ARDAQTY ANA BAQYTY

Atam qazaq: “Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń” degen ǵoı. О́ıtkeni, kósh bastar kósemder de, sóz bastar sheshender de, ǵulama ǵalymdar men arqaly aqyndar da, ıaǵnı týmysy bólek tulǵalar ana­la­ry­nyń aq sútinen nár alyp, tár­bıesinen tálim alǵan. Aıtsa aıt­qan­daı, uldaryn uıaǵa, qyzdaryn qııaǵa qondyryp, nemereleriniń qy­zyǵyn arqa-jarqa kórip otyrǵan Ba­tyr ana – Dosmaǵanbetova Rsaldy apamyz búginde 5 ul, 5 qyz ósirip, 24 nemeresin aıaly ala­qanyna salyp, mańdaılarynan shóp-shóp súıip otyr. – Baılyq ta, bılik te ýa­qyt­sha,– deıdi ol, – al, meniń basty baı­­lyǵym – balalarym. Elimizdiń erteńi úshin baldáýren balalarym eń­sere eńbek etip, analarynyń aq sútterin aqtasa, munan artyq baqyt bar ma?! “Zamanyna qaraı adamy” degen. Zamanyna, taǵdyr talabyna oraı ál­dekimder erterek eseıse, al báz­bi­reýlerdiń aqyl-esteri eseıgenshe en­beıdi-aý, enbeıdi. Rsaldy apa­myzdyń balalyq bal dáýreni keshegi qýǵyn-súrgin, bertin kele surapyl soǵys jyldarymen tuspa-tus kelip, erte eseıdi. Ol 1938 jyldyń qytymyr qys aıy – jeltoqsanda Amangeldi aýylynda (kezinde Lenın kolhozy) dúnıege kelgen. Ákesi Súleımenniń eńbek joly qolyna ketpen, kúrek us­taý­dan bastaý alyp, bertin kele bas­shy­lyq qyzmette bolyp, aýyl asy­raý­shysyna aınalady. Al anasy Rahıma 10 balany ómirge ákelip, solardyń ósip, órken jaıýyna tóselip tósek bolyp, uldaryn uıaǵa qondyryp, qyzdaryn qııaǵa ushyrady. – “Ata kórgen – oq jo­nar, ana kórgen – ton pisher” dep atam qazaq aıtqandaı, aıaýly anam­nyń jolyn qýyp, men de 10 bala ósirip, órken jaıdyryp otyrmyn,-degen Rsaldy apamyz ańqyldaı sóılep, jarqyldaı kúledi. Otbasynyń tuńǵyshy – Rsaldy apa býyny bekip, buǵanasy qatpaı jatyp-aq eńbekke aralasyp, jeńis kúnin jaqyndatýǵa úles qosqan. Egin ekken, mal baqqan, shóp shap­qan, masaq tergen, qoıshy áıteýir jyl boıy tirtinektep tirshilik etken. Sodan da Rsaldy apa nan qadirin, dán qadirin bilip, turmys taýqymetin tartpaı boıjetken. – Otbasymyzdyń tuńǵyshy men bolǵan soń 10 jyldyq mektepten keıin  oqýǵa túsýge maǵan múm­­kindik bolmady. О́ıtkeni, izimnen erip kele jatyrǵan ini-si­ńi­lilerimdi tárbıeleýge anama qosshy bolyp, olardyń oqýlaryn jalǵastyrýyna jol berdim. Búginde bir sha­ńy­raq­tan órken jaıǵan onymyzdyń da tórt kózimiz túgel. Baýyrlarym ózderiniń qaraqan bastary úshin emes, el úshin san-alýan salada qyzmet etip keledi. Bárin birdeı sanamalap aıtyp, ýaqytyńdy almaıyn, uıada kórgenin ushqanda ilgen teteles inim – Seıtsultan Áıimbetovty óziń de biletin bolarsyń? – Bilgende qandaı, esimi maǵan ǵana emes, elge tanymal Parlament Májilisiniń depýtaty Seıitsultan Áıimbetov emes pe? – Durys aıtasyń. Aınalaıyn baýyrymnyń elim dep eljirep júrgeni bizdi qýanysh qushaǵyna bóleýmen keledi. ...Rsaldy apamyzben ekeýmizdiń áńgimemizdi qos qulyndaı tebisip ósip kele jatyrǵan qos nemere Arýjan men Shyńǵys jarysa júgirip, úzip jiberdi. Nemereleriniń betterinen kezek-kezek shópildete súıip maýqyn basqan ájeleri úzil­gen áńgime jibin qaıta sabaqtady. –Qudaı qosqan qosaǵym – Seıit­kamalmen turmys quryp, úbir­li-shúbirli boldyq. Kezinde eń­bek jolyn mehanızator bolýdan bas­taǵan Seıitkamal bertin kele ın­jener bolyp, aýyl tur­ǵyn­da­ry­nyń ahýalyn jaqsartýǵa jan-tánimen eńbek etti. Eńbegi eleýsiz qalǵan joq. Áttegen-aı, deımin. Seıit­kamalym 52 jasynda máńgilik saparǵa ketip, qara shańyraǵymyz shaı­qalyp qaldy. Ol kezde tula boıy tuńǵyshym – Sársenkúlim turmys quryp, Áýezbegim shańyraq kó­ter­gen. Sóıtip, men 50 jasymda jesir qalyp, ul-qyzdarym­nyń aq jol­dan adaspaı, adam bolýyna bo­ıymdaǵy bar qýatymdy jumsaýmen júrdim. Allaǵa rızamyn. Aq sútimdi aq­ta­ǵan, aınalaıyn balalarym – me­niń basty baılyǵym. – Apa, on balańyz da joǵary bilim alypty. Bul sizge tym qıyn tıgen shyǵar degenbiz. –Ońaı bolmady. Áıtse de qulyndarym bir-birine súıeý bolady ǵoı, – dedi ol. Dúısenbaevtar otbasynyń tuń­ǵyshy Sársenkúl halyq sharýa­shy­lyǵy ınstıtýtyn bitirip, búginde “Densaýlyq”JShS-ynda esepshi qyz­metin atqarsa, Áýezbek Alma­tydaǵy ekonomıkalyq ýnıversıtet pen Zań akademııasyn támamdap, qazir oblystyq salyq departamenti bastyǵynyń orynbasary qyz­metinde. Sultan áskerı bólimshede, al Nurlan elektr júıesin taratý mekemesinde bólim bastyǵy, Gúl­farıda №11 orta mekteptiń oqý isiniń meńgerýshisi. Gúlmıra men Er­lan Almatyda qyzmet etedi. Gúlaıym kásipker bolsa, Erkini munaı salasyndaǵy KÝTT me­ke­mesinde bólim bastyǵy, al kenje qyzy Gúljaına belgili kásipker. –О́tken jyly balalarym 70 jasqa kelgen toıymdy dúrkirete ótkizdi. Sonda ótken ómirime kóz ji­berip, búgingi jáne keler ur­paqtarǵa ulaǵat bolar degen nıe­t­pen analyq júrekten shyqqan aq tilegimdi aqtarǵanym bar. Aıtaıyn, bul dúnıege kelgen adamnyń basyna úsh baqyt qusy qo­na­dy eken. Birinshi baqyt “shyr” etip dú­nıege kelý, ekinshi baqyt – qo­saǵyńmen qosa aǵaryp, ul-qyzdy bolý, al úshinshi, eń basty baqyt - ádemi qartaıý. Iá, Rsaldy apamyz aıtqandaı, ádemi qartaıyp, baqytqa kenelip otyrǵan Ardaqty ana Rsaldy desek, asyra aıtqandyǵymyz bolmas. Osyndaı aıaýly da ardaqty ana­larymyz azaımasyn deımiz. Osyndaı ónegeli otbasy kóbeıe bersin deımiz. Bar baqyt osynda. Erkin ÁBIL, Qyzylorda.