AQPARATTYQ ANYQTAMALYQ

Qarapaıym halyqqa zań qyz­me­ti­niń qol jetimdiligi qashanda aýadaı qajet. Biraq bul kóp jaǵ­daıda oı­laǵandaı bola bermeıdi. Sondyqtan halyqtyń bılikke degen narazy­lyǵy da týyndap ja­tady. Al kez kelgen taraptyń ara­syn­daǵy qandaı daý bolmasyn oǵ­an núkte qoıar sot ekendigi belgili. Mine, bul oraıda, eń aldymen ha­lyqtyń qamyn qam­daǵan elimizdiń Joǵarǵy Soty ádil­dik izdep jú­gin­gen taraptarǵa ba­rynsha je­ńildik týǵyzyp otyr. Endi budan bylaı sotqa shaǵymdanǵan kez kelgen jan aryzymnyń jaǵdaıy ne boldy eken dep tabaldyryq toz­dy­ryp júrmeıdi. Úıinde oty­ryp, onyń tirkelgen ýaqytyn, qaı sýdıa qaraıtyndyǵyn jáne sot prosesi qashan bolatyndyǵyn aldyn ala bile alady. Bul jańalyq ázirge TMD túgili álemniń kóptegen elderinde joq kó­rinedi. Sondyqtan onyń Qazaq­stan úshin mańyzy óte joǵary. Atalǵan sot isteri boıynsha anyq­tamalyq baǵdar­lamasy elimizdiń sot organda­rynyń bi­ry­ń­ǵaı avto­mattandy­rylǵan aqpa­rattyq tal­daý júıesin damytý aıasynda iske asyrylǵan. Joǵarǵy Sot apparat basshysynyń orynbasary Bolat Saqalovtyń aıtýynsha, bul baǵ­dar­lama sot pro­sesine qatysý­shylarǵa ıaǵnı, qu­qyq buzýshyǵa, talapkerge, jaýap­kerge, olardyń ókilderine, qorǵaý­shyǵa, proký­rorǵa, jábirle­nýshige, sottalý­shy­ǵa nemese sottalǵanǵa jáne bas­qa da múd­delilik tanytqan kez kel­gen janǵa ob­lystyq jáne oǵan te­ńes­tirilgen sot­tardyń veb-saıt­tary ar­qyly birinshi, apellıa­sııa­lyq, kassasııa­lyq satylarda qa­ralǵan nemese qaralatyn azamattyq, qyl­mys­tyq jáne ákimshilik quqyq buzý­shy­lyq týraly isterdiń úderi­sin ba­qy­laýǵa múmkindik beredi. Bul úshin oblystyq jáne oǵan teńestirilgen sottardyń ınternet resýrstaryna, ıaǵnı veb-saıtqa “Sot isteri boıynsha anyqta­ma­lyq” degen ataýmen banner orna­ty­lady. Ol ar­qy­ly sotqa qa­ty­sýshy “Sot isteri boı­yn­sha anyq­ta­malyqqa” enedi. Sol kez­de ister­diń jınaq qory, jyly, isti qa­raıtyn sot satylary kórsetiledi. Odan keıin jylyna baılanysty qajetti sot satysyna enip, atalǵan istiń nómirin nemese talapkerdiń, jaýapkerdiń, sotta­lýshynyń aty-jónin terý arqyly izdegen is ta­bylady. Onyń óndiriske qabyl­dan­ǵan, keıinge qaldyrylǵan, toq­tatylǵan, qaralǵan kúnderi men sýdıanyń aty-jóni taıǵa tańba basqandaı jazylyp turady. Bul jańalyq sotqa qatysýshylar úshin óte yńǵaıly ári senimdi aqparat kó­zi bolyp tabylady. Bárinen buryn sybaılastyqtyń joly qıylady. Sot isteri boıynsha anyqtama­lyq­ty tájirıbe júzinde baıqaý Atyraý oblystyq sottarynda júzege asyryl­ǵan. Ústimizdegi jyldyń naý­ryz aıy­nyń basynda tusaýy ke­sil­gen jaǵymdy úrdis áp-sátte qana­tyn keńge jaıa bas­tady. О́ıtkeni, osy anyqtamalyq ar­qy­ly halyqtyń sot aqparatyna qoljetim­diligi ar­typ, onyń ashyq­tyǵy qamta­ma­syz eti­ledi jáne sot qyzmetkerleriniń júktemesi edáýir azaıady. Sóıtip, kún­delikti istiń jónin bilý úshin sot ǵı­ma­ratynyń aldyna qaptap kelý­shilerdiń qata­ry sıreıdi. Olardyń anda-munda shapqylaýy kúrt tyıy­lyp, jol shyǵyn­dary men altyn ýaqyt­tary únemdeledi. Endi kóp uzamaı mundaı yńǵaıly sot isi jónindegi anyqtamalyqtar áýe jaı­larda, temir jol vokzal­da­ryn­da, sapar­jaılarda, qonaq úıler men ákim­shilikterde oranatylmaq. Biraq jasóspirimder isi, sol sııaqty jabyq sottarda qaralǵan ister anyqtamalyqqa engizilmeıdi. Aleksandr TASBOLATOV.