáıkes tıisti ókilettikter berilgen bolsa, múshe memleketterdiń úkimet basshylary qabyldaıtyn bolady.
Sondaı-aq mınıstr 2020 jyly 11 aqpandaǵy jaǵdaı boıynsha memleket ishindegi rásimderdi oryndaý týraly aqparat Armenııa, Belarýs jáne Reseıden kelip túskenin, Zań jobasyn qabyldaý teris ekonomıkalyq, áleýmettik, quqyqtyq, ekologııalyq saldarǵa ákep soqpaıtynyn, respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha shyǵyndar talap etpeıtinin aıtty.
Jalpy otyrysta depýtattardyń qoldaýymen 2002 jylǵy 7 qazandaǵy Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart Uıymynyń Jarǵysyna ózgerister engizý týraly ekinshi jáne úshinshi hattamalar ratıfıkasııalandy.
Hattamanyń maqsaty – áriptestik ınstıtýtyn qurý jáne Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart Uıymy janyndaǵy baıqaýshynyń mártebesin retteıtin normalardy jetildirý. Hattamaǵa sáıkes Uıymnyń ashyq normatıvtik- quqyqtyq bazasyn, qyzmet tájirıbesi men praktıkasyn zerdeleýge qyzyǵýshylyq tanytatyn, Uıymǵa múshe emes memleketter, sondaı-aq halyqaralyq uıymdar atalǵan Uıymnyń praktıkalyq is-sharalaryna qatysý týraly mindettemeler qabyldamastan, Uıym janyndaǵy Baıqaýshy mártebesin ala alady.
Al Uıymmen ózara tıimdi yntymaqtastyq ornatý men damytýdy qalaıtyn, Uıymǵa múshe emes memleketter jáne halyqaralyq uıymdar Uıymnyń Áriptesi mártebesin ala alady.
UQShU-nyń quqyqtyq mártebesi týraly kelisimge ózgeris engizý jónindegi hattamaǵa sáıkes Uıymnyń Bas hatshysynyń orynbasarlary laýazymdaryn atqaratyn Uıymǵa múshe memleketter ókilderine barǵan elinde dıplomatııalyq qatynastar týraly Vena konvensııasynda kózdelgen kólemde dıplomatııalyq artyqshylyqtar men ımmýnıtetti berý arqyly olardyń áleýmettik qorǵalýyn arttyrý kózdeledi.
Jalpy otyrysta depýtattar memlekettik satyp alý máseleleri týraly zań jobasyn jumysqa alǵany málim boldy.
Sonymen qatar Májiliske usynylǵan ótinish negizinde Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi Aqylbek Ihdanovtyń ókilettigi merziminen buryn toqtatyldy. Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýllın ony arnaıy Alǵys hatpen marapattady.
Zastavaǵa Batyr Baıan ataýyn usyndy
Jalpy otyrys sońynda májilismender ádettegideı memlekettik organdardyń basshylaryna depýtattyq saýaldaryn joldady. Olar óz saýaldarynda eń tómengi jalaqyny arttyrý, gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik baqylaýdy kúsheıtý, gazben jabdyqtaý nysandaryn qaýipsiz paıdalaný sııaqty ózekti máselelerdi kóterdi.
Buǵan qosa depýtattar dárilik zattar naryǵynda baǵa belgileýdi memlekettik retteý, eldi mekenderde jumys istegisi keletin jas mamandardy yntalandyrý úshin «Dıplommen – aýylǵa!» jobasynyń sharttaryn qaıta qaraý sııaqty máselelerdi alǵa tartty.
Sondaı-aq astanany sapaly aýyzsýmen qamtý, avtokólikti tekserý kezinde tehnıkalyq baıqaý operatorlarynyń qyzmetin baqylaýdy kúsheıtý, salyqtyq ákimshilendirýdi jetildirý sııaqty taqyryptarǵa arnalǵan saýaldar da boldy.
Al Májilis depýtaty Baqytbek Smaǵul Úkimet basshysy Asqar Mamınge joldaǵan saýalynda Soltústik Qazaqstan oblysy Maǵjan Jumabaev aýdany aýmaǵynda, elimizdiń Reseımen shektesetin memlekettik shekarasynda ornalasqan Ulttyq qaýipsizdik komıteti Shekara qyzmetiniń 2032 áskerı bóliminiń «Qaraqoǵa» shekara zastavasynyń «Batyr Baıan atyndaǵy shekara zastavasy» bolyp qaıta atalýyn surady.
– Azattyq jolynda arpalysqan, búkil ómirin Qazaq handyǵynyń saıası jáne aýmaqtyq tutastyǵyn qorǵaýǵa arnaǵan, eldiktiń týy eńkeımeýi úshin janyn qurban etken has batyrlardyń biri – Baıan batyr. Baıan Qasabolatuly 1714 jyly, qazirgi Soltústik Qazaqstan óńirindegi Maǵjan Jumabaev aýdany aýmaǵynda dúnıege keldi. Batyl, aıbyndy, aqyldy ári dana adam bolǵan Baıan týraly derekter Úmbeteı men Tátiqara sekildi aqyn-jyraýlar shyǵarmalarynda, Sh.Ýálıhanov eńbekterinde, M.Jumabaevtyń poemasynda aıtylady. Reseıdiń Omby jáne basqa da memlekettik muraǵattarynda Baıanǵa qatysty tarıhı qujattar saqtalǵan, – dedi depýtat.
Ol bul saýalǵa Soltústik Qazaqstan oblysynyń «Aýǵanstandaǵy soǵys ardagerleri men múgedekteri» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Iý.Kostıýchenko men uıymnyń Maǵjan Jumabaev aýdanyndaǵy fılıalynyń tóraǵasy V.Emelıansevtiń usynys hattary negiz bolǵanyn atap ótti.
